Skip to main content

Full text of "Caspari Bavhini Basil. De lapidis bezaar orientalis et occidentalis cervini item et germanici ortv, natvra, differentiis, veroque vsu. Ex veterum & recentiorum placitis liber hactenus non editus / [Caspar Bauhin]"

See other formats


Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




t 

Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 





Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 





Early European Books, 


Copyright© 201 1 ProQuestLLC. 




Images reproduced by 


courtesy of The Wellcome Trust, London. 




731/A/l 








Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



C ASPARI 

B AVHIN I 

B A S I L. D. 

^EIVSDEMQ^ ACADEM. 
Anatom. et Botanic. 
Profeflbr, Ordin. 

Lapidis Bezaar 

OjirENT. et Occident. 

GERVINt ITEM ET 

Gbrmanici 

Ortv, Natvra, dif- 
ferentijs,vcroque yfu 

EX 

Vettrum isr ^centiorum placitif 
L I ^ E (II 

ha^enus non edicus. 

& A S I L E 
Apud CoNR. Valdkirch^' 



Early European Books, Copyright © 20 1 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




2i E d s i s 

Dn. Przechio. 
Dn. Smilo. 

pN. BOMVSLAWC^. 

Dn. Adamo. 
LIBERIS BARONIBVS 

AB HoDDIEQOVAi 
HVNC- 

dei 

L 1 B R V M 

in noui ineuntis 
AnniM DC XIII. 
foelicifs aufpic. 
Casfar Bavhinvs 
Anatomic HcBotanic. 

IlLVST. DvClS WlRTENBERe* 

Medicvs 
Obser. et Amobi, 
monuin, 

trxH K A I noNrii 

ofr«rt^ 



I 
i 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Epistola Dedicatoria 



I 




TsiO Plinij , naturalu htfto. 
rtA fcriptoris fagaciftmt fen. 
tentia,lLLFST'& Getie- 

/^O S^DOMIT^l B^\0 2iE Si 

'vera ftt: ex quolthet hortOyaut herbami 
4ut fruticem tn Medtcum vfum fettpoffe: 
ita vt medtcdmenta ex longtncfuts regto^ 
mhui fetere ymtntme nece£um videatur* 
jittamen>cum flurimt eofintgemo & in* 
geniotVt domt natis acqmefcere noltnt y fi^ 
ue altmenta fintyfiue medtcamenta( quos 
vartetas deleBat , & ejuibus cara grata 
funt ) fed exottcayquA ex Indta» Arahta» 
alijs^ feregrtnis regiomhus ajj^ortantur» 
exfetant'Htnc fa^um,quod La visBe^ 
ZA^T{y qut ab Arabtbta frimum,& qut^ 
dem ante annos circiter Sefttngentos, tn^* 
uentus 5 nunc vero ah annis circtter fexa^ 
gtntaab Europ^xisvfitattss^ tanquamfni^ 
uerjale aduerftis quauts Venena*Fehres^ 

maU' 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



De D r C A TO KJ aI 
maltgnas.remecitHmexpHatur, AHcum 
lapts htc non modo qutbujuis Gemmu ,fed 
iti^m Auro praferatur , plures , qutd 
deeo nohis vtderetur.fententtam efflagi^ 
tarent: quo de hoc certtefemusyparttrn vt 
dgris hoc tpfo, quando optu ejfetytnferutre, 
parttm verb petentthus rejpondere pojfcr', 
mus , in Laptdis hutU4 naturam, verum^ 
vfum , fummoftudto tnqutrere volutmusy 
&ltcet fcrtptum hoc tn terttum annum 
preffertmu4yattamenyvt plurtmorum gra^ 
utftmorum Virorum frequentiortbus pe-- 
tittontbus fatisfaceremus , nunc LtbeHum 
hunc publtct turis factmus: non Jolum 
vt qutdde eo ftatuendnm ftt , & quomodo 
. agrorum vttlitatem reBe adhtberipof 
\ fity conftet : verum etiam vt eadem opera^ 
Prtnctpum & Magnatum Archtatris an^ 
fam fubmtntftremus^ Domtnos fuos ro- 
gandt dr monendt^ vt Venatortbus fuis 
fedulo mandent, vt in inquirendo Btzaa- 
re Germantcoyomnem dtltgentiam impen- 
dantytdtj^ tam inproprium, quamfuorum 
fubdttorum vjttm. Nobis enim, ex diuina 
ckmmta , duflex tU Be^^aar : alterum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



E P I S T G L A 

quoda CeYuoyAlterum cjuod tx Rupicapr^ 
fjabetur. Ex Ceruo quidem-jiue conftdere-s 
pipu vtfcofar» tllam matertam quA tn tf- 
culorum Cerut angulo intertore reperi' 
fur , quam m 0rientalihu6 ceruis Auen^ 
zoar-^tn StctltayScrtkonius Largu^ reperir- 
ri ajjertt , Sordes appellans , ejua^ ettu loci 
^venatoresad Scorptonumt^ifis ^ morfiid 
ajjeruabant : c^uas Sordes ettam tn Ger- 
tnantai Langiuiy aly^ notarunt. Stue lo-. 
quamur de Cerut lacrymis ejjufts & tn la^ 
pidearn duritiem.eodem in angulo concre^ 
tu, quemadmcdum Jheomntfim, vetert-r 
parta, MedtctnA grauis autlor fcrtptum 
rebcjutt, (^- tnterrecenttores chttfiopho- 
XU6 Enceltm Germanus , /. Cdfar Scaltger 
Ualus & loannes Bodtnus GaUus , nota^ 
runty& adomnisgeneris Venena, adimi- 
tattonem veterum commendarunt. Stue 
dent^ fermo Jit de Laptde tn Cerut ven- 
trtculotceruaue vtero repertOyCjut Phy< 
laCierturf* eH prAgnantium , Sexto Phtlo- 
fopho Platontco doccnte , qut etiam Con- 
ftntnno Afrtcano auBore , multeres com^ 
^eftut aptas reddtt. His entm vtm Alexi- 

fert^m 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DEDICATORIi^. 
teriam meffey quuqmfo dubitabittCum 
pficulo (juod tn Cerut corde repeni ur , V' 
no ore , magrto^^ confenfu omnes talem fa- 
iultatem tribuant ? StCy curn tn Ruptca^ 
frts (iue Damis ptU repertantur , grattfi* 
mum odorem , ex fuautpmis & opttmis 
herhis depaHu , (ptrantes , cjuarum njfum 
tn morbts maltgnis , & tn agre partu- 
rtenttbus , tanquam fingulare remedtum 
commendant : vtinam tn non tam tn- 
cjutrendist cjuam virtbus tllarum tnda" 
gandis dtUgenttores effemm-, tnprtmts 
qutbus ob Alpes victnas tUarum copta fup^ 
pettt. Hac enim rattone & nobis non de^ 
tffet Bezaar domeflicum ^fic^^non folum 
magnattbus cjrdttdtttbts^^fed ettampaupe^ 
rtbus( quorum Medtco Chrtjhano non mi. 
mr cura e(fe debet) reEie mederemur: nee 
de adulterto quod tn Laptde Bezaare In- 
dtco commttttturtmetufndumforet, Sed 
quta de hts plurtbus tn tpfotraciatuegi" 
mus , &/olum caufamfujceptt labort6 htc 
atttngere volutmus , fubfltamus» G^od 
vero Ill^st. D.B^i^o i^ESyiibei/um 
hunc meumi mole qmdem paruumy re VC'* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1 



E P I S T O L 4 
ro & matena qua tra^atur magm , vo* 

bii tnfcribere voluttplura me mouere^Pru 

moqutdem Famtlia veUr<sj^lendor(MaT 

gnos enim magna decent ) de cutus Jplen-T 

dore Auorum tn patrta Regnum me- 

ritiSydtceremy nifi idtpfum ab alijs Virtt 

Clartfimisyqui fuos labores dr Stgena & 

Hetdelberga ^ altbi vobis nuncuparunt^ 

abundefa^ttatueffet: quare taceremah, 

quam velpauca^ nentldtxtf[e vtdear: vel 

multay ne adulattonis notam tncurram, 

dicere'- Metuens ne mtht tdem contingat 

quod Sophtftdi cuidam , Plutarcho tn Mo^ 

raltbus referente, Herctilisencomium re- 

titaturo , cui Antalcida^ Spartanui obie- 

cit, dtcendoy G^uis vero Herculem vttupe- 

rat? Superuacaneum ratfts,etti6 Uudatto- 

pem ab tpfo proponi , cum iam antea om^ 

Ttium calculo ejfet laudattftmus. Detn,ob 

fingularem veftram & ptetatem^& mode- 

fttamy& tnftudqs diligetiamjam Stgena^ 

quam HetdelbergA & etiamnum Bafilea, 

fatfsprobatam. Tum^ob fingularem tn o^ 

mnes , praferttm Itteratos , humanttatem 

& affabilttatem , qua ettam me ha^enus 

com^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Dedicatoria^ 

compiexf eBfs : frAeunte vobis exemfh 
fuo Nobdtf' dr Pr<efianttJ^. Vtro D, 1 0- 

H.yf?iTiE FlLICZKI de FlLEfALf^.4 

Ephoro moderatore vefiro vtgtiantif- 
Jtmo > vos vt Auorum veHrorum prx-r 
ciartftmis vefltgijs injiftatis ^ jeduio har^ 
tante.Gjuare Paretem Patruum^ vtrostrf 
Regnt BohemtA conftito oitm ampitjsimosp 
hac Maronis vohts tngemtnare perpetua 
uj4 finoputate: 

Difcc puer virtutcm ex mc vcrumqj laborcm 
Tu facito mox , cum matura adoleucrit xtas> 
Sis mcmor, & tc animo rcpctcntem exempU 
tuorum, 

Etpater Acncas &auunculus cxcitct Hc£lor. 
abunde vobis ad vtrtutecaicar ertt» Ad 
quaa TrtnunoDE ofoeitctpmujuccejjum 
0pto ^d^vt hunc meum quaiemcu^labo- 
rem.tanquam animt officiojiftmt erga vos 
monumentum , ferena htiart^^ fronte , in 
\ modo tngreft annt aujptcta , quem fortu- 
natifimumfaxtt Domtnfts,acctpiatiSy fk» 
fctpiatis & tueaminii quantum pojjum ro- 
wy gOy& obteHor , meag^ ftmui officta prom^ 
m pttftma defero. B^sile^e XV lan* 
(cjimmthtnatalis efi^^c h lo cXUU 

y 



L 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 



n I N A 2. 

EORVM Q^VORVM O^ 

PEKA VSI SV^VS. 

A 

AB D A L A Anarach Medicus 
Arabs. 
Adamus 
Albertus 
Alexander 
Amatus 
Ambrofius 
Andrcas 
Andreas 
Andreas 
Andreas 
Andreas 
Andrcas 
Andreas 
Andromachus 
Anshelmus 
Antonius 
Antonius 



Lonicerus. 

Magnus. 

MafTaria» 

Lufitanus, 

Parseus. 

Alpagius BeUunefis. 

Baccius. 

Caffalpinus, 

D6rerus. 

Lacuna. 

Libauius. 

Iheuctus. 



Boetius. 

Fornefius. 

Fumanellus. 



Antoni- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Guaynerius, 
Mizaldus. 
Mufa Brairaupl^is. 
Portus. 

Schnebergerus, 

Manlius, 

Villanouanus» 

Arabs. 



Baldus 

Bernhardus 

Bcrnhardus 

Carolus 

Chriftophorus 

Chriftophorus 

ChnRophorus 

Claudius 

Claudius 

Claudius 

Conradus 



B 

Angelus. 

Pahidanu?;. 

Penpttus. 

C 

Clufius, 
Acofta, 
Encelius, 
Hlieblin. 
Galenus, 
Ptoloma^us^ 
Richardus 
Gefncrus, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1 



Conradus 
Conftantinus 

P 

Daniel 
Daniel 
Diomedes 
Diomedes 

Emanucl 
Euax 

Empedocles. 

F 

Felix 

Ferdinandus 
Fcrdinandus 

nalis. 
Ferrandes 
Francifcus 
Francifcus 

G 

Gabriel 

Gabriel 

Garzias 

Gotthardus 

Gregorius 



Here^bachius, 
Africanus, 

Sennertus, 
Propheta. 
Amicus. 
Cornarus. 
E 

Tremellius, 
Arabs. 



Platerus, 
Lopez. 

Ponzettus Cardi^ 

Imperatus» 

lunius. 

Valefius. 

Fallopius, 
Hummelbergius. 
abHorto. 
Arthus, 

Ucrtinus. 

Crego^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Gregofius 
Gualcherus 
Guido 
Guilhclmus 
Guilhehnus 

H 

Hali 
iHali 
{ Hamcd 
l Hcnricus 
Hcnricus 
! Hcnricus 
Hcnricus 
{ Hcrcules 
1 Hefiodus. 
i Hicronymus 
! Hicron. 
H cron. 
Hicron. 
Hicron. 
Hieron* 
Horatius 
Hortus 

I 



Horftiu^. 

Ryffi 

Pancirollus 

Fabricius* 

Gratarolus* 

Abbas Arabs^ 
Rhodan Acgyptms* 
Ebercriphus Arabs« 
aBra* 
Dobbinus, 
Ranzouius^ 
Sahnuth. 
Saxonia. 

Brifcianus. 

Capeuaccius,* 

Cardanus. 

McrcuriaHs^ 

Montuus. 

Reufnerus. 

Augenius. 

Sanitatis* 



loachimuf Camerarius. 



Ioachi« 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



IJ 



loachimus 

loannes 
loan.Antonius 
loan. 

Io*Baptifta 
loan.Baptift. 

loan^ 
loan. 
loaa. 
loan, 
ioan* 
} in* 

loan. 

I r.in Georgius 
loau Gcorgius 
loan. 
loan. • 

nacus. 
loan. 
loan. 
loan^ 
loan. 
loan^ 
loan» 



SchilleruSj 

Agricola. 

Sarracenus* 

ArculanuSrf 

Montanus. 

SyluaticuSrf 

Bauhinus* 

Bodmus. 

Caluinus* 

Collerus. 

Coftjeus. 

Crato. 

FerneliuSj 

Fragofus. 

Agricola. 

Schenckius* 

Gorra:us. 

Guinterus Andef* 

Heurnius, 

HugoaLmrcotteri* 

Kenrmannus^ 

Langius. 

Manardus^ 

Matthtieus. 



j 



-1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




loaii. 
Joan^ 
loan. 

loan* 
loan. 
lolephus 
lofephus 
Ifrael 
luhus 
luucnalis* 

I 

eonhardus 
Lcuinus 
Ludouicus 
Luciouicus 

Marfilius 
JVlartinus 
Macth.as 
dtarius. 
Michacl 
Movles 



M 



N 



Mcfues^ 

Porra. 

Renoda?us. 

Schcnckius. 

Weckerus* 

Wittichius. 

Acofta. 

Quercetanus. 

Spachius. 

C^efar Scaligen 



Rauvvolff* 
Lemnius. 
Gyon. 
Mcrcacus. 

Ficinus. 
KulandufJ 
Syluaricus Pand^ 

Doringius^ 
Kunhi. 



Nicolaus Ager:u$4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Nicolaus 
Nicolaus 

Oppianus. 
Ofualdus 



O 



Paulus 
Paulus 
Petrus 

lusi 
Petrus 

liator. 
Petrus 
Pctrus 
Philibertus 
Plinius. 
Plutarchus. 

Q^Screnus 

Raby 

Reinerus 

Rhafis 

Robertus 

Rodericus 

Sandes 



Florentiniis. 
Monardes. 



Crollius. 

Acginetcl. 
Gigaliuus. 
Andreas Matthio* 

ApponenfisConci^ 

toreftus. 

Hifpanus, 

Sarracenusi 



Samonicus* 

R 

Moyfes. 
Sohnandcf. 
A rabs. 
Guagninus. 
a Caftro. 
Ardoynus, 

Scribo- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Scribonius 
Serapio 
Sextus 

nicu5, 
Simon 
Simon 
i Socrates* 
! Solinus* ' 



Largus, 
A rabs* 



Philofophus Plato- 

lanuenfis. 
Mayolus^ 



Thebir. 
' Theomneftus. 

' Thomas lordanus. 

^ Tipthafi Arabs* 
I V 

. Valefcus dcTaranta. 

1 Vitahs d Furno Cardinalis. 

j Vlyffes Aldroandus. 

Wolffgangus Gabelchouer. 

I ^ 

Xenophon. 

I Z 

Zacharias Belinus aBelfort. 



0) 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



ARGVMENTA 

C A P I T V M, 

DE nomine Bez.aar cap.i.pA^.s» 
De Lapidis Bi'Z.aar dijferentiis c.i.pjj.) 
De LapidePaxarex capite animalis exempti : Ji' 
mul& dt lapide Ajpidis & Bujfonis.cap.^.p.ij, 
De Lapide Malacenji,ex vejicafellea bjjiricis cx^ 

empto.cap 4.pag.2i, 
De Laptdt Bez aar metallico fiue minerali Sera-* ► 
pionis.,Rabi Moyfts & Cafalpini. cap.spag.2s9 
De Bez.oure minerali Saxonia,cap.6.p.28. 
De Lapide ex Cerui lacrjmis condcnfato,c.7.p.32l , 
Defcriptio Lapidis Bczaar excerui lacrymis con' • 

denfatis geniti.cap S.pag so. 
De lapidis Bez^oaris ceruintvfu & exhibendi mO' • 

do.cap.Q pag.st. 
Quiltpidem exlacrymis cerui condenfatti agno* > 
fcanty& qui eu ab altero dijlinguant. cio p.s?» . 
Delaptde in Ceruo,ceruauegenito. cap 11 pag,4i, 
Depila in ventriculo Vituli.cap.12.pag.64 
De pila Kupicapra, , ftue Bez.oare Germanicoi 

cap.is pag.67. 
DeUpide tn equo. cap.14.pag.71. 
De laptde Bezlaar ex Arabum fententia.c.is.p.724 
De lapide Bezaar recentiorum.cap.16.pag.92, 
Ammalis nomni & forma cap.17 pag f^ s» 
Locus vbiantmalhcc reperitur cap.tSpag.io^» 
Lccus in animali vbi lapis hic repertatur. cap. tp» 
pag,ioSt Matc» 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Materla huim Upidis. cap.20.p4g.107» 
ISenerationismodus.cap.21.pag.1u. 
Iquo tempore generetur & de huius Upidis Umi' 
Pl mis. cup. 22 pag. 118. 

h)eforma,colore, odore & fapore Upidis, capit.2S, 
I pag.122. 

}pemagnttudineypondere & pretioi cap.24.p127, 
IAh & quomodo Upides hi adulterentur. cap.2s, 

iQuibus notis fmefignis legitimos cognofcercy au^ 

£loresdoceant.cap.26,pag\4-o. 
\Qutd propofitis ftgnis tribuendum fit^ Syluatict 
opinio , & quibus ftgnis in vero dignofcendo 
Medtcus vti debeat,cap.27.pag,is4. 
I De Upidis hutus temp€ramento,cap,28.pag.j70, , 
De Upidis Bcz.aarif veri doft,f ue qtiantttate. ca* 

ptte2p.pag.176. 
Departeqiu exhiberi dehet, tempore,perfona & 

vtendtmodo.cap.so pag.iSs- 
Quomodo fanitatem conjeruet , & fudorempro^ 
moueat,& numvtiliteridfiat. cap.si.pag.igu 
Quibtis in morbis vfurpari debeat.cap.s2.pa,ip4» 
An infebribus ipfiits vfusftt.cap.3^pag.io2. 
An in pefte hutus vfus ejfe pofit , & tn affeStibus 

externis,cap,S4'pag.io6. 
Contra venena quid pofit Upis Be^ar. cap.ss» 
pag,ii4. 

Biftortd plures eorum qui hoc Upide feltctter vfi 
funt,cap,s6.pag.iii, 

(••) * 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I,) 



Qui hunc lapidem non magnifacUnt , vna cum 
Utfloriis, eorumqui fine fiu^lu vfi funt, capit.37. 
pag.i4S* 

DelapideBez,aarOccid$tali fiue Peruuiano, ca- 

ptt.3t.pag.1ss. 
De Vicunnas & Taraguas in Peru,animalibus in 

qutbm Bez.aar reperitur.cap.sp.pag.ifs- 
De Pacos , Guanacos & outbus Peruuanis,ca. 

pag.2s9. 

De loco in animali in quo lapis hi( reperitur. cap, 
4ipag.z6i. 

De lapidis huiits materia & generationis modo, 

cap.41.pag.16s. 
De hutus laptdis 4tfferentiis,cap.4S'pag.z66. 
De laptdis Bez^ar occidentalisfacultatibus, qua- 

ttrate & vtendi modo.cap.44.pag,i7t, 
Q^utbus in morbis hutus vfasejfe pofitt.c.4S.p.i7S» 
De lapide Bez^aar ex Htjpania noua. ca.46. p.278, 
Appendix tnquade Bez.aardtco antmalts& Be- 
z^ardtcomtneralt recentiorum breuibusagitur^ 
pag.2Ss, 



DE 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezahar^ 

AD NOBILEM CLARISSL 

MVM VlRVM DOM. CaSPARVM 

B A V H I N V M Anatom cu»n B >tani- 
cum Med-ProfefTorem Acad.Bafi- 
lienfis celcbcrrimum, 

Art nlhiUaut ^licjuid B. zdhar; B a v H I N E fuid 

Efl n I h » 1, /V dices, cJr* tx men r /? a I i q u i d. 
S^odtamiprctii r^s fit,(fH(£ cunEla -vtmfia 

AbjlrufiT fuptret -tiriLm.id n'hil eH^ 
Ji|nihil;e/Jfahquid ficLudi & hidercpofft 

Humanum in rebus tam nihili mgenium. 
yt nihil ejjc putemyfuadent monumenta vetujia^ 

Ef yarns\ar,e dijjona jcr^pta yiris. 
hic hircum Upidis.capram facit iUe parentem^ 

^ccepta hic ceruo prxmLt tanta refcrt. 
Deripit hic /apiddm ex oculisyexenterat il/e 

f^entricufum; guttur dijjecat lUe cauum. 
^iodjiergo efl M\c\M\(i,^uid lupiter tnmde nobis^ 

l>(on etiam talcs cU^j; creasj; capras. 
Sunt nobis yiridej montes amotna rireta: 

Sunt Heder^& (ytijtyfunt Salicumjuecom^. 
T^c Machaoniades deffint ex ajfe periti^ 

Inuejiigantei quicQuidhic Orbis habet. 
Corpora ^uij;fecant hominurn.pecudumj; ferarum^ 

Et monjirant yuLJis carn bus ojja fuis. 
£rgo age mcy B A y H i K v.ydoce^aubiumjue refolue: 

^nne lapis Be^har ni h il, a nnc a 1 i q u i d. 

loAN. Favtschi vs Mcd, 
Do6l & Profefs. Acad. Fribur. 
genlisBnfg. 

(0 j 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



l 



DE PRETIOSISSIMO 

InDORVM LaPIDH RfiZAAR ET IN- 

dcfefla in eo peruertigando induftria 
excelientifsimi Viri D.D* Ca- 
fpari Bauhini^&c. 

BE z o AR mdomttos rit^^cordnj^ tyrannos^ 
Toxica ri mtnjuam deficiente domat^ 
yppera nildenti^^-yniLcaudx Scorpius iclu 
Ojficit: ejj}xta cb" nunc ^comta iacent: 
1(uncK^XyHuftc Hoftis fua fumit fercula tufus: 

llUtaj; in cafjum Tbrax fu^teU ferit. 
Hafce dat Indta opes:Jcd opem parat inde falubrem 

Ba V H I N I folersjfida perita manus, 
Jndica -rijceribus gcmmam ferruminat imis 
^ Dama: rbi detraffas ruminat §ra dapes: 
^fi iterumJngeniOyMethodoj; refoluit eandem 

Ba V H I N V s; yires intimiusj; probat. 
^uas ferat Eous: qua^ prgcreet Hefperm: rtjue 

fi yarient: Jupercm deficiantyeydocet: 
f^t jubno Fit^ fcAtebr^\mtmimine firment: 

TS(e furtim accelcrent Jubdola Vhiltra necem. 
En horas etiam^c^;^ pondus^moriture^modumjut 

^ntidotiycifo tCyquo tuearisyhabe: 
Et mecum ex animoytanto pro munere rerum, 

OptayBA V H I N V s fecla fuperfies agat: 
B A Y H 1 N o ycuius rejbnat Jat fama per Orbem, 
Summe D e v s Urga qu(^jue repende manu. 

ObferuantiaB ergo p.NicoLAvs 
A G E R I V s, Philof. & Med. Doftor 
apud Argentinenfes. 



1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuesf LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



A L I V D. 

Sf^ntp/antieycreelaf.yitaj; /ethum^ 
f^enenafuntyfHnt pharmaca^ 
£/; morfus corcli<s titciiiel^hceio^ 

Fnare JtfoUrs -velis^ 
C$gmjca.s folers iUTix mbrbii 
Cognofcc folers pharmaca, 
yt Udant peSiHs tvxiea tela^ 

y : ixdat anguis Vifceray 
Qua:gignat ceruuf.ceruacj^ raxay 

Qu(Xi damagignat marmora^ 
IncertHs Phahm flH&uat hicce^ 

Incerttis efi ^Jciepiusy 
Heic mens dormifcitynefcia reruWy 

Heic ciara turris D^daio* 
Hicproiem dam^^Ber^ar effe 

Tutat^caprsje hicycerui putat^ 
Hicjcriptis iandatycuipat aitevy 

Hic^BeT^arydicit^domat 
jQjice ia:dunt pefitis dira aconitay 

Hic Be^oar yirus yocaty 
Ceruini hic ^Ui^rit p$ndera ja\^^ 

Incertajcril/it pondera* 
Ceruini (axi coUigit aiter 
l>{ptas iaiore piurimasy 

Hic yfum nionflratyjednegatattery 

Efe&a dum yerbis negat. 
Dum mcertus Tonti c^ruia fuicasy 

Haut Cafioryhau^oUHX tiAi, 
Haut Phabus Thceie iumina(j,arfitnty 

Et ymifra Pontum conteghy 
Si magnus nuUus.cymba per yndas 

SijiuEiuet^rauco TSlothoy 
B A V H I N V M Pho^bum conjHie mapntm. 

Lucet Sophts inc ynicusy 
S^uod Phcebus c<xiis foror alma, 
J5 A V H I N y j hocmedemibMi 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



B V H I N V s hBC mtdentibjiSy 
(^Hodmagnej T^um^hoc tibifolia 

Bav H 1 N V s efiperinclHtusy 
^iid magnus Mundusy Parna figtir4 

Mnndanay^H^id fit^edocet. 
B A V H 1 K V M Phcebim c onftile magnHm$ 

^i4id Be^ar fitycdocet; 

fcriptU (j>argit munera VLor^gy 

Et mortn atne /fficnU 
Oftendit pnbi.qHam aUu4 ^poUo 

In rura mittit pho^bica^ 
Morbornm yt cedant agmina,T>(iH 

In prole^ fcribit doffius. 
15«2.1594* rriptamjtcpeflem.c^litueortxmy 
C5m^ 10. B A V H 1 N V s arte depulit. 

Uunc Vhabum magnum,fujptce,caftr4 

Sequutus es qui Vhabic^i 
Huic Phctbo magno, f^cula Vhotbtu 

Ex arcibiis mittat Voliy 
UuicVhc^bo magnoyVhabtcaproles 

Etfrutices facros dicet^ 
Et ponat Vha^boJaxayColofios^ 

Sit fanSialaurus Delphica; 
Hoc fcripfit metron curta Thafia^ 

BAVHlNE^e Jkmme colens; 
^od UtaJ> o c T o ^JuJcipe jrontip 

Per Jcripta Mufas & doce. 



i 



Obfeni^ntis & «uiterni 
cultusarrham.p. 

loaa Henriclius StpJicl^.p.CaDC 
&M.D. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




ASPARi BAVHINI 
Basil. in svvm 
de Lapicie Bezaaf 

L IBRVM 

F A T 1 0. 
VANTA,quamq; immen/a 
fitDE I Op t.Ma x.crga 
humariumgenusmifericor- 
dta,&benignitas, inreme* 
dijs huinano generi falutai 

--- ^ nbuiproducendis,riueHer, 

bsfint,fiueLapides,fiueMetalla,fiueGum- 
tTiata,RefinaBVe, fiueLigna.quaequotidiein 
noftram notitiam perueniunt, notius e(f, 
quam vt pluribus oftendere, necefilim fit : vt 
nonimmerito loannesMeruesfuum Graba- 
: din . Medicinarum particularium tali fen tenl 
:tiaex'orfusfit:Sanat folus languores Deus 
j& de frugalitatis folio produxit in largitate 
jiuaMedicinam, benediaus. gloriofus 5cex 
icelfus Creator. Tantum eft etiam hominuin 
m ijldem inquirendis & inueniedis ftudium • 
: tan taque induftria, ut praeter plurima Alexil 

|harmaca,&i^lexiteria,fiue.vtvuIg6vocat, 
«Jezoardica, haftenus contra venena excogi- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Innages reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



«-v- vA- ^ 



i Caspahi Bavhini de 
tata , hoc feculo plurcs lapidcs oftcndantuf, 
quibus aduerfus venena vim fingularcmin# 
fitam aflerunt : Cuiufmodi funt lapis Tibu. i 
ronum pifcium , in mafi Indico, Chelonites, j 
Brachites > Aleftof ius , Caymanus , Rubeta- j 
rum 8cc. inprimis tamen lapidis cuiufdami 
Be^^iar vfus, non folum contra qu«uis vene- i 
ra, fed ad alios plurimos morbos tanquami 
Panacea tnualuit i qui licet a Gr2cii,vt difer- 1 
t^Montuus,Monafdes, Syluaticus,& Panci^i 
roUa pronunciarunt.Sc antiquioribusLati* i 
nis incognitus,ab Arabibus vero Mcdicis an# ; 
te annos circiter feptingcntos (vixit enimi 
Rhafesanno96o.) i^ifis laudum praeconijs.r 
tanquam intcr Alexiteria,qu« ex animahbuf » 
petuntur.nobihflimus & prsftantiflimus ce- ^ 
lebratuscft,qui poftmodum hominumincu/i 
ria negleaus,annis plus minusquingcntis» i 
pciM^ intcrcidit. Pofteaquam ver6,Fcbresillf ?! 
malignae , quas ob macularum culicum mor,» 
fus referentium & in toto corpore erumpen- 
tium, cfflorclce- tiam , Pettechialcs ab Italis, 
&ab alij' pcftilentesappcllatae.Scaquibuf. 1 
dam r^ou^ iudicatae.gralTari cocparc,Lapidi8i! 
Bezaar mcmoria, Mcdicis eum fummopcre 
commendantibus . rcuixlt . ita vt dc co com;» j 
par",ndo. homincs follicitiefle caeperint: Et, i 
vt rcd^ SyluaticusRegcs fan^ ipfi.Principes ii 
&potetiorcs facil^ fibiperfuadcnpaflifunt, ^ 
vtnullis {um,>tibus parccntes, hunc conquu 
rcrcnt , cum ipfis non lolum infueta, percgru 

na,iea^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Lapide Bezaar Praf. ^ 
ria,rcd proinilTisegregijsplena, multoq; aii 



Torsdiincnda 



propi 



Imo, 3t popu^ 



>iierei 

lus, Medicofum pollieitationibus per^uafus, 
ncminem ab eius generis Febre pettechiali 
fme talimedicamentoliberari ponc. 8c ipft 
cocpit huoc auid^ expetere, Scquouis prccio 
redimere, Hincfaftum, vtetiamnum hodid 
Japis hic apud Principes, & Magnates tanti 
nominisfit. vt cumnon folum interruacei- 
meha reponant, verum etiam ia Gemmarum 
numero,8c quidem carum quai auro «quipa^» 
rantur,& etiam ilio pretiofiores exilbmcn- 
[: tur,habeant: ita vt huncMedici , nonnulli 
cjuidem in\iiti,in illorum gratiam,in vfam 
ireuocarecoganiur. Quodcumhominefim^ 
|)ij 3c auari animaducrtere-it, hominumini» 
quam , in his rebus credendis iftilitatem ni- 
miam , accedente quin etiam lapidis huius> 

obitinerislongitudinem,raritate,inodof va. 
rios,non folum hos adulterandi,fed falfos ve- 
risfimiles conficiundi excogiraruht, neuti- 
quam dubitantes, ob tantam crcduhtatem» 
tantumq; defiderium lapidem hunc conqui. 
rcndi, homines decipi poflfe: hasc caufa cti^ 
quamplurimi falfi Sc adulterati adferantur» 
iicquc fort^ euentus fperatus non fuccedat. 
Quare cumde huius & inucntionc&forma^ 
& vfu opiniones variae fint, ita vt non parum 
difficultatis habeat . & obfcuritatis pluri^ 
mum i placuit, (quo plurimis , qui fiepifllmd 
luis litcris no$ foliicitarunt, gratificarcmur) 

A I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Ubo, 



4 CaspariBavhini 
auftorum quotquot inuemre potuimus, 
pin ombus diligentcr confideratis, tra^la- 
tum hunc,veritaiis,nor carpendi.ftudio du- 
dus, coiifcribere. Socratisergoapud Plato- 
nem 4 cxemplum imitatus , qui in difficilium 
contemplatione , Deum inuocauit , ad opu* 
fculi huius conftitutionem cum diuino l^ia- 
h\.dtlegib. tone^,Dcuminuoco,qu' vtinamaudiat,cx^ 
audiensq; pr^pitim.&benignusnobisadfit^ 
vninobilcumoratione noftra exornaturus. 

Dicam autem primo, de nomineBezaar, 
quibus hoc nomentribuatur, &4uaBnomi- 
nis fit ratiojdcin.deLapidis BcZiardiffererv 
tijsitum,de Lapide minerali: qaarto,de Lapi- 
de Paxar , Afpidis & Buffonis: quint6,de La- 
pide Malaa|. fi; fexto, de Lapide Bezaar me- 
tallicofiueminerali: fepiim6,de Lapide ex 
lachrymis cerui conde ifato , ceruiq; lachry- 
mis & Lapide ia ceruo ceruave genito : ofta* 
u6 , de Lapide feu pila i n vitulo , rupicapra Sc 
equo: nono.de Lapide Bezaar Arabum.ipfo^ 
rumvcrbisadduftis, an fort^ inde co Itare 
po(Tit,de quo am Lapide verba fecerint^ de- 
cim6,de LapideBvZ !ar recetiorum,OrietaIiV 
cius gercratione, generationis loco, legitimi 
notis, adulterati fignis : de genuinilapidisy- 
fu,hoc eft,quibu8 in morbis vfurpatusfuerit, 
vel vfurpandus fitrexhibedi modo & quantu 
tatc: quibus vtilis fuerit. vcl nulliavfum prae- 
ftitcrit.exemplis & hiftorijs aliquot edocebi^ 
mus : vndccimo & vltim6,dc Lapide Bezaar 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 





lentai 

iniolaadfertur, Sc h«comniaad Alexicaci 
[Opt.Max.laudeiTJ,&proximi vtilitaiem. 

DE NOMINE BeZAAR. 

V F T h 

OcABVLVM Bezaar, alij(<Hc? 
braicum, alij h Perficum eflc cen- 
fent : illi Be^zaar, vel Belzahard 
flegunt:vcl vtBv etius, aBeluzar 
Hebraico& Chaldaico vocsbulo: cr omiae 
compofito <{ ex Be| , &Zaar, quorum illud 
dominum, hoc vero venenum figmficat; vel 
rBahalzehdf, ideft, dominatorveneni. He- 
brasi namq; fagaciflimi naturje interpretes, 
&qui nomina rebus, pro cuiusq; natura in. 
fdidcrunt, ita appellarunt. Vnde lapidemi- 
ftum,Gernerus4quwfidominum vcr>eni,di:f 
:ftum conijcit. Cuius etymologiac ratiore, 
merito pro cuiufuis vencni antidoto pccu- 
liari,vfijrpatur;quem aliqui/Begaarvocant, 
Qui Perficum aflerunt , & ab Arabibus v- 
'furpatum,BeHtzaharIegunt,vcI^Badzahar: 
Serapioni h , Albezahar nomen Pcrficum cft, 
'&eft expeilens nocumentum ; quo nomine 
&Auicenna t vfuseft, licetinveteri e'us in^ 
dice /^^Bczarahatoccurrat: apud alios/;^Be* 
zarad,vel potius /^Bedczarahath : apud Rha- 
fin / Bezahar, & apud lanuenfcm, m cui& 
Bezard : apud Auerroem n Bedazar : apud 
Pandcftarium o Bczachar3& Bczaar. Bcza. 

A 5 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Innages reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



< CaspariBavhini 
hgrt legir Scaliger/). & vitam cpferuatia re(J- 
ditj Et Arabes antidota ad venena.patria !in« 
guJi fic vocare folent.Lapis theriacalis.Arsbi- 
bus Bczoar,ViHanouo q Bedzahar.Valefco; 
tandem Gorrat:o r Bezaar, c^ui lapidem lolis 
Arabibus notuin^ & nomen apud Graecot 
no habcre fcribit : Sc PancirollH ^ fuperiori ae- 
tate iocognitum.Latinis & Gr^cs nunquam 
notum aflferit. Notatu tamert dignum , Besr 
. zard,vthabet^ Ianuenfis,vel vtPandettaiius 
wBezaard, vel Bezadaret, vel Bezarat, Berz 
3c Berzad , etiam ab Arabibus de ipfo Gaiba- 
no X dici, propter virtutem cius cxcelientein 
contravenen^ rquodexAuicenna y &Sera- 
pionecoHigerceft, prout eius translator ex- 
pofuit,qui inTheriac^ defcriptionecius me* 
min^rc; 3c vbi Andromachus, &Galenus, 
Galbanum requirunt, ibi Auicenna Bczaar, 
vel Bczaard pofuit, licet Belluuenfis ^Ba* 
zard , ve! Bcztrd legat. Sic & ipfam TJieria- 
cam,Bezardem Pande6tarius u nominat.Sed 
ad rcm 

Nomenhoc dupHciter confiderari poteft, 
veiingencrc, velinfpccic: Ingenerc <t4,qua* 
tenus omnib.medicamentis vencno rcfiften- 
tibus , competit, & noxam corpori k vcneno. 
illatam, cxpellit. Probaturdefinitioneab A- 
uicena bh propofita: Albezahar, & Thcriaca, 
inquit,funt medicin^.quarum proprietas cft, 
vtconferuent fanitatem, & virtutem infpiri- 
X}^, vt exeis expcilat nocumetum vencni i fc, 

Quarc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Lapide Bezaar. 7 
Quare Cardanus cc exponens,qu^ fint Alexi- 
pharmaca,& quomodo cognokfida.quatuor 
genera conltituendo, quartum genus inue- 
niriaflerit, quod generaliter venenis etiam 
rcfiftat, & voceiur Bezahar apud Arabes, 
cum fine adicdione profertur; &cum refer- 
tur ad venenu certum . dicitur Bezahar eius; 
vt Napelli.Mofch? Nam cam lapis dd Bezoar 
inter antidota principatum fibi vendicarit, 
fa^tum, vt ^tt uiTDi/ofJisf^cnciv o\T\Tit id , quod to- 
xica elidere creditur,ea denominatione infi- 
gniatur.Hinc eleftuaria,3c piilueres Bezoaf- 
dici , ex Arabum gazis accerfiti ; & quot fiint 
venenorum rpecies,totidem Bezoarftatuijt, 
vt cuilibet veneno pcculiare fit Bezoar.Et fic 
Albezoar.feu Bezaardicum medicamentum, 
erit idem cum Alexitcrio & Alexipharmacoi 
nihil enim rcfcrt , fiue Alexiteria , fiue Alexi- 
pharmaca,in hoc Galenu^r imitati,dicamus, 
(quamuis Cardanusff neget.Bezahar Arabu 
idem efie , quod Alexipharmacu Graecorum. 
Quod fi dchisduobusUchrymacerui, &de 
fmaragdo, cuivisomnibusvenenif refiften- 
<Ji tribuitur,loquatur,concedimus: fin dea^ 
lijs,vtdeTerrafigiIlata, Bolo armeno, &fi- 
milibus, tuncdicimus.hajcaGraecisintcr A- 
lexipharmaca , ab Arabibus inter Bezahardi- 
ca fuiflc reUta,vt infri oftendemus. Sic Mar- 
filius Ficinus/j^fmaragdum, Hyacinthu, To- 
pazium,hos lapides ab antiquis appcllari Be- 
j&oar,id eft liberatores morcis,airerit> 6c quod 

A 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




8 C A S P A R I B A V H I N I 

Theriacam inhocexcelIant,qu6d haec vene- 
na a fe pellai, non vero ad fe trahat,huiufmo- 
di autem lapides ytrumq; faceresquare 8c per 
os exhibcri,& plaga?,morfurf , & buUat; vene- 
nofae fuperponi pofle ) 

n ^eJim. AAt|i<P«^^>(5» VCro Tuv JtivoKnfMiiy (pet-ff^^^. 

>(9», quorumcunqj^Hue natura, fiucarte con- 
ftent.Nifiquis7K«>.5|y/T^e<<»ad praecauendum, 

idem quod <S!0<Pv>^*-x2ii(^v (f:a,pf{^)(^v\e!.Xf^i<pcipf(^)(ot 

veroad curandum.ex yi nominispertincre 
dicat Idem quoqi %e^»H^»,<\uod feraru mor. 
flbus medeatur,dici potcfl:> hinc Latinobar^ 
baris Tyriaca; hinc lanuefis, hh Bezard eft A- 
rabibus omnis medicioa liberatiua a veneno, 
nos autem proprio vocabulo hoc fignifican- 
te carentcs, Tyriacam vocamus, Alijs Tyria- 
cahs, &Bezoardica vclBezaardicamedicina 
nominatur, quam cum PJinioantidotum ap- 
pellare pofiumus.qua^ Auerroi /i medicinae 
Bedazaricse, vel Bezahar dicuntur, fiue fim- 
plicia, fiue compofitafint.Qiiamuis Auiccn- 
nae videatur , nomen Theriacje,artificiali- 
bus, fiue compofitis ; & nomen Albczaar. 
iingularibus conuenire. 

Eiufmodi funi,qu5 yenenis omnibus com 
petunt, quae v^neni imprcfirtopcm prohibet, 
aut eius iTjalitiam frangut ; vt inter fimpJicia, 
Terra figillaia , quae prppter virtutes mirabi- 
lescontra venena,Lutumdiuinum appella- 
tur i hanc enim Galenus in iepore marino, 8c 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



BE Lapide Beza ar. ^ 
antharidibus fuit expertus. Auicenna //in 
lorfis i cane rabido , cunftis vencnis ob- 
iiiare,fcriptum reliquit, Sic boJusarmena, 
i Galeno mm inter Bezoardica relatus. Sic 
yenenorum Bezaar nn appelJari debent ct- 
iam ea , quae omnibus venenis i tota fub- 
ftantia redftunt, vt fcmen citri , radix Zedoa. 
riae nn &fimiJia:ficinterc6pofita,rheriaca 
' UGaleno mm inter Bezoardicacnumcratur, 
• ) QuarcRabiMoyfcsooafierit,Theriacam maJ 
i gnam eJeaam, deinMithridatium, tum dia^f 

1 tefTeronomnibuimcdiciniscompofitisivc* 
1 nenis libcratibus,praEferri debere: Sic Guay' 
I ncrius,/>/7 'gnoratovencnoThcriacamagna 
1 ftatim in potu cxhibeaturi hoc cnim omniQ 
} animalium commune Bezear effe poteft: ad;; 
) dcns,ad idem valere lapidem Bezear.coagu- 
llum leporis, vnicornu.tormentilJam, radi- 
» cem diptgmni.Haec dc confidcrationc nomi. 
nis in genere, nunc de eo in fpecic. 

NomenBezaarin fpecie, dupliciter quo- 
' ) queconfiJeraripoteft. Namprimomodo. & 
j particulariter fumitur pro medicina ap. 
jpropriata ad remoucndia nocumcntum aJi;» 
D^cums particularis feu determinati vcneni; 
T ihoc modo cuilibetparticuJari vcncnofu! 
ium peculiarc & fpecificum cft antidotum.' 
1 feu propnum habet Albezaar feu Bezaar. Vel 
^utSerapioyrhoc nomencadit fupcrduorv- 
] numeft , quodcadit fuper omnem medicL 
:nam conuenientem alicui vencno, eoquod 

A 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Innages reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



10 CaspariBavhini 
refiftit virtuti cius , 8c expcllit nocumen tum 
ab eo,per proprietatcm.quf eft in eo. Quam- 
uis Conciliatoris ^(/^€^^€^111^1, hoc nomen 
ron folum medicamento contra venena, 
fedetiam alijscompctere: fic enim fcribit: 
De omni medicina , qu« hominem i morte- 
liberare poteft,ab aliqua aegritudine , vel ve- 
neno,illud dici poteft, quod fit Bezoar illiuf 
morbi.fiue fit illa mcdicina lapis vcl granum, 
vel fuccus, vcl aliqua compofita me^icina: 
hsEC ille. Nam ut eleganter Vallcfius tt in re- 
buj quoq; inanimis antipathia naturalis eue* 
nit: cum cnim fint quaedam antidota, 8c fim. 
plicia & compofita , qu« cenfentur pluribus 
vencnisaduerfari , vt lapisBczahar , &The# 
riaca, tamenfuntfingulisvencnisfingulaan- 
tidota propHa,quia eft quod cuiquc particu- 
lariter, ac propri^ aduerfatur, vcluti aconito, 
ruta?opio,gencrofum vinumjlcpori marino, 
lac. Itaq$ funt quxdam fimplicitcr antidota, 
quxdam quorundam : atq; delcteriorum gc- 
ncri ad uerfatur genus alexipha rmacoru m, v- 
num uni cuicunq; venenorum antidotum. 

Eiufmodi exempla plura apud Arabes , a^ 
liosq; reperiuntur: vtapud AuicennamK«in 
curaNapelli, vbi refcrtelTe, quiCapparum 
radicesNapelli Bezehar cxiftiment Idem xx 
grana pi ni , & nucem , Anacardiorum Beza- 
b har confticuit. Siccidem yy coagula omnia 

funt Bezaard , & coagulu hoidi , cftEuphof 
bij BeafiTard. Sic Conciliatori , fcoriae fcrri 

bezoaf 



t 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DeLapIDeBezAAR. II 

|i%zoar, eftMagnes : magnetis bezoar, Sma. 
Fay^dus : Arfcnic! bezoar, cry{iallus,&c. Vo* 
cai autem Conciliator cuiuslibet vcneni be^ 
Zoar,cam medicinam, quae abfque virtute 
elementari t;<le venenum curat: habetefiin 
^ait)quodlibctve enu, tam minerale, quim 
vegetabile,& animale, propr iam medicinE m 
oppofita ei , i qua oppofitione virtute fpcci;* 
lica fitlibcratio mortis ab illo veneno. Qjare 

ldcm;^;^intermedicameta,qu«vencnorum 
: ^uram abfoluunt , & intcr Bczoar, differcn- 
J tiamfecit: itaut inaliquibus curam rpecifi. 
j cam proponat , cui cur^ poftca peculi;»re Be- 
s zoar fubiungit : in quibufdam &curam , ae 
Bezoareademcfrefcribit. Idcm vidcasapud 
J Guayr eriu aaa,cm Nucis vomicae bczoar, eft 
•3 cortexcitri; Coloquinthidisbezoar , Sma- 
' ragdus; CaiDtharidumbezoar, fcmen alke- 
I |cengi,&caBiera. 

Alteroniodo in fpccie confiderari poteft 
Bezaarno quatenus fpecificucftcontra hoc 
vel illud venenum Bezaar, fed quatenus hoc 
f nomen vni medicamcnto competit, quod 
T contra omnia venena cx aequo valet. Vel 
vt Serapio bbb, & ex eo Nicolaus Florenti. 
nus,c((:& feciidum eft, qu od cadit fuper lapi* 
dem notum , qui conuenit omnibus venenis 
calidis & frigidis , cum tota fui fubftantia . 8c 

rcfiftitcisbibitns.autfulpenfusfuperpatien^ 
tem ddd : vel vt Marfilius Ficinus eee, fiuefu:* 
«i$turpcros,fiue ore tencatur,veUcollofu,» 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Caspari Bavhini 



rpenfus , tum dcnique qucui- tnodo applic^ 
tu$i)7".Eiufmodi (iiciturcfTe lapis Bczaar.cjuji 
aliquibus Albezar.^,^g^ vel Bezard, a quo ca^ 
quKVcncnorefirtunt, Albczaliardicuntur;^ 
quc Scrapi o hhh Hager Albc zahar,id eft lagj,, 
dcm liberatcm a vcnenis,ut Thcriaca, vocat t 
quida m tamen, lcgit Kegii^ Bedczarahath, 
lapis Alexipharmacus: Siuc ergo ingenerc, 
fiuc infpecicvocabulumBezaar confideres, 
fempcr dc antidoto contravcT^cna intelligi 
dcbet:qnare Scaligery^/^vocemBez.hartvi- 
tam conferuans interpretatur : Sic cnim Ara^ 
bcsantidotaadver.cra, patria l-r gua vocare 
aflerit. Vel\ tlanuenfjs. /i/Bezard eft omns 
mcdicinahbeMnsdvencris: & M. rfiliusFi- 
cinus»MWW,Perfico idiomate id omre Bezo^r 
abantiquisappellarifolct.cuius eftproprie- 
tas viriusqj pellendi venena. Quarc mirari 
fubit, cur Cardanus nnn radici venenatae.Be. 
zaris nomen tribuat, dum fcribit : In Pely O- 
rientalis lndi« regione , rcferunt radiccm 
clfe venenonifiimam, nomincBezar, quae 
ftatimoccidat, cuiusfruflus nonfolumad* 
verfus radiccm , fcd etiam quxcunqj aliave- 
ncna prxftantifsimum fitauxilium : vocatur 
autcm fruftus Nirabri : Vcrum vidctur Car^ 
danus ex Scaligero ooo corrigedus, cuius haec 
funt verba: In regno Peii, quod Tartaris Ca- 
tainisaffineeft, arbornafcitur, quaeBaxera 
nominatur: eiusradix vorata.illico intcrficit: 

cuiusmali remedium fruftus c£t , qui dici- 

tur 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. ^15 
turNirabri: eo namque venenum tollitur 
(uiufcunque generis. 

' At pofsitne dari Alexiterium aIijquoc!,quocl 
tontra deleteriaomnia pariter& «quaiiter 
Valeat,non finecaufadubitari poflet,cum 
renenorum om niu cffVftus fimiles non fint, 
neque ab eadem caufa manantesi quxdam 
I pim occulta, & rpecifica totius naturae pro« 

{}rietate agan ttaiia ab eiementari aliqua qua* 
itate praEcellente. Itaque fuo cuiq; fiium , & 

f)roprium contrariuiH opponendum eft, ca^ 
ido frigidum, eique qnod formas proprieta^ 
te occultaoppugnetjaliud, quodeademvi 
propugnet. Contrariu videtij-Forefto, </^^ 
qui ex Guaynerio rrr iubet,ignorato veneno» 
Theriacam magnam ftatim potu exhibere: 
efie enim Bezaar omnibus animalibus ve^ 
nenofis commune. 

a Gefntr.hifi. ^uadruped. de ceruo , ihera G. citat 
hxc ex Gejnero Monardes lib. de lap. Be-^ary ex capite de 
capra montana^ & hragoftis ex capit.de capra fyluefiri: 
lordanm de Vefiis phxnomenis tr.s. cap.9. Hebneiiyait, 
Belwxaar appel/atuf j ac fi dicat'domint4s yeneni yXum 
Baaly& Bel , dominum illis fgnificet , ynde BWi^f:^ 
denominatio apud ( hatdteos. b Serapio lib. iik 
fimp. C.386. cJ^ ex eo VandeB. cap. 396. lanuenfts m • 
ue fanit- I{ahy Moyfs de yen. tracH. i. crf.J. C?" ex hoc .Ar- 
duynus i. de yen 9. 10. Sehnebergertts. c lo. ^gri- 
cola de recens inuent medic. litera B.^heginm^ai;' ex hoc 
Uen.a Bra d Sic tir yf^ittichius t Salmnth in Vanci- 
rol. ^ Syluaticus. C Bodinus ii.z.ftuTheatri. f Vet. 
de ./ipano deyenen.cap.ii.edit ini. g ^uSiori notar. 
in Gar-x^arom hijior. [{abt Moyft de ren.tr.i.cap.j ^ 
'Urdoynoi.deyen.^.Bey-nrt. h detemp.ftmp.ca.^i^. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



14 Caspahi BAvrtiNi 

0^ exe9lS(^c.Horentinus. i lib.\*fen.6.tYa,Ef.x.capAi^ 
k ^ufiorndtarinGar^T^an. 1 UbA.diiujxap.x^i.^ 
iib.i^ad^lma^^joyem.capAi.i^.l$. m incUuefanita'^ 
iis : ^ Cnft^i.s in antiqiior. ^rabic.nornmHyn cxpofit. 
dpnd AhIc. & ch. Acojia, ii 5 . coUat. 2 j . o Matth* 
SyluairicHmra.c^5, Be^^hary id efi omnis mtdhcina ftm^ 
pUx^contra ycnenum.Beyiar id efilapn viridis^^ui ra^ 
ie: contra vcnenurn. ^ c, 440. p exercit. 184.^^ Jor^ 
dantis de Vefte traSI.i.c ^.Gabeichofcr-y tonkelr. Be^oar* 
BcT^ar^^:^' Be%ahardt tiome efl Arabicum Verfcum'. 
q de dujibtis theriac. & ex eo Schi^Uru^ de Pcfte Britan-. 
feci 2. cap. 7. (^ Penotm in VrJ^fatione denarij. r in 
indice definitionum medic. f iib. z.nomttr repert.tit.s. 
t inclaue fxnitatis. u Matth. Syli^at. c.^6. x 
duynm t.de ven.io. y ^.canonAnpr^madefcript.Toen 
frout ettis interpres expofuit. z In .Arabicorumno-^ 
minum interpret. apud uiuicen. aa BtUun^.nfu li.de 
lapid.exeo Gefn.de qttxdruped.Mona, di"yi:y'^ ricus i 
}ii\::omaPs medictna ftrnpi^jx contra vencnu Pa-^d^ci. ca. 
96. Thcriacdles Bei^xriicx^J\xbi Moyfes de ven.tr.i. 
CA.i^^exeo .Arduynui ude-vrn.g.inqura rcn. ingene^ 
tc : Sciiiiger.exer.i^i.i^. bb Li 2. tracl.x.c,^.^ l^.fen^ 
6.traSf.i.jum.2.c.i.&ex eo Capeuaccius iib.i.de venen. 
c.J^. cc z deyenen.sj^. dd lordani4S traci^i. c.^.Gi^ 
belchouer, cc fxcul.jimpiicAt.Vartens H.io.c.iS. 
Cap*niiiC.deyen8n 4..Mjrcunai.2. comp.med,^^. ff in 
' -fnnd.ca.^. ^ aiia tamen nommis fuit expli* 
f/jl^i ^.ft>npL 1 8. )noneme : ea enim qux ^enenatA-' 

\ ibttis aut yenena fanant > Alexiteria 
.^^f.^uu^^,- . ijitft yero deieterijs medentur.yllexipharma^ 
ta. hh inciauefinitatJ^s. ii i.coUecI. 23. kk fecundo 
c^n.tr.i.ca.4.. ^ Aruumus Ub.i.deyen.c.io. II lib.i. 
de yirtb.cordii. mm g.ftmpi^ exco Augenius epifi. 
tomo 3. /iA*4. epifi. 10. nn Gnagnerius traB. deren. 
M.?. 00 de yen.tr. i.c. j.fx eo .Arduyntis l.de yen.ca.9i 
pp tra6t.de yen.cap 9. ^ hareji :i /.30. in SchoLobf.vi. 
qq Arduynus i.deyen. lO Schneberg. incat. medic. 
It de tem^er.ftm^iic. cap.ii6^ ex eo l^coL Florentinus. 

£ncelius 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapii>e Bezaar. 

^ -ncelitis lib.i.de lapid. cap.^g. ^ ex eo Schnebergerus. 
fl' Vetrtii de ^bano lib. de ren. capise 82. edit. in foL 
tt francifc.ralie/ttisdefacraVhiioJdphta.c.ys. uu li.4. 
fen.6.tr.\.fHm.zxA.Vtdeetiamtrac{.i.c.ii. c, 9. 
yy i.fi^ican. tr.z, decoagiiU. zz de ^bano.l.deyen. 
«.50-5i'53 54*55-cJ^5<>- aaa traci.de yen.c^, bbb de 
temper.fimpl.cap.-i%6. idem fed paucii rerbis mHtatiscx 
Serapione & P^oajt , recitat Marjtlitts Ticinm in antid. 
Epidem.c.2^. CCC in j^ecie Jtgnificat lapidem^ qui 
neratur in oculis ceruorum. ddd Sic etiam .Arduynns 
iib.i.cap. I o. ^ui addit , prout aliyui ajjeruerunt auBo^ 
resJnS.& g.calJegatts. ccc inantid.Epidemx z^.oi;^ 
Schneberg. fff ftcinus addit ad 

ad de.xtram. ggg in expofitioneantijHarii ^rab. 
yocumapud.Amcen.aidit.Cof}£i. hhh temper fimp.c, 
386. iii ^u&ornotaruminGar^xaromat.hiJi. kkk 
txeixit. 1%^. 111 inclaue (anitatis. ramm inantid^ 
Epid.c.z^. nnn l.j.dejubtilit.& exeo rbom.lordant 
de Vefits phanom.tr.i.caa.9.& Gabelchouer in Bacciu. 
000 exercit.isi.difi.6. ppp ne^at Parietis li.zo. c, 
36. qqq li.^o. Schol.oifer.il. rrr trafl.de 

BE DlFFEREI^TIIS, 
V r T U. 
Edicamentoram Bezaardicorum 
clalTem triplicem elTe, praeccdenti 
capite oftenfum fuit 3 verum de ij$ 
tantum , qux tertia» clafsis funt^ 
fermo erit . maximd v^cro de eo medicamen-» 
to, quod hoc feculo perexcellentiam , tan- 
<|uam remediumcontra omnia veneriacer- 
tifsimum , id nominis obtinuit, &La})id!S 
Bezaar nomine in Magnatum fcriniisaffcr* 
vatur. Quarevninca i pluribus hocnomen 
tribuatufi&vtrum differcntiae aliquot dca* 
tur,inquircndum crit. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



4 



1 

i6 CaspariBavhini 

Diligenter crgo au6lores perlegenti , & 
quae ab ipfisde lapide hoc jprbpofita , per^ ^ 
pendeti,perfpicuumfict,non vnilapidi, fed , 
pluribus nomenhoc iinpofitum cfle. Alij4 j 
namq;,lapidcm incapitc animalis gcnitum* 
cxhibcnt: alij b eum qui ex veficula fellea hy- 
ftriciscximitur : alij cmctallicum feu mine. 
raic faciunt : alii cx lacrymis d cerui conden- 
iatis, fedinOricntc, natumafierunt:alij,irt 
angulisoculorum quorundam rarictum in 
Orientc rcpcriri volunt : alij dcnique in n.y 
tnalis corpore genitum , indcquc extraduiil 
proponunt , fed dc loco, in quo gcneretufj 
non conucniunt, vtpleniui luo loco orten. 
furifumus.SicBezoardico lapidi fimilemiri 
Cordc/cerui, incerusg vcntriculo, &i tc 
ftinis reperiri nonnulli volunt: imo in c »ui 
h 8c ventriculo, & in teftinis: pleriquc tamcn 
vfitatum nunc lapidcm Bezoar , cx vcutri^ 
culo animalis caprae hircouc fimiliextrahi^ 
conftanter affirmant. 

Scd rurfus & hic , qui cx cauitatc animalit 
hircocapraeVcfimilihabetur, nonf ium tia 
tionc figurae, coloris, magnitudinis. &fib* 
ftanti^ differentias fuas obtinct,verdm criatn 
rationelocinatalitij.cumaliuscx India O- 
ricntali.aliuscxIndiaOccidentali.fiuePcu* 
alius deniqj i cxHifpaniola adfcratur: de qai- 
busomnibusfingillatim act fttnjus^ 

a Scaligerexcr. i^3.num j. exhoc Schencl(m4 liB 

•bfer. cit^, de Mexifhnr. Ferdinand. L^pe^ li^ i ^^'A 
\ Indic^et 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 17 

rrnticlnui tr. de Be^oard. c.4. b Gar^asUbA. arom. 
idp.4.6fexeo Schencli^iis, f^f^ittichitifySarracentif de l^e- 
Te,C\ Cltijins in Gar^iam.Saxoriia Lb.de plicaJhUrn no- 
\hiindt. c Bel/Hnen/ts libMelapidib c^T^exeo GefnerJi.l. 
\tiejHadrnp. /Vlonardei lib. proprio, a Bra, lib. i. cap.z. 
vSasO'%ia de fs.br ibw.cap.ij . d jHinam fint^Vide capi-' 
Ueproprio. c I^bi Mojfesdeyenen.tra&,\.cap.^.(^ex 
\ko.ArdHyntisi,deycn.9 f lordantis deVefieytr.^. c g. 
\CratoEpift.\6o. g Enc^lim Ub. i. de Upidib. cap.^g. 
Uk lorddmtsdepefte. tr.s. C.9. i chriftophorus a Cofta: 
ISaxonia dcfebribtiscap.sj. rf^ittichim trafl.deBc^^oar^ 
micis.l>(icol.AIonardes de Orientaliegit libro proprio^ de 
wccidtntali lib.dromatum. 

|.DE LAPIDE PAXAR, 

EX CAPltE ANIxMALI^ 

cxemptijfimul & de lapide Afpi= 
dis & Buffonis. 

V V t It t. 

^^^^ Vemadmodumincorporehumi- 
^J]^ no,fiue paruo murdo, nullapcn^ 
parseft,^ inqua non lapides vel 
geniti fint , vcl gencfafi pofsint^ 
non fecus, quim in magno mundo fieri con^ 
fueuit; fic vix vllum eft h animal,fiuc quadrii* 
' pesfit, fiuebipcs, pedibusuc careat^ inquo 
>ihon & lapides reperiantur, quibus omnibus 
vfus aliquis ab au^loribus adfcfibituf, &irt 
hoc vel ilJo morbo falutares prsedicantur: 
itfpobis tantum de ijs, qui contra vcnena coitt- 
micndantur, fer mo erit. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i8 CaspariBavhini 

Lapis ergo Paxar didus pr»m6 occurrit, 
k lul. CaEHire Scaligcro c dcfcripius : in rc- 
gnoDeli lapis, quiPaxar dicitur, in capite 
cuiufdam animalis inuenitur ( quod animal 
ab Indis Bugoldalf appcllari Ferdirandus 
Lopcz d teftatur) hinclapis BuIgoId^,Boe- 
tio dicitur qui mollis cft, fufci coloris.amyg- 
daii maguitudine ( auellanas, rarus adnio- 
dum addit Lopez,) qui ccrta utilitatead o- 
mnia vcnena apud incolas in prima com* 
mcntlatione habctur : haec Scaligcr, quem 
non d minore facultate ipfo lapidc Bezar, 
autMalaccnfi praediium e(Te , Lopez aflc* 
rit. QuaeiScahgeroproponuntur, Schen* 
ck us« etiam refcrt : quae ve>6Lopez recen- 
fuit, ea C. Clufius / intcr fuas notas rctu. 
lit,& Wittichius g Germanice exhibuit. 

Hicnon absrc fucrit mcminifTe etiamla. 
pidis, in Afpid s h capitc inucnti. Afpis enim 
cauda deligata fafpc; fus , & vafe aqua pleno 
fubic£lo, lapideeuomit, qui (fiucfufpenfus 
ieum euomat.fiued ficdo capitciseruatur) 
inter Alexitcria/peftisrefertur i Scingeftus, 
& geftat"S peftilentiali fehri , Bc venet; is ebi- 
bitis.aduerfatur: qui etjam hydropicorum 
Jbventrialligatus, aquam ad fe trahitjibcrat? 
quc. Sic Afuidislinguam inmcnfa pofitam, 
venenum prodere.Vitalis au^lorcft. 

Parj pado etiam in buffonis capitc J^la- 
pis ( uti volunt)i eperitur, quem cum chclo- 
nite nonnulli perperani confundunt, qui in 

nupcr 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



T' 



DE Lapide IBez a ar. t9 
muper natis, autetiam annotinis, feuranis 
rubetis, fiuebuffonibus ViXinucniripotcft* 
3led annofioribus, qui dudum in arund.ni- 
(bus rubetisVe intcr fentes ac vepres delitu^. 
)re : cuius materia haud dubid alia non eft 
f cjujm ea,quam indies d tcrra, dum ilJam hin^ 
^ iiiidd circumlambunt^contrahunt.VelvtU- 
: bauius /,quibus plus negotii cft cum viperis' 
£ ac lerpentibus, aut quibus cibus aptior fup. 
] petit , & locus calidior cuocat , coilieit, coa- 

sgulatque , & folidat iftam materiam, perinde 
.ut ht in articulis Arthriticorum. Hjic&faa 
3 ^ft -ioria, cum omncs fer^prasftantimmum. 
i&ctticacifsimumadpcftcm auxilium clTe 
i afTerant ; quare ctiam contra m vcrena com' 
mendatur: imofunt, qui lapidcm huncge^. 
.ttatum» d venen^s tutos praeftare alTerant. 
-Sic&fuo « contaau.& blando attrita, in- 
itlationcs ^vencnatis bcftiis difcutere ac vi 
1 rus omnc elicere. Vndc fi forex,aranea, fca- 
irabei,vefp2,glircs,auraliudanimal vencna. 
itum parti alicui damnum intulcrit, lapide 
jco admoto, dolorcm mitcfccre , tumo-cm 
jomncm fubfiderc , multotics fe cxpcrtum 
Lcmmus teftatur. Ouarcfunt />quilapidcin 
hunc in veneni prsfentia, varium cflfiei af. 
lerant ;hmcAlbercus in fuo dc mincralibus 
itraftatudelapidibus pretiofisinquit, leeiG 
Ifc fem quodam hbcIlodeiftoIapidc,quem 
Crepaudmam vocitent , & virtutcs dcfcri- 
bcndo omne vcnenum manifeftare, fiannii;' 



20 Caspari Bavhini 
lo aureo (vel q argenteo ) vcrfus carnem 
perforato,includatur , &digito ita geftetur, 
vt carncm r attingere pofsit , tunc veneno 
pra&fentetantam caliditatem r indigitofen. 
tiri, vtneceflrefit, annulum abiicere. Refert 
Heurnius cum iter per Ardennam fyluam 
faceret, vix foeminam fe vidifle , quse non ta- 
lem annulum argenteum geftaret: quod& 
noftris fatis familiare eft. Huc & Draconi- 
tes / referri poteft , quem inDraconum capi:? 
tibus reperiri volunt, qui vencna , Bc maximd 
ferpentum fugare fertur. 

a f^ide loan. Kenmxnni libeUum de calcHlis. Item 
Schencl^ Lyihngenejixm. b m capite Gamari , Cinadi 
fijcis ^in Tub^irombm pifiibtis Indici maris : In rHbe- 
tarnm feniorumcapite : in prxgrandinm Lacertarum 
-rentncHUi^Caymjmus diSiu: Draconites, incapite Dra^ 
conh;Chelomtei in capne teJltidmiiiCheHdoniHSyin yen- 
tre hirundinHm: ^ltfforius m renmcH/o galli^ : m Cy- 
prinoyin perca pifcibm.&c. c Contra Cardanum exer. 
l^^.num.y. d lib \. hifl. Indic. exqno Boetitislib.l* de 
gemxapAiT,. c lih 7 obferxapMe sAlexlpharm. f ad 
GarT^am Ub. i .ca^^<j. g fni v, afi.de Bc^^oardicis ca- 4- 
h rHmanellHs in ferm. de Te/iis cnrat. cap. 6 . i ft^- 
waneUtis: Sarraccnns com. deptfte. SicUbaHiiispart.2. 
Itb.z.hatrach.in SchoUap 2Z.narrat,& Hydram , dnm 
excoriatur^enomereincapite gejiatam^^cmma. k Sar-- 
racentisdepefie: incapne feniorum HJibetarHm^Bodi^ 
nusli.z.The^itri: hoeiit^ Lb.de lapid. &gem.2.c.i49* 
pr$ nugis habet qnod dc bufonto lapide ^ etnsjue- origi- 
ne traditttr : cHmjue adlapides fielUres obfcuriores re- 
duci pojje^ & ^ui in agris reperiaiur^ ftatuit. 1 par- 
te^.. inSchol. cap. 22. m Bodinus lib.i.fui theatri. 
^darn Loniccrtis. n Kmr.r^anf^^uitis : Hortus fani" 
tatu: Henr.a Bra. o L Lemmus.Henr.dBra. p OuiL 

Crataro^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




DE L A P I D £ Be Z A A R. il 

CratxroliiS.ForeJius lib.so.oLf.-i, q Heurnim depefie. 
t Gratarol:Uy foreJiiAS ,^feirrniuf, Baldm^^rfgelns Lib. 
de r^pera cy.^i- i fore/;i^de •ytm/ii^ lib so. obj.3. 
Boetius z.lib dc gemAjz. 

D E L A P I D E M A L A- 

CENSJj EX VEifCA :-ELJLEA 

hyftricis exempto. 

CAiyyr llll. 

N PanregniMalacenfisIndiae O- 
rientalis prouincia , eaque fola, in 
FIyftricis4 fclle, vel veficula fellea 
/'porci, lapisreperitur,cuius co- 
lorciilutionispurpurie,qui rangentilfuis, & 
lubricus, Gillici c faponis inliar, gulluama* 
rus,quem venenis vnicd rcfirterc iiffirmant, 
referente Ciarzia ab horto,& Linfcotto: 
cuiusfacultates, Garzia telHtc , DimasBos- 
que, Valentmus Medicus infignis, experi- 
mento in dnobusviris, quivenenum haufe- 
rant , comprobauit; aqua, in qua lapis ali- 
quandiu maceratus crat, exhibita, & qui- 
dem in aqua e vulgari, cum aqua cordialis 
deefiet & periculum in mora forer, mace- 
rato: qua propinata , etfi guftu quidem a- 
mara fuerit, ventricalum eorum corrobora- 
uit , & venenum nihil obfuit. Et Linfcottus 
afieritjhanc cfficaciam, crebris Sc domefti- 
cis cxperimentis iam vulgo notifsimam, Sc 
confirmatifsimam ede.AdditGarzias/apud 

B 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



4 



6 



n 



ai Caspari Bavhini 
incjigenas tanta in aeftimatione ob raritarera 
clTc.vt^ duobus, quifiAul fuo tempoicfue- 
rintreperti,alterproingenti mu ereadeum 
qui pro Rege Lufitaniae Indiam guberna* 
bat mifTu» fuerit ; & licet iftic Bezar frequens 
inueniatur, hictamenab inct lis, cum rarius 
inueniatur, longe praefertur g. Et Linfcot^ 
tus alTerit in crebris commerciis iftic cfle, 
eumq; contra venei"ia, & morbos venenatos 
Bczoartico longe praeftantiorem exiftimari. 

Sed cum lapidem huneC. Clufius h cla- 
rius propofuerit, eiusverba fubiungere lu- 
bet. Anno 1605. oftendcbatur mihi lapiU 
lusplanus, vnguishumani digiti magnitu- 
dii em nonfuperans, Isuis, colorisexcine- 
raceo candicantis, paruis quibufdam rubi- 
ginofis maculis afperfis , qui glaber Sc lubri- 
cus erat, Gallici faponis inftar , quem ad;* 
uerfus vcnena vald^ commendabant , imo 
etiam lapidiBcZaharipraeferebant. Iliumex 
Orientali fr dia recenter allatum ferebant, 
& Maftica dcSoho, (hpidem porcinumin- 
terprctabantur) appellari diccbant. Lufi.. 
tanis i Pedradeporco diftus, 8c vt Boetius, 
aliqui lapidem huncporcinum efle putant, 
(quare Linfcottus k^in felle porci inueniri 
tradit.) Sarracenus /qui triplicem lapidem 
Bezoar propofuit , eum qui ex Perfide eum, 
auiex lacryma cerui.&huncque fccundura 
tccit, &CX Garzia defcripfit, aflerit, efelle 
^iyftricis, nonpromifcu^ cuiufuis, necfera- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellconne Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. 25 
per fcd interdum eximi , qui egregid,ac pro. 

miraculi inlhr venenis omnibus refiliat. 
Saxonia, wi poiiquam de lapideBezoar 
egilTet, caulTamque addidifTcccurparuifa- 
ceret,fubiungit : quod dixi deBezoar, idecn 
di^lum volo de Malaccifi lapide : nam fi 
quod celebriuseil, noa iuuat, neq; iuuabit 
minus celebre:tutius atq; efficacius puto e(Te 
medicamentum ex cornibus paratum. 

Sic Sc in aliorum animalium cyfti fellis 
(nonfecus qu:m hominis) lapidcs quando- 
que reperiuntur, ochraecolore, feu obfcurd 
flauo , qui ex crafsioreSc terreilri bilispof- 
tione.prorfus eodem malo quo lapis Bezoar, 
cruftis fe inuicem compledentibus coaic' 
fcit:qui vt refert Boetius w.valet ad Venena, 
prjefertim iile qui ex boum cifti exemptus 
cft : verum ad venena , prasfert eu qu^ ex cer* 
uis, caprts,aut aliisanimalibus qi f inmon^ 
tibus falutiferis herbis pafcuntur, eruitur. 
Prseterea lapidem inciftifellis B©umreper- 
tu Alcheron i nonnullis vocari afterit : Mat- 
thasus Syluaticus 0 vero, Arabica dialefto ali^ 
quibus Guers Sc Mairatum dici fcribii: at Bo» 
dino /> au£lorc i ludxis m Afia, Haraczin, & 
Arabic^jScaligero q tefte,Harathzi,dicilur. 

Lapisautem hic.ad morbum regium , fiue 
I6teritia valet, vi Moyfes Kimhi in fuiscom^ 
mentariis fcnptum reliquit: vtpropterealu* 
daei.qui hoc morbi gcnerc grauius quam Cf- 
teri vexantur, lapidcmhuncilaniis diligen- 

B 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



14 Caspari Bavhini 
tifsim^ requirant, Verum Boetio n contufuf» 
ac naribus inclitus , vifum acuit , ac fluxus ne 
in oculosfluat,prohiber. Subiungitexalio 
rum fententiajcntis mag; itudine cuni fucc 
Bet3enaribusiiidiiu,lipilepticosparoxyfmo 
ippoftemprohibere. Exiltimarem, addir, ad 
aluumdeturbandamaptiorem, quoil bilisex 
^uacoaluit, huicfcopo a natura dellinjia rit, 
CoritrariaellCaBfalpini<7 fentetia, tjuiira- 
dit.lapidesinanimalium viueniiumrcnibus, 
& verica,& aliis partibus praeter natursm gi- 
gni.cum non nifi morboitt contingat ex vri- 
njefedimento, in renibusautveficacordens 
fatOialiquado ex felliscrafsitie in eiusvefica, 
qui crocei funt.aut fubnirides: at nullos , ad- 
dir, exhis ad medicinaeufum afrumptoscfTe, 

a Gxri^afySarracen!ts,Boetim x.li. de Upid. c^r-gem. 
c.\%2.Lapis MAUctnjis ex felle hyflrkis,plHYA non habet 
LibiUtim parte ^.in Schol. ca.l6. b Linfcottniy& ex co. 
.Arthuf. c Saponem Fenetu. ycrtit f^f^ntich. Iubricu4 
•vt Japo, OeJMp. d 1. 1 .arom. Ind. c. 46 . idem cb" Fragojm ; 
linfcottiif, ex eo Salmttth : httim meminit eiiam r<f- 
ralp.2.metal/.c.4.6.Lin/cott. <i;' exeo .^rthm.coloris lim^ 
^idi rttbei,J'aporis amariufcHli, contaciu Jkponem Gal/i' 
canit exhibens. c Lapidem cyatho aq ute inijciunt , ^uo 
poft ali^uod tempm exempto afUA amaritPidimm ctira^ 
hit, omnemj-vencni yim tollit,yt experimentis cognttum 
efl Linjcottuf. f & ex eo Salmuth,(!^ hragof. g htecex 
Gtr%ta,Schenck^usl j. obf.cap. dealcxiphar.& f^f^itti- 
chi ttf inJUo lib. Germ. de BeToardicts: item fragof. h in 
notiis ad Car^ani /.i c.^.6, i in margme ad Fragojum: 
Linfcott.^ ex eo ^rthuf. k ca.ij.fttoinauigat. i ccm, 
dtVefie. m lib.de p/icac.^<). n li.2.degem.cap.\9$. 
§ c.szi.miminitftto^i Gejh. Li.de juAdrup.ca.deBoue 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




I DE Lapide Bezaar. 

^k^simderneta.U., cap.6. 

''«^DE LAPIDE BEZAAR 

MeTAlLICO, 51VE MfNEKALI 

Scrapionis , Rabi Moyfis5&: 
Cxfalpini. 

C .yf P F T V. 

A p 1 D E M Bezaarem metallicum 
cffe» eadcmq, rationc,qua rcliqui 
lapidesAdatnantes.Rubini, Sma- 
ragdi , Achaies , ex fuis venis erui. 
It /Andreas 4 BcllqLenfis cx Tiphthafi Arabis 
' degcmir.islibellorefcrt.CuiusrentcntixSe- 
rapionc ^ quoq; fuifTe, funt qui exhisipfius 
Verbiseliciunt: Et minera eius eft in terris Sy- 
■rit &India2,aci.n terris Oricntii. Qu«cuma* 
lud Scrapionem Paulus Gigalinus A Icgiflet, 
enfuit, Serapionenominelapidisdcccptuin 
;c0e, qu^mex mincriserui, fibipcrfuaferit. 

Verum ciim inier metallicas mineras, & 
vcntrem animalir, exquo lapishiceruicom. 
rmunitcrcreditur,nuIlafitfimilitudo;&Se- 
vrapio inlapidibusdefcribendis fatisdiligens 
i' fuerit, alitcr difficultatem hanc tolli pofle,Ia 
■ Baptilta Syluaticui f cenfuit ; vtpote Sera- 
Ijpionem ea in psrte non foIiimdcMcdicinis 
"quae ex metallicis mineris defumuntur, fed 
r etiam de ijs,quaeexlutis,&:Iapidibusfumun. 
'*(;ur . egifl^e i quod ipfius titulus manifcft^ dc^ 
Xnonftfct,qui fic habcat; incipit Tra^latus de 

B 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



26 Caspari Bavhini 
Medicinis, quse fumuntur exmineris,& e* 
bpidibus.&ex l'iiis.& funt quadraginta trcs 
medicin?^. Ineademdeindetradatusparfe, 
Hageralbato,id eft margaritaSiH^gerachta^ 
mach, id eft, lapidem aquilx, & Teri arme ii, 
id cft lutum armenum cor.tineri , eorum ef* 
fenlias& facultates dcfcribi, qu« ceit^ ex 
metallicis mineris colligi, nullus nequidein 
cxiftimauerit. 

Sed cum Mineralium communis diftin« 
ftio fat,vt alia fint Metalla.vel a Metallis fum« 
ptaialia lapides.vel a lapidibus,vt lapis Arme- 
nus,Iudatcus,L?.zuli,Lyr<cis: aliadvenister- 
Tq,vx terra figiil.it -i.lutum armenum.alumen: 
alia fdl,vel i fale, vt fal commune,fal gemmse, 
dubitari potcft , fufficient^rne Serapio fit 
dcfenfus. Quatc aliam folutionem cum eo* 
dem e fubiuogemns, quod videlicet vocabu. 
lo minerae metaphoric^ fit vfus, eo modo, 
quo Medici frequerter vtuntur, dufh huius 
aut illius moibi mineram.in hac vel illa parre 
refidere.aflerunt : vt exempli gratia.dum pu- 
tredinis febrem facientis mineram, invenis 
cfledicunt. Hocexfequeoti capite/ probari 
poteft,vbi dc lapide Aquilae hunc inmodum 
fcribit : &mmeraeiuseftin mortibus Indise 
inter Chimonas, & Sarandin: nemo tamen 
dixerit, lapidem hunc ex metallicis mineris 
crui. Quod fi haec difficultatem non tollunt, 
illud cert^ fatistaciet. Arabicam linguam no- 
bis non cfle notam , Serapionisque interprc* 

tem 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



P E L A P I D E B E Z A A R. ZJ 

tem poiuifle crrare. Qi^are concludentes, 
cenfemuii fe^uentiam errone-jmefle, dicere, 
la,oidem Bezaar metallicum effe : infuper fta- 
tuimus, Serapionem nilaliud voluide, qu^m 
regionem & locum natiuum huius lapidis 
g-.ificare. 

At RibiMoyfes^ alteriusAlbezaarminc: 
ralis iEgyptkci meminit, cuius rullus fit in 
morfibus Scorpionum vfus; verbaeiuslubet 
fubijcere : Verum Bezaar minerale h eft lapis 
Ijn regione iEgyri in rupibuj eius repertus, 
plurii ixi &diuerroru colorum, dequoprio- 
resinlibris ruisalTeruntmuItamira,nihil ta- 
menexeis eft perexperieciam approbatum. 
Ego I autem pluries expertus fum, omnes 
fpecies lapidum, in mineris.&faxis apud nos 
repertorum, in morfibus Scorpionum, & ni- 
hil penitus profccerunt. 

Legitor ctiam apud Ca:falpinum , de 
quodam Bezaar inftar aluminis fciffllis fila- 

mentofi^itanamqjfcr bitiBezaarprincipale 
remedium contra Napellum , & medicina de 
Mofcho,& Algeduar.id eft Zedoaria. Ex Be^ 
?aar, illud praecipu^gcnus, quod filaitienta 
habet,vt Alumen fcifirilchaBc iile. Quas ex A^ 
uicenna / haud dubi^defumpfit, qui incura 
Napdli,mter alia haec h.ibet: &:exiftimant 
quidam, quod radices Capparum fiintBe* 
zahar Napeili: 8c omnia Albezahard funt bo- 
na ei : & propri<* iilud, quod fimilatur alumi* 
ni,& habet fila,ficut fila lythargyrij. Ei Lib^- 



i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



28 



C A S'P A R I B A V H 1 N I 



uius m inter mineraliaBezoare recenfet 3 & 
libi n inquit,Bezar lapisdicitur,atelVbulla 
potius, cjuamlapis: alibi 0 gemmamcxani- 
mali vocatBezar. 

a lib.ifuem deUpidibm infcripjit: exeo Gefnerm /i.l, 
de ijuadrup, in hijioria ceruix, ^.qm Tiphuftlcgit: oU 
Monardes lib.de BeToar.Hen.a Bra.de Jimplic.contra ve- 
nenalib.ix.z. b Ub.de tenip fimpU.3i6.Sic fragojtiSj 
dHjfenttunt efje mineraU ^uiddam.rt S^erapio. C Sjri<e, 
iegit Vandeflarit4s. d in tracl. de ftbribus , & ex eo 
Syhaticiis lib.de Ee^xr. c traB.de lapide Be^ardico. 
p.79. f cap 30Z. g l^b.dc-renen.traEl.i.cap.^.&ex 
€0 ^irduynus i.dc 'rencn,9'& \o.& Monardes de lapidt 
Be^aar. \\ metalUciis.le^it Monardes. i T^mpericu- 
lumfeci , & nuUam vtilitatan adferre , deprehendi , Jic 
lcgit Monardes. k mjuapraxicap.zo. \ lib.^.fen.6. 
traSi. i.fnm.z.cap.i. m Ub.sMfnccino in Schol.cap.7. 
(1 in Schol.c.w. O in Schol.c.\6. 

DE BEZOARE MINE- 

RALI SAXONfAE. 
V y T V t. 

<jW Vm excel!entiflrimu$HercuIcsSa- 
Q xonia,in ruodePlicalibrcBezoa- 



1 

\\ 
I 

\ 

< 

J 




ris minerali s etiam mcntionem fa/ 
ciat: huius hiftoria, prxmifTista- 
mcn prius ipfius verbis,fubiungenda. In c!aG 
fc,rcribit,praBreruantium d vcneno funiTer^ 
rx vari«, vtbolus Armcna, TcrraLemnia, 
Samia,Selinufia, &quaB nunc Silcfiaca vo* 
catur, atque alia PcHcmontana, quam Be- 
zoar minerale vocant : puto autcm mixtam 
cfre ex Samia & bolo Armena. 



.1 

\ 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1 
i 



JjjtjA DE Lapide Bezaar. 

Hgec ciim lcgilTcm , & dubius tfTcm , quid 
^Hi b i Sa X > n id veli e t, Vero a m a d D. I o Po a m 
BWharm^copa^um pra.^i>anti(Timam , rerumq; 
k Jiaturtliumindagatorcm folcrrid mum per* 
"cripll,& ^uki cfrttjncjuiijui: ispro iingulari 
fua humaiiitate, Bczoar hoc. quod terrac po- 
tius vcl bo!i,qw^m hpidis nomen meretur,ad 
me mifit , Tcrram , inquam , prseparatam , 8c 
ion pr*paratam,& quidem triplici diffcren. 
^ia: primam colore rhaharbari: alteram colo. 
rcvinirubri, & tertiam colorisalbi. Addidit 
Infuper Schedam Itaiico Idiomate cufam, de 
huius terrae viribus, quam Latinam redderc» 
&hoc locofubijcerevoluimus, quo&Ger- 
|inanishuius terra^ vis (licet fimiles quoqj ter- 
ras,&quidemdiverf^shabeant) innotefcat. 
Tituius ita habet : Enarratio virium terrae 
cuiufdamMedicafad vrbemltalisMondoui, 
id eft.montem Regalem didam, inuent«: 
additis notis,quibus bona, autgenuinaco* 
gnofcipt>nit. 

Inter plurima beneficia, ^ diuina bonitate 
vrbi Montiregali conccfiTa , ncutiquam po- 
'^remo loco haberi debet Terra tam preiio- 
ia,&vtili$, qua iam a multis annis vtuniur, 
quK excollibus,TempIo fanftjfiimsevirgini 
[. ;avico facro, vicinisefioditur: cuius virtutes 
cxcellentes ♦ no modo eiufdem vrbis Mcdici, 
verdm efiam prscipuarum vrbium Italiaa 
Jonga experientia comprobarunt. Quare v- 
tile ccnfuerunt,fi boni pubiici caufa huius 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



h 
M 



;o CaspariBavhini 
Vires*& not», quibus optiinacognofcipdif 
.teft, ftripto proponerentur, quo huiuii, pr«. 
fertim tempore hoc contagiofo, vfus eiTc 
pcllit. 

Sunt vero huius terrae multae f^^ecies, &j 
optima ea habetur, quaj colorem Rhabarba- 
rooptimo fimilem obtinetiat cum hjec in^ 
uentu difticilis fit,proxima eft alba, hancque 
fequitur,qus vi ii colorem refert.Bona fi d'u 
ci mereatur, leuis fit & mollis, linguje gluti- 
nis inftar adhaerefcat, fucci plena, friabilis* 
vnftuofa, oredetcMtaliquefcat, mafticatanil 
arenofi prje fe ferat, aquae impofita, bullas ad 
modum calcis bullientis excitet : vilifiima' 
cft,^u2ecruftiso()te^taeft, ex qua hoJie Aa- 
tifpodmm,iri ventris fluxu prjiaatillimumi 
confici folet. 

Prior terra,fi drachmx vnius pondere cuni 
aqua aceiofae exhibeatur, in fsrbribus mali- 
gnis, &pcftiferis, remedium optimum eft: fl 
in febribus cum aqu* MelitTae die Critico 
pfopinetur, fudorcm prouocat: contra ve. 
nena omnia tam afTumpia, qu^m admota, v- 
tilifsima eft. Scorpionum i^libus cum oleo & 
aceto medetur. A pefte praeferuat, Scpefte 
correptos fanat, fi quotidi^ mane drachma 
vnaaflumatur. 

Inflammationes o^nnes , fpeciatim vero, 
mammarum, & teftxulorum, cum aqua &a^ 
ceto adhibita,fedat:cum aqua portulacae aut 
graminis epota, lumbricos infantum pellit: 

omnem 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



kilt 



deLapideBe^aar. 
, nem fluxum fanj^uineumcumaquafica. 
to lu.>rrimit:f^uco fanguineocum faccha^ 
ro(.-to medetur: Contra menfium fluxum 
nium.optimum medicamentum : quem^ 
modum in alui fluorc , vt ell Diarrhoea, 
ifi-)yfcnreria & Lientcrja. 
, Catharrhos omaes potifsimum i caofa 
f-alida produ^l s, inhibet ; vulneribus anti- 
L^uts , praefertim tibiarum , cum oleo diflolu. 
:a.auxilio eft. Vomitum fedat, tam peros 
umpta,quam foris admota. 

Et quia vipcrarum & afpidum morfibui 
um aceto impofita medetur : idcirco alijs 
tiam morfibus applic ata vtilis efle cenfetur. 
Lb igne ambufta, cum oleo commifta, fanat: 
koris viceribus putridismedetur: ventricu. 
Jum corroborat; phthificorum vires reftau^ 
•rat. Sunt qui in affcftibuspedoris, 8c pleuri- 
tide commende t : cum aqua laftis, Gonor- 
rrhoejB medetur : & in fucco femperuiui dillo- 
mta, puftulas & maculas i SoIecontra^>as. 
tollit. Infuper huic terraevarias adhacvire» 
adfcribun:,quse vbi experimento compro. 
' at« fuermt,& ipf« publici iuris fienr. 

Huius dofis eftdrachmauria per osfum^ 
!pta : at fi forinfecus applicetur,quantitas cu^ 
iu^libet arbitno relinquitur. 
] Eafdcm proprietates. & vires ol)tinent 
Terrra figillata ferenifsimi mag iDucisHe- 
itruriae : terra Lemnia G^lcni,Sc Bolus Arme- 
Jdus Oricntalis luieus , ^uod infinitis tam 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




CaspariBavhini 
Me<!icorum,quim aliorum ficie dignoruM 
experimcntis comprobatum eft. Hattenus 
fcheda tranfiTiilta. Plurade hacTerradicere 
non poflumus. 

DE LAPIDE EX CERVI 

L A C R Y M I S C O 

denfato. 
C ^ 7> r y I f' 

V M ex cerui, qui ferpentcs dei 
uorauerit,lacrymis,d'.>m i ; aqui 
conf ftit, fu<is,ijsquein lapidis 
duiitiem concretis, Bczaar ge- 
nitum efle, plurcs velint: lubet 
inquirerc pnmum, quo nom^ne d oneiun de- 
in, cur cerui ferpentes deuor6t, Sc cur aquaiH 
ingrediantur,& lacrymas f i nda nt,ex r.' ntert* 
tia primum Philofo^ihor im , dein Theolo- 
gorum : Tum y ipfiusdefcriptionem fubiun- 
gcmus:quartd,quis huus lachrymaeco'-!cre- 
tae vfus fit. (^uintd.quinam hunc pro Bf zaa^ 
rc agnofcant,& qui (int, qui hunc lapidem iti 
ccrui anguiis genitum.a Up'de qui ex ven tri- 
culo Hirco fimili animalis , eximitur , diflriti;» 
aumfaciant:&tandem,vtruminceruoquo. 

quelapis generetur. 

Dicituflacryma rfcerui: lapisiningulis^ 
octilorum cerui, lapis inuetus in oculis i ccr* 
uorum : lapisexlachrymaf/ccruiconcretus: 
lapis e ccruinus; ceiui iacryma/& fordcf 

oculo* 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapide Bezaar. 55 
oculoruiTi cerui vir )fi odoris. Sc Bezahar/ 
ArabuJii: lap!5^Gaj<.^cromeon: lapis h Ken. 
ne : lapis t Kem .c • B-Zehart Bczahardt l^: 
Bezoar:/Belz ar : Belzahardt: wBelZtharti- 
cus Tj Idpis : Bezo^r o exceruorum lacryma. 
BcZiar p in oculis cerui ge:iitus : Bezahar, 

|pro^rie</ lapis.quidiciturlacryma ccrui:B5^ 
izoard r Arabibus. 

Ad alterum, cur ferpentcs dcuorent, & la- 
ihrynasfundanr. Ccruis.vt hinc ordiar.put 
g-am elTe cum ferpeatibus, iccolubns Pii* 
nius s telhtur, ita vi cauernas inueftigent, Sc 
rcnitentes narium fpiritu cxtrahanr, quibus 
^zaefcxitio fur t: ciim eodcm t fcnbenrecxtraftos 
m mandant. Et Plutarchu$« referr, dceruis fer- 
rffit-ipentes facile rapi : 8c hinc txu^^n nomen indi- 
h- tumjnoi i Icu'tate, vcrum i ferpentis tra- 
>jft;o.ie. quae G a;cdfA|<f dicatur. ExPiinio id 
[•^'^'•Ircfert probdtifsjnus Medicus Auc.^zaar 

(I exiilimani hoc ipfum regium Pfophetam 
„'i -^Daui:Jem inPfalmo^ innuiflcvdum dicit;fic- 
' ut ccruus defi Jcrat ad fon tes aqua^ um , ita 
nimameadefideratad teOomine. Nam po* 
fteaquam ceruu? congrefPuscft cum ferpcn- 
tibu» in Orie-italibus :^region!bus,vbi pr;e- 
grandes & vald^ noxios ob regionis illius 
feruorem reper ri conftat , & carncm ferpen- 
tinamdeuorauir, <iticorreprus,proijcit fein 
pedes, vtfta^num, autflume-i aliquod, in 
quodfe immergar, qua?rat: idqucagit, vta- 
quse frigiditaicmgcns calor,qiicm deuoratis 

C 



^4 CaspakiBavhini 

noxijsanimalibusconccpit,tcmpcretur: iftic 
perfnlit, nihil bibendo , donec ingens ille ca- 
lor teinper«itus,& fublatus fit Quibus immcf 
fus.natura itadoccntc,velutTantalus in mc* 
djjs fiuilibus fiticns noa bibit : nam fi quid 
44 ^qu^dcguftarer.illico morluuscocidercr, 
^i>mterim cxoculis lacrymjelenr^(^eftil)anc 
cc quae in oculoramangulispaulatimcrafTe* 
fcut t,coguntur & coagulao tur,atq} in dd ca- 
ff^nese«,vel glandis //^magnitudinem cxa 
crcicunt. Dcir.de cum fcfc vcneno cxonera* 
tum fer.ferir, aqua egrcfTusiralatcbrasdiucr- 
tit, &vtlap>s ilie vifus gg obftaculu decidat* 
caputarbor.busaffiiCdTiVcl vtalijaiu' t,eflu. 
tnimbus bh egredieati ab oculis ftstim in hu« 
mum tiecidit: qi;em inue;Atum venatorcs Si- 
cili9,&Onenti.s vi B.'Zehardt,contra quod- 
vis venenamAMtidotum efficacfsimum.ma- 
gni vendunt. Vel vt Agricola//, hominesob. 
&ruant,colliguat, & vtrem prctiofifsimam 
inter ceimelia merito reponunt: nam hoc eft 
illud Belzihard tantaeapudeos, quihabenc, 
3Eftim4tionis,vt cuiuisveneno, vel mediuni 
vnguem oftenda. t Quod.tette Amato./^j^la^ 
crymam cerui , vel potius lapidem Bclzahar. 
ticum , id eft lapidem Antidotum appellant: 
quae fabulofa e(Te , Lufitanos , qui muitos eX 
India afterant,afrerere fcribit. 

Curautcm ferpentes deuoret,inquiramus« 
Euax in fuodelapidib. 1 bello//vult,ccruos 
in Oricnte ferpentes deuorarc,vt fcnium de# 

•ponant: 





t>E LAPlbE BezA A A 
»)Dnant: & vtfortioresfianr, flumenintrartf; 
Vbi moretur immerfi vfq^ ad caput (anterio. 
i^cm enim capitis partem , aqu» non imitiei'- 
tunt, vtrefpirarepofsint) tamdiu quoulque 
entiant. virturem venen- fuperatam, interea 
I i/chrymimemittcre.qu^coaguJat^inoculis 
* (fabmmpalpebris)i;.terdumad nucis««ma 
gnitudinedeficcantur. & cadere turti.quan. 
dofluinenegrediutur, qui repertus vcneno- 
rum Theriaca dicatu r, & efl^e lapidcm multfi 
carumReg.bus.o. H^c quoq; Simonlanu^- 
fispp fub t.tHilo Bezard,&Matthsfeus Svluati:, 

cus in pandeftis fub titulo Kenne referut^ 
addentcs cenfere aliquos hunc lapidcm in o* « 
cuiis ceruorum genitum rr 

PauloaliterCardinalisPonzettus, agcns 
defimplicibu«,venenisrefiftentjbus. Expcr, 
tum fcrib-t, antidotum quod probat fapien. 
tcs ad omnia genera veneni, clt lapis appella- 

tusKemnefeuBezar,&habetcolorcmcitri 
plendetem, 8c colorem vini, & gcncratur cjc 
lacrymisceruorum: aam faai debilcs«tate 

(nodicit.ferpcntib.dcuoratis)intrantquod- 
damflumen in partibus Orientis, Scftantin 
co immcrfi vfq, ad caput. donec emittantla- 
crymas, qua^ ab aqu« frigiditate 5cacri$ coa^ 
gulantur,& vcrtunturinlapidevfq; ad quan, 

titateauellanaB,veInucis,quicaditpoftquatn 
exeuntexfluminc. Haec quoq; Gefiierus, 
tf HenncusaBra./^ cxPonzetto referunt. 
Quarcvoluntccruos fcrpcntes dcuofarc. 

C 2 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Innages reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



l6 Caspari Bavhini 
vt iuuenefcant, d iuturr ^ cuiti fi nt vi 19, 8c cer- 
uislongaeuitas interoinniaanimantijj pr^ci^ 
puafit, Scribitenimcu HeHodo, Oppianus, 
ceruutn viuere ^^ov^vrfretco^xyon , fiue quatuor 
cornicis «tatcsiSc Hinius uu centefimutn an. 
num fuperareafdimativt ScIuuenalisxx.Ve- 
mm Hefiodus , referente Plinio;j , multa de 
hominum *:uorefetens, cortiici nouem no- 
ftras attnbuit «tatcs , quadrupium eius cer- 
uis.id triplicatumcoruis: & Plutarchus de 
oraculoram defe<5lu,cei ui xtatem his Hefio- 
diverbis exprefiiit 

^SedA yiri noules ptibentis garruU corn x 
ymcityCornicis ceruuf^itAier,at tria cerui 
Tewpora certtus agity^nem deinceps Indica photnix 
jEgredititrnoitits ,at yos natx louu alti 
T?ulchricom<e decies fupetatts Jkula nympha. 
Ethi.et Ariftoteles ;^5r, &exeo Hin.M«fenes 
duphci indiciocognokircferat;altero,quocl 
dentesautnuilos^autpaucoshabent: ahero, 
quod adminiculis careant : (vocantur admi- 
nicularami, qui in.is cornibusantc frontem 
prominecquibus iunicrcs in pugna vtun tur, 
fenesaut€carent)att..menad eorumaetatem 
dignofcendam, Alexander Mag^^us.torques 
plunmiscerui» iunexuit, qui poftannu 100. 
capti inmagraobefitate.necdum fenijindi- 
cium praeferebant.vt memorant Solinusrf^rf, 
Plinius, & ex ijs Simon Maiolus ^'^^'.Feciflc id 
ipfum & Caefarem putarut,nam aanis iam ab 
hi c ex.j<$lis fupra ciucentos, cu arolus Gal- 
liaruRex,Syluanc6lum fc contuiiflci,ca' um 

• latra. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 57 
tratibus ceruus i . fuga cxcitatus , torquem 
«ne*m coilo gerens inuer.tus eft.qucm ferro 
Kexpeti,vetuit;tan(iem retib.capius eft;erat 
in torqueliterisLatinisrcripturHocme Cae- 
{arcionauit:interpretantibus nonauliisjd de 
C.Iul.Casi'intelJi^i no poile, aiij rcfponderut, 
quod vltra milleanr.osceruieiusaKtasfuiflretl 
protefaiqd^^longilTim^averifimiliabenet.Aiij 
igitur Imperatori id adlcribendum fuit. Haec 
Guaguinus annaiibus Ciailicis ccc annotauit. 

Verummagis piacet Theomneftirffi</gra- 
uis veterinarioru medicinae auftoris opinio, 
/cribetis, Ceruos vermes inteftinorom inuo* 
cris implicitos(qui eee in fenio c6fe6tis ge- 
ieretur)fcrpentum efu, quos ex cauernis na^ 
um fpiritu eliciar t.enecare : & ne virus illo. 
rum ipfis obfit , ad fonies aquaru accelerare, 
quibus ad iabra vfq; fe immergat : tum oculis 
lacrymas iente deftillare, quae vifcedine fua 
coaguIata;,in anguiis oculorum fff ki iacry- 
mas nucis iug!andis po^derecoa!crcere,&c. 
qu^ etia Langius^gg $c ex hoc Scheckius hhh, 
& Heurnius tn habent : ieguntur quoq; apud 
Loniceru.M zaldum,&ex hocapud Wecke- 
T^^^^^klsL* i^P«it^hium/i/,i Bra wwm, & Witti- 
chiaiii,qui ad Jit Fallopium figmentu dicere. 

Qnisquaefo dubitabit in intcftinisceruo^ 
^Tu vermesreperiri,cum etiain ipforu capitib. 
aliquado repertos jy^oditu fit. Sjc enim Arift.. 
, nnn Vermes cerui contincnt oes fuo in capite 
viuos^quinafci folent fub lingua inconcauo, 

C 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Caspari Bavhini 
&:circavertebra, vbicaput ceruici re6litur, 
magnitudine haud minores ijs vermib*,quos 
inaximos carnes putres ediderint : gig; i vni- 
uerfi, atq; coniigui folent , numero adeo cir^ 
citer viginti Et Flinius ooo, ceruis in capite eC 
fevermiculos,fub)i gu« inanitate, &circa 
warticulum , qua caput iungitur humero , nu^ 
mer> vigiiitijalTerit. 

Tcfiatur Conradus Heresbachius in fuo 
Thereutjces copendio, fe menfe Maio in Me- 
napijs vidifle cerr.u exeterari,cui«» caput fucci 
fiscornibs.apertoq; craniopoliicarib.vermi- 
l)us,prf ter capita rubra^albicatibus.fcatebat, 
Sed ChnftophorusEncelius pp^ aliacauf- 
fam reddit,rcmpusq; quado td fiat.his verbis 
dtfcribit: m Orieoteceruus verno tempore 
ferpetum cauernas inueftigat, nariumq; fpi# 
ritu extrahit renitentes, eosq, comedit, vt ita 
annuum t«diu purget, mjoxq; aquas Scflumi 
na peti<,quib.femergitad ipfum caput,tam- 
diu qjouf); (c^tiat fuperatam vim veneni: 
inte. ea lacrymas emitt't oculis vi veneni.qu^ 
coagulatap penesoculos deficcantur,&: deci- 
du T iacrymaecoagulatas, funtBezoar 
co'^ IV ; ti) i^. vcr.ena,&c. 

C'*udiiji Richardus ^/^^ facilioris conco- 
ftiontsgratia flumen ingrcdi,ex alioru fenten 
tia aflci it,hi«i verb!s:dicunt in iliis defertis re^, 
.gio.-^ibus.vbi cfrui vali^e||p6fe"»uerint ferpen^ 
tes venAri. ^tq, vbi illoru plurimosdeuoraue- 
rint, facilioiiscoco^tionisgratiit, fluiriinib.Sc 



i 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 59 
t^s ad collu vfq; ad dies aliquot fefc cotinere^ 
quo tempore paulatim incipit lacryma ahqua 
cx oculis dcfluere.indurariq; & pedetetim am 
gcri magis & minu-. ^put apparct.Et Ruland^ 
rrr lapidem Bezoardicii exconfenefcentium 
ccruoru, viperis d cauernis riftu ^tedik, vi^- 
tantium.Sc celerioris cocoftio is procuradae 
gratia , fluuioru ad fummum aquis pcrfuforu 
oculorulacrymisprofilicittib 8cc6gelafcetib. 
nafci,doftoru locupletu nonnulli coteftatur. 

lam vero licct omncs fcribat , ccruu deuo- 
ratis ferpcntib. in flumine aquanonguttarc: 
alia tamen unius Pctri Hifpani m cft fentetia, 
fic fcribetis: Et ifta via renouat fua luuetutcm 
Aquila & Ccruus, & quaeda alia , comedentia 
huiufmodi ferpetes cx inftin^lu natur^: & qn 
iftaanimalia coepcrunt ifta venena ,currutad 
aqua, Sc bibut tantu de il!a aqua,q» caro illoru 
inflatur,& extenditur,& fit folutio continui, 
& tunc cadit caro vetns,&: noua regeneratur. 
Quod aut cfus carnis fcrpcntam vita prolon^ 
gct , docuit Auicenna ttt, imo virtute corro# 
borare,fenfus &iuuentute coferuare. Docuit 
id6 Mefues tttttt,horaine cx cfu ferpentis iuue* 
nefcere, hocqj aforma fpccificaferpetisfieri, 
Theologorii fententia fubnc6lamus,reJi6>a 
de fcxu controuerfia,alijs volcniib.voce V^K 
Aiol licct mafculinu fit, inhoc DauidisPfal. 
fcemininu efle: quare cerua reddut; alijs voce 
hanc comunis generisftatuetibus:alijsdeniqi 
adftruetibus, hocinPfal. cerulintelligedam, 
q^a Hebraei peculiare nome habeat,quo ccruu 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Innages reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




40 Caspab.iBavhini 
nominet Sunt qui velint efle propofitionem 
vniuerfalis ftudij.quo ad Deum ferebatur Da- 
uid.quae illuftretur per cf»mparatione Cerui, 
qui adaquasconfugeredicarur,cum anhelus 
eft,maximdineunte Autumno.quo tempore 
propieraertum fit fitis impatient fsimus, vt 
voluercTremellius,Sc lunius. Q^areCslui. 
nus, fimilitudine Cerui.fummum dcfidenj 
ardoremexprefsifle volut,cuir<onpfacetex? 
pofitioftatuentium, liccruis expeti fluuios, 
vtexlafsitudirte fe reficiant: fatetur quidem, 
fi venator ceruum vrgeat, &canes inflcnt» 
ftuininis occurfu nouas viret coll.gere: fed 
conftareetiam ^ certisanni temporibus, cer- 
uos incredibiliardoreplusquamfitientes, a- 
quas ex^ete .e.quam fitim Propheta notauir. 
Sed clarius Commentatorum alius : hunc ar- 
dorem de fitijnterpreratur,stgitati icanibus 
in venatione: velquodeftfimplicius, de fiii 
fimplici ia terra calida: aliqui de fiti,ex deuo- 
rato ferpente: exquifitius ludaei defiti par- 
turientis ccruae. Fortafsis Sc de alio noto zefta 
huius gencris hoc interprctari licuerit , cupi* 
ditate xiimniim ipc^oc4)^Kv^'<77oi;. Quaredifertd 
Ariftotelem fcribere, maresantequam pluuia 
cadente abluantur, neque a foetore hircino 
pofto;^i«f6</contrafto iiberari, ncquead pabu- 
lationem prodire. Vcrba AriftotJ^A^jcfubiun- 
gcrelubct: cum inares impleuerint fceminas, 
leparantur per fe ipfi,& propter libidinis gra- 
veolentiam quifque folitarius fcrobes fodit: 

foetent 



A 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 





J, 



DE Lapide Bezaar. 41 
ifoetent ut hirciidegunt ita ciuoufqi imber ac^ 
*]ccdat, tum psfcua repetuntrfugii^nt etiam 
inaquat<ii«7B j(?tw^,>^7B ««S-^,id cll, proptcr 
i«ftumatq} anhelitum. Sed v.e falcem inaJie- 
Tnammeflem mittere velle videamur, Diuini 
Auguftp.i, quihucad myllerium trahit,fen- 
tcntia prolata.concludamus: Scrpentesjn^ 
quit, necatceruu8,&poftferpc tum inier- 
cmptionem mainri fiti incalefcit, peremptis 
ferper.tibus, ad for.tes acriiis currit: Serpen^ 
: tes vitia tua funt.cor fume ferper tes iniquita 
" tis,tum iimplius defiocrabisforteveritatis. 

At dubitari pofTer,an eriam alibi , quim in 
Oriente cerui lacrymas fundant, &,fi fun. 
da- t, cur tantoprctio lapis Bezaar ver iat. 
Teftatur PJutarchus^^^ ccruos, Scaprcsca- 
K I ptosilJacry;riare,&ceruorumlacr^'m^sfaJfas, 
aprorum vero dulces efi^e: faporis huius di- 
verfi caufam,in vtriufq; animalis calorem , 8c 
■ frigus refert hi§ verbis: Animal fri^idum cer» 
uus, ardens vero calore ignis Aper : vnde illc 
perfccutoresfugit, hic vero irainflammatus 
> dente atroci fe vlcifcitunapcrirair.fl.qmatus, 
copia caloris fpirituum ad oculosexhalantc, 
i fpiritus inlacrymascliquati eiusque, inquit 
j. ' Xenophon, :2:^;> recentcrcccifi,dcntcf adeo 
1 feruent.vtcrinesfi quisadmoueat,cxurat.A^ 
! liam quoq; EmpcdocJis rationcm,de vtriufqj 
animalislacrymis.Plutarch.eoloci fubiungit. 

Has lacrytTias, Scnbonius Largus 444a Csb- 
*aris Medicus,fordcsappclIat:Vt fis,ait,tutus, 

C 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Innages reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



42 Caspari Bavhini 
etiam{iquan(do rus fecc(reri$,ponam Thc- 
riflcarum compofitiones , id eft, ad ferpeium 
irorfus^atqi iftus medicamina: fed priu$,qu5 
cognita liabui remedia , ne cui ferpentes no 
ceant,dicam. Habereergo in cinduoportet 
peucedanum , vel Ccrui cum captus eft.in 
culi angulo, quicft ad nares vcrfus, quae in^ 
ueniunturfordes virofi odoris(additMercui 
f ialis bbbb qu« fenefcentibus in formam lapi;* 
disdurantur) has Sicili« venatorcsdiligen- 
tercolligunt,& habentincinftu(quod capi* 
tis involucrum cft)propterantedi6^amcaU' 
fam.Hasc Scribonius. 

Hanc Scribonii fcntentiam Cardanus ccce 
falfam afterit : Ispis, fcribit , Pazar , corrupto 
nomine Bezar , quem Scribonius Largus, 
quamuisCffarisMedicus,fals6fcripfit,lacry- 
mam cfle ccruorum inSiciliainuentam,cuiTi 
conftetin Pcly Orientalis Indi^ regione foli^ 
tam inueniri. Vei um Cardano ncutiqua(ub- 
fcribimus, non folum auftoritatibus, quas 
fubijcicmus.pcrfuafi.verum quodcti/mnum 
diligcntcrobferuaiiti,eiufmodi fordcs rcpe- 
rin certi fimus, venatorum teftimonio edo- 
&.i,8c oculis propriis fidem facientibuf. 

Adft pulanturipfcCardanusCfui oblitus) 
Langius, Rcufnerus, Encelius,Scaligcr,Sar- 
racc)us.& Bodinus.Sicenim Cardanus,t/</</<i 
Galcpus communealcxipharmacu non no- 
uit.fcilicet cerui lacryma:& mox; celcbrantur 
jnter generaiia Alcxipharmaca,(ordcs oculo* 

tuxn 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




deLapideBezaar. 4^ 
cerui,virofi odoris, quas feruat Venato, 
res in Sicilia.ut air Scribonius.fed in regionL 
llus calidioribus,& maxime in Africa concrc. 
fcut in Japide,ai hic ert, qui ab Arabib. Beza^ 
Wdicitur.&eucognouit Auenzoarctiam/ 
^ AtLangius.ff^^^exquQSchenckias.aflerit 
hasfordesexpatulis infrf ceruonim oculos 
.for^minibus erui,8c in folo papyri inuolucro 
ben<^olentesfe perfeptennium illibaias fer^ 
juafle.EtReufncrus.//// candem,ait, A,;«,Hn 
fceruis deprehendimus , cui natura proxim^ 
fubteroculooblongum foIIiculum^ofTe ma- 
xillae ihic dehifcente iiTdbT^ machinata eft.in 
l^quafiiavifcedinecoagulatacolligiqueatrvn^ 

•Pdeetiameruitur^fpiransinitio/SpA-^S^-ViTTr.pro. 
pemodum ut fuu iugulatorum tergora, diim 
letaediripiuntur, fuperfufa feruente aqua: 
procedatemporis j«<!y^*^«4/ acquirit, adeoperl 
: tinacem. vt totum feptennium illibata poflit 
afleruari. Nonautem nobis fermoeft dela- 
pidcBezaar, quem fingunt venatoreiin O;* 
rientalibus,5cc. 

Verum fiue fordes,fiue lacrymas dicas, no- 
'^tandumetiaminlapidisduriticm nonfolum 
iri Orieti?,fed etiam Germania , 3c aliis regio* 
nibus cocrefccre, licct rarius reperiaturiYor- 
fan quod haftenus vcnatorcs ignorantes,nec 
admor.itinon obfcruarint:vcl fortaquod in 
^nnofis g^gg tantiimccrui$,lapidisaliquam 
confiftentumacquirant : fiquidem Scaliger 
ante ccntefimuin annum non fieria(rerat,cui 
Podiuusfubfcribit, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



44 C A spARi Bavhini 

Qaodin Germania fimile quid obferue- 
tur.h^c Encelii verba hhhh reftantur: Volunt 
easinueniri in Syria,India & Orient^: nos ia 
Germania etiam in noftris ceruis videmus 
aliquid pcnes oculos f^p^ lapidefcere: Sc ma- 
teria iila coa61:a,ofFea quali, ex lacrymis pro. 
cul dubio colligit^a venatoribus, 8c eft Be# 
zaar,id eft, aduerfat ir etiam omnibus vene- 
nis , propterea magni seftimari deberet i 
Principibus. 

Bodinus«« fic exhibuit: Poft centefi. 
mumannum,incanthocerui lapidefcit, ex 
lacryma cerui , cuiufmodi ceruo cx(o ad me 
delata eft , qua? aliquantulum obduruerat, 
nor-dumtamen in lapidem plan^concreuc^ 
rat, Idem &Sislir.uih. 

S-rracenus ^{kL^^^ fcribit: Tertius his ac. 
ceditad ruborem vcrgcns, durusadmodum, 
caftaoex, glanJisVe magnitudinem,&for. 
mam quadaiT tenus referens, lacryma cerui 
locoru.ac gcntium ubiq; dictus: eumexdo- 
ftis pleriq; centenis annoru conuerfionibus 
ceruorum ofsibus ad oculorum angulosfitis, 
adnafci exiftimant. Attame vero fimilior pro^ 
babiliorq; corum,iudiciomeo, videtureffe 
fententia.qui lentum humore alTeuerarit fta- 
tis anni tetnporibu* ^ceruorum.locgoiam 
fenio confeciorum &exaquiscmergentium, 
oculisdefiucre, quipofteaquam humi deci- 
dcrit, Solis ardoribus in eiufmodi lapidem 
tandcm aliquando concrcfcat. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 4^ 
Auiiamus ScaligerutTi //// ad Cardanum : 
5>ruilacrymam, remf »rtalTeminus tibino. 
nam,in noitrisMufaru thefj uris habem js ca^ 
fiiflima: ante centefimij annum in ceruo nulla 
i)ft,pofteam «tatem accrefcit ad oculican- 
/:hu ipfis ofsibus, atq^ in os protuberans con- 
'Tefcit.ea duritie,<^ua cornu fuperet:quapar- 
■ie ;^rominetroiuadaefl:,infigninitore,coIo- 
'^risfului,non fiae vcrtigiis ^triorum venula- 
;rum: tanta jeuitatc.vt pea^ tadum effugiat, 
itaenim fefe fubtrahitur, vtpropemodum 
reipfam mouere videatur (haec ctiam ex Sca- 
iligeroexfcripfit Schnebergerus.) Cumhcc 
(fubiungit Scaliger)in circulis aliquando re- 
fcitarem, vnus ex lis, qui e legatorum comita- 
jturerum Afiaticarum cognitionem profite- 
|batur,ncgabat,ad ccruum quidqua attiiere, 
'fed cflfever^lapidem.EgoiilipoftndieofteH^ 
'tdi^quaparteexofiefuifletauuif^.Hanc SoH. 
mannus olim dcderat dono Samblancardo 
Vierarcho. At ca ego poftea eius filij Bcrnar. 
h Oruefani munificentiam expcrtus fum. 
laec Scal gcr , & cx eo Langius , ex hoc 
Sche-tckius: lordanus, Heurnius, wiwtww flc 
■i Salmuth, 

Maithiolus commentariis in Diofc. nnnn 
an lapis hic detur,diibitat,& an hf c de ceruis 
narratio.hiftoria an fabula dici raereatur, re. 
rum (\aturalium ftudiofis, &peritioribusfe, 
iudicaidum relinqucrcfcribit. Er ia epiftola 
quadam oooo hjec habet,lapidi que Mauritani 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



4.5 G A S P A R 1 B A V H I N I 

Bezaliar vocant,plures fimiles vidi.rcd antreJ 
li, an adulterini fint, profedlo nefci- c 
Reufnerusdifertd pppf), on ; objs /c; fc 
(de lapide Bezahar , quem fifiguot venatoret, 
in Ofientalibus Eerrarum iradibus , max mdj 
vero in Perfia.ceruis circa annnm f?tati*cen- 
tefimum ad canthum oculi^ accreftereipfis 
ofsibusj aEq;in os protubcransy 'f^'^ eaduri- 
tie.qua cornu fuperet, inft ^n- ^ .hj{ 

coloris, & tantalaguitate, .r. 
AtL;bauius <7^<j<y dtBezaavc ..erui 
ge iio,te(tatur, quod etiamannatum dcte» 
ratur,Siin(hrcornudecidunm fir* 

Veruirj vt dicam, quodfcJitjo; lacrymas 
feu fordes obferuari ad angulos oculorum, 
in ceruis captis.certum et}^ ve;jatorum tefti. 
ftnnonio edoctus,& oculis propriis fidem fa- 
cientibijs. An vero ritione motus , & cur- 
fusinvenarioneidcontingat, duLito. Pcfie 
quoque proj2,/e<Ia tv-mporis Jlas lacrymas, 
in faepius pci /ecutis. & non captis eeruis , vel 
ctiam ex deuoratis ferpentibus, 8c bcrymis, 
VI veneni protrufis condenfari , nonnega- 
rim, tot fide dignis atteftantibus: maximd 
cum legamus , totos oculos Hyaenae lapi^ 
dcfcere : hmc gemma^ Hyaeni» apud Pli- 
nium mrdicuntun 

a Amato Lufttano ce.nt.'^. cur.y^. sAnderndco de Vc/. 
CS^ noHa medic.com.z.diaL^.Bel%ohartict44 lacryma cerul 
dUitur:T?ancirola,^uinegatejJe, He^aar ^ ^uiinMau- 
tHAnm nafcAtttr, etfi enndem yirtutem habere pofjit. 

Scaligep 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBexaaii; 47 

"^tcAllgerexer.iii. Schnebergtr. iit. L I^chardut,^ Hu~ 
melbergms, ex aliorum /ententia. b ^ng^niiu j. de 
Pefle.%. c Vandea.cAp.^i^. Encerms. d Hummel- 
^^bergiHs tn ^ Serentim. c ^rcit/annf, &exeoa Bra : 
^(Bodtnw lib.z. Theatr. f CarUanus i. de yenen. I4. 
■ :Bxccitts iib.de gemmis i^.Be-j^har ^rabnm,^ i^j>idem 
ex yijceribm Indtci animalis exemptum , idem facit 
g Vandeaarxap.i^i^. h id cB Be-i^haryfiue Ber-ai 
yVandea.c.ny. \ fiiteBe-^Ar VmT^tttuz.deyenenKi 
txeoGefnerttsde^uadrtip.Ln.G. k ^rabttm Lanaig 
2.eptfi.2^. 1 Schenc{ioinObJeru. m lo.^gricoU 
& exeo Gefnertts de juadntped. Ub. x.cap. deceruo , ^ 
HenricHSaBra. n ^maius. o Sch nc\ius ii.j. de 
alexiphar. p Libauitts parte ^.lib.z.batrachior JchoL 
cap.zz. q .Andrea^BeUunenfis in yirabic.nominHm 
tnterpret. apud .Aiticen. & exeo Gefner. de fuadruped 
itb.i.cap.deceruo itt.C.& Henr.aBraiib i.cap.z.de ve '. 
'nents. t Mf^ldtts. f lib.i.cap.iz.& exeocitat lo. 
.ylgricoia: Bljegintts : ^matus r . in Diofc.39. .At Viinittt 
Utb. I i.c.u.eitphanto attribuit: Elephantorum, ait,ani^ 
'^majerpentes exfrahit,ceri*orttmitemurit. t iib.zS. 
Ma.9 & ex eo lo.Agricoia u de animantium cempa'. 
rattone. x Jeu yt aiij .^bin-xoar librofui Theiftr: yeiys 
•atij iib.i.tracl.\3.cap.6.&exeo lo. .yigrtcaia, .yfma- 

l'C.& ex^gri€ota,Gefnerus de Quadrupedibtts iit.G. 
ly Pfaimoi^z. z ^mattts^ Pon^z^etius yEn^itus: prx- 
> ftrtim in Orientaitbns prottincits .iegit ^gricuia,& ex eo 
: Gefaerus , & a Bra: aitj iocum non addunty yt Sarrace- 
s.-nus: maxime inVerfia.fic BeUunenfis in indice ^uicen 
txeoGeJnerusy&^BraU.eit. aa fic & Hummeibera. 
(bb .yfntmo& yfribi4srefjci,additl^jeginus. cc h%- 
intor ientusyfut Soiis tandem ardoribus tn i.tpillos gian- 
dtsimaginerefirgntes,intbiconcrefcat. dd tnmuitam 
<^rna^mtudtnem,m>egint44. cc UgricoU: ex eo Gejner. 

a Bra: nucti m.tgnitudinem, Enax, Ianuen,u, Pande- 
marius : .ArcuUnusl ex eo a Bra : nticts iuglxndis, Mi* 
^tdus, &aBra: nucts ittgtandts pondere , Langiur, 
ettrmttt defebribus : aneUanx, yei nncH, Von-^i^tttti. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



4S Caspari Bavhini 

ft' .AmAtm in Diofc. gg Si^ LAngmsy Heurn. defeb* 
Lomcerui : Salmuth, attrittt oculoru adarboreftophitm 
illum ■vifus objlaculum^ Lapidem . Ji//Ucet , appdUy ex- 
cuthyAMi^alduj: h^ec o.nimint ylmatusy ^gricoU , Gef- 
nerut,aBra. hh Aiaith.tn Pfojc.lib .$.< a.7$. ii & , 
exeo Hhegmits. kk lib.z.in Dt fc.c.lg. H &'Pan- 
deSl.ca.-i96.idem fere Fr^g- O' • rnro }ub palpebrts, 
intfifcatur, tlummUbirgiu . mglandh aut cajia^: 

ni^, Hummelberg. oo vei vt Hummelbergius, Bcze- 
haraeji catern o-d/iibus pcrfe&tus,& ejjicaaus ,adey 
pe''endum frnenum& noxameius. pp in cUue j 
nitatis. c,q • tjy.&c.-i^^ fubtuulo UpidisBex^ar. 
rr ' ,aiunt in Ortentali pUgaceruos longo 

fento conjetio ,f rpenie.> deuorare , quori*m rfu retrtue- 
nefca.U: at vtmmi lupera-idt ca.tfa, JerpentiOus deuora- 
tis injiumeih&c. i lib l.de -venen.c. u &exeo Gejh. 
liij.\.dee}U.idrupcd.lit.C. tt ti.l.de renen.curat. c.2», 
UU /ib.S.cap.yZ. XX Saiyr.\^. yy Lb.l. cap.^%: 
ZT 9.hi/f.y aaa c 21. bbb incoUot^uijsyCoUo^.y . 

ub.9 &cxeoMai(>lnscoUoej.y. dA^ Ub.l.artis 
•v:: c. in-iita'. idem ex eo refert Salmuth- c cc cx ^r^t- 
bitm fenienaaaddii Lonicerus. fff in maiorib its can^ 
th;> . M 'sald'M memorabiLccnt.x. aphor. 7 o ggg L 2. 
epifi.24.. hhh hb.j.Objeruat.deMexiphar. 111 de 
VebribM. i-kk in anttd f]>ec.lib.\.ca.6. 111 addtdit 
cap.io.hiji.lndica: rragojr. mmm li.i.deyenev.cur. 
cap z. nnn i.hifi. anim. i^. 000 I1b.9 cap.37. 
ppp ltb.de Lapidcap. ^9- qqo inEpifi.ad .Archt^ 
epijc.Strtgon.^ua rhomx lordant de ptftts phccnomMbr. 
aUd'ia. rrr acluef^^fg.inat. cap 7. htJi.\o. *\i 
comment.fMprafjaar f,A.. /it dtat.particuL part.4' 
ttl hb.z.can tr.z.i. dv jerpenie,& ex eo Guay- 

neri . onjvlat.n.taict intent.Z. cap.z. qtt£ 

ttiam.i L>aaj i .to ir. deren.ca.^ ci.antur. xxx 6 
4«»»., 29. yyy 7.iympos.cap.z & tnejuxflton.natur. 
quetji.zei.^ U:urn.defebr^bint.tp.\9 «^- «* 

^enai«ti/t>i (ieLon-p.tr.cdtc.cap.^z.comp. 
\6i.citamexco ju. me lordantu depeftnphanom. tr.3. 

' cap.9. 



DE Lapide Bezaar. 4^ 

^.9. yUrcuriaL Ub.^. de excrem. caf,.z. <k Ucry,Un. 
uis 2 epsfl. 24. Salmuth in TanciroUam : Heitr^ 
defeMusJmiHs , ait , memimt etiam Scribonim 
Uygiis , jednemoexaaiitslttl. Scaligero , &Scalf9eri 
■trU jUbne&it , & addit , fe putare , fiepiu, euemre, 
n ojiendxntur emjmndi lacirym^ , tdnyuam Befoarti- 
:a ^uxdAm medtcamenza aduerfus tenena. bb bb /i- 
i.o 3^rfe.vcm«. cccc lib.7 de fubtUitat. 

/Iddd t. de verten. tap.i^. &l,bro 3. cap. 10 

>tree hb.z epifi.eptji.z^ M de Scorbuto exer. <\ 
;ggg «^^'^ ^f ^/^^c/w /i^. e/<. ndt. f^tpera cap ar 
L4/?« m oculfs ceruorum in fene^a cencrefcity qtto 
Uam toto ^itxfHx jf,acio , olfxcU & calore e terrd 
trpe4tes emcantes Cerui ipfis vefuntur , & cum ftti 
- exentur ingenti i dd/ontes proicuyruntj inaquts^ue 
tuttm -vei-entur, Uchrfmce ipf.rum, fuafi ocu/omm 
^rofiuu'apunt,& tnUpidem oodurejcunt. hhhh li 
.^^;.delapid 49. ^'^h Ub . t. Jut theatri. klckk Hb] 
ie pe/ie. IIII inekercit. exer.iti. mrtimm de 
ribus. & I^uCnerw de Scorbut. exer.s. licet fordes 
mittat , Upidem ^ero Be-^r pro fi^mento haberi 
tdetur. nnnn tn ti.s. Dtolc cap.ys. 0000 li6.^, 
^pifi. ad Guil. Quaccelbenum. pppp dg Scorbt^ 
to exerc 5. qqq q p^rte 4. iib.z. batrachi. in SchoL 

:apiz rrrr l^b.ij.cap.io. & ex eo Encelius itb.h 
MUpid. cap.0. 




50 

DESCRIPTIO LAPI. 

DIS BEZAAR, EX CERVI 

lacrymis condenfatis 
geniti. 

Ca V y r VII l 

Tfi lacrymas vel fordes in ceruo* 
^ rnm ocalorum angulis inftarforrfl 
' dium aurium congiobatas, inftar 
cerae indurata$,& virofi odoris fae- 
pius obferuarim,attamen inlapidisduritiem 
concretas hadenus videre nonlicuit: lubet | 
tameu cius notas , ab auftoribus propofitas, 
quoad fubl^atiam , formam,magnitudinem, 

& colorcm fubncere. 

Subft^-tjaergodurusat^modum.duritie 

cornu fupcrans,tanta tame lcuitate , vt pen^ 
ta^u cffagiat,itaenimfefe fubtrahit, vt pro- 
pemoJum feipfum mouerc videatur, infigni 
ritorc fplcndem Forma latus.in pyramidcm 
te. dens.caftar eaeglandisVeimaginem qua- 
damtenus rcfercn», & qua partc prominet, 
rotundus eft. Magnitudine auellan«,vel nu- 
cis,colo» is citrini,vel mellei,vcl fului , r on fi- 
ncvcftigiis atriorum venularum, vcl ad ru- 
borem vergentis,eft ciiam coloris fubuiridis, , 
&ca'!d;di,cdorevi.' i. 

Sicenim Po- zcttus,4 &cxebGefnerus J i 
colore citri fple >dc iS, od.)revini,adquanti. . 
tatcmauellana;,vcinucis. Amatus, dicryma i 

cerui 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



^ . •. „^ V"^ BezAAr. *, 
fcefui lapillus altereft, coloris mellei, latus in 
t>yramidem tendens. apauci, Imcufq, v^if.^. 

quem nos,cumhscfcribefemus,obo.u(6s 
habemu,. Enceliu, , d reperiuntur h» lacy! 

mecoloriscitrm.,puluerule,:ti,fubuirides 

cKius,^chnebergerus)in os protuberis con 
crefcit ea dur.tie,qua cornu fuperet: qui par 
te prom.net,rotunda eft. infigni nitore, co, 

rum,tar,ta leu.tate, vtpeni taftum em.eiat' 
.taeo.m fefefubtrahit. vtpropemodu»fe 
Pfum .nouere videatur. Sarra[enus;/a3 t 
borem yergens. durus admodum, caftane* 

DE LAPIDIS BEZOA. 

K.IS CERVINI VSV ET BX- 

hibendi modo. 
V y T IX. 
umcenii cauerna,, inquibus fef. 

pentes latitant.inueftigent. na. 
riuq; (pir.tu renitentes extrahant 
vt vulgo creditur.mirum no eft fj 
Mceruicorporealiquidprodcat.quodvcn« 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



52 Caspari Bavhini 
n i s rclu £l^e i u r . Q^i re i n vl a lu nt c o • 11 u a» quOtf 
rumexfema noitri vo'U';com tiaiibusmiri 
prodelTe. 8cve eaoHau'loaducrra«i , ricor. 
I umtrifeita.vt vocan-.^.M ris, hoceft, in. 
ter i5.Aug'jftimenfis &H Septembris,fitac 
qufitum .Imprimis autem rtfcre.te Plinio rf, 
ere ut .iexirum cornu medicamentoaliquo 
pr« ■itoin eflccjuod inueniri ♦ egant, qu'a i 
ceruisdcfodi purant: qu^exAriltoteIe>dc* 
f.mpta,qviit menfi irtrimemicft,hisvcr- 
bistcornufiniiVumcompertumefTci nemi^ 
ne adhuc fertur: occulit enim id ranquam 
quodam medic-meto pr*ditum. Idemlibro 
dc ceruis E^/iroticis id fcnbtt, v 
hoc ceruorum omnium mn im^ commune^t 
cflc videatur.Etiam Flutarch. hb teftatur,cer-y- 
uoscornua dccidua defodere,& terra recon. - 
^ dcre. Cornu,ipfiusqicir.isaIuurafiftit,&vI* 
ccra tibiarum fanat,Pjinio c: imo ipfius nunci; 
cortra vermes frequens vfuscft: fic adufti o-l c 
dorlerpentibusabigendisfiiiguUre PIinio</, j.'- 
Pulmo 4Pliniofinphthifi&tufsicommen^ 
datur. Os in corde eius repertum contri ve- ; 
nenamaximifit; &ialiaofladecordeceruae, . 
feuhinnul2E.panucbftcdiu^t,&pr«g anti-ii 
busmi ^co 'duciifit.Er.cehoatteftantc.Ge- 
liitalecius neruofi»m artfaftum, feJat calo-. 
tcir. coh, putu : raitienia pude* d- eius iti 
fluoribus alui . & ad Vcnerem i cit^nc^am 
commendaT^tui;»^ jciT.a ^n' dum 8c fanguis» 
attcftantePluiio,f aluum fiftit (5c fccundum 

quoO 



Eariy European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. 55 
iquofdam calcuIo(?s prodcft) quicoagulum 
f fan^incm rtfterc&medullam/cfsium.vl- 
eratibiarum, curareafTcric: &Encelius,o- 
nibusinflammatior.ibui,prxci')u^vulu», 
onducere fcribitrimo 1 8c fimum & ramenta 
•pellisceruinaB dciefta pumice commendat. 
Quadc re qui vdlet libellum Sc ti Phikfo* 
phi Platonici dc med'cina ex arimalibus, 
confulat. Fungietiam^ vel boleti ceruini,in 
ufum veniunt.Ettflndcm lac.y.nai dur«ta, 
quae omnium rarifsima eft,cuius unc vfum, 
cxhib enai modum, ab au6toribus trAditum. 
eius q; dofin propofituri fumui. 

Cum Scribonius Largjsip^ls fordibusex 
;^culoceruicolle^^is, fingularcm contra fer^ 
pentummoifu8,&i6lu?»vim tnbuat; idcirco 
ifingularem, &infitam aduerfus veneravim 
i huic Scaligerl? ,& ali adfcribunt,ita ut Heur;r 
; nius* prim* notje dixerit,& Principes ftude- 
! re debere, VI ver.ando nanfcifcantur: al.i j^^n- 
: tidotumfaciunt,contra venenaepotumcffi. 
cacifsimum.&prorfusdiuinum: imoco tr^ 
peftem,& omneioboloruvirus, &deleieria, 
medicamentum alexipharmacum Langius 
i aflTerit : hinc omaium venenorum Theria- 
j cam,cum lanuenfi, Arculanusm ftatuit Qaa* 
Ti re Amato « monente, ad ea valet , ad quae la- 
pillus exventriculo animalis extraftus; 9c 
Fumanellus o eadem vi cum lapide Bezoar 
1 rubeo , puliftrulento, pollere fcribit: & Aa- 
eni us oo ad cordis corroborationem , & vc 

D 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



54 Caspa».iBavhini 
neni profligatio; em non' allos commenda^ 
rc, refert : Cardiacis prodeffe, & contra^efe» 
&.VS anim^.ficiit omnes iftus venenatos,En* 
celius p auclor eft. Pleuritidem rebellem hu. 
ius potu domari , vermesq; expelli. Amatus 
wexpertuselt: abaurigine /virulentaliberat: 
3c n peftc ludorem prseclaT^ clicere teftis 
cftHcurnius<y : &CardanusrcQmmuncale^ 
xipharmacum Galeno incognitum fcribit, 
^ f geftatum aducrfus vcnena plurimum 
prodcftc Pezar , Smaragdum, & lacrymam 
cprui crcdit: $c Q^SefenusfSamonicus con- 
Uifubitancos dolores, fcbrcs& oftocopos 
ipagni fecit his verbis : 

Seminecis cemi lAcryrtmm mifiere itfuori 
Coniiemtiaiq; aritis iliinc mukere calentes. 

Quo loci Hummelbcrg us vultlacrymam 
cfle lapidem, ex lacryma cerui concrcium, 8c 
cflTe contra vcncna prselcntaneam medici- 
nam , & B^^zehard : quare his febribus maxi^ 

mederi , quae originis fu« caufam ha- 
beant, intus affumptum, aut extra iilatum 
venenum , cuius virtuti refiUat, illud ^ cor^ 
porepellendo. 

Exh'berdi modum addamus. Vtendi 
modus u inremcdio ignoio, &paucisvifo^ 
afsignari, nifi co nic^ura vix potclt , praeter- 
quim ut more Antidotorum, fieius copia 
^ata fuerit,v furpemus. Attamcncontra ve- 
nena,in plco,vcl aqua Na^ hap : c^r trj febres 
pcftilente»,inaqua nenupharis, veUceiofiE, 
yel aha frigida , ad minus po ndere trium gra- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE LapideBezaar. 5^ 
laorum , maeno dari iuuamento, Amatus au- 
ftoreft. Peltecorrepris, cum vinimome to 
^datur,Sca)igerxrudorem,aitHcuriiius,inpe« 
ifteprajclar^elicit, danturtria ^ranaex vino, 
?vei aqua fcabiofas : idem lib. de pelle, Be- 
zoarad gra. i i.Hyacinthus Orientalis , Sma? 
ragdus ad gra:6. ex aqua 8c vino; lacryma 
:erui , Topaziug, Carbunculas , Sapphi- 
Jrusad drachmaunius pondus datur. Ver^ 
Ihies» puerorum vigentefebre, inaquapor- 
tulac«,finefebrejn vino propinatum,extir^ 
pat.Auenzoar j^filio Hali Regis Coneftablii, 
huius ad pondus trium granorum hordei, 
/ vna ;^cumvnciisquinqae uquaBCucurbitae, 
j qux adfcititiam caiiditatem mitigare potis 
crat,poiandumdedit, &eumivirulenta au- 
rigine, ivalde noxio veneno deuoratocau- 
i fata,liberauit. Tandemuthabet<<<< Ponzet* 
; tus,hoc trito, quando famiturpondusduo* 
decim granorum hordei,expellituromne ve- 
' nenum,&virus perfudorem.Vnde, aitScali- 
gcr 6^, tantus oritur fudor,vt pen^ totu folui 
corpusvideas : quovno i>/»peftilens virusfo- 
ris truditur.Coplet enim monente Amato w, 
' opus fuu lapis ifte aliquando per vomitum, 
f nonnunquam vero per feceflum , plerunq; ta« 
menperfudorem. 

Et vt concludamus, minim^ dubitamus, 
ctiam ipfas lacrymas , non induratas, fioe 
fordcs, vfuimedico inferuire polTe ,cum5c 
«lia , qu3e cx cxcremewtis cerui ortum fuum 

D 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



56 Caspam BavHini 
habcnt, d Mcdicis & magni fiant , & inv# 
fum veniant. Qiwre cerui lacrymas coUe- 
&4%, cordispulfu laborantibus, auxilio elTe, 
Gcrncrus cc ex Phyfiologo auftore afleritt 
Sordiduslijs ctiam mu|ieres quafdamadfa* 
cil^taudum partum vti, Clarifs. D. Andiea$ 
Oorer, ^lefloris Saxonise defundi Archia. 
tcx, nupcr ad me perfcripfit, addens , fcd 
quo id cum fuccefiu fiat , ipfum adhuc la- 
%crs. Imo funt qui nunc apud nos contra 
uenena vt^^ntur. Nemini ergo mirum efie 
dcbet,fivtScribonius</</ refcrt, Sicilias ve* 
natpres, inio& Indoruin , vtcx Auenzoare 
Langiuscitat, fummortudioinquirant, coi- 
}igarit,& magni diuendant. 

a 116 i. cap.^z. b 9-hiftor. animal.s. bb de 
"Pythix oraculis , ^ l:b. 7. ferfnon, conuiual. cap. 2, 
C li6.2i.cap 14. ci^ 17. d lib.%. cap.$2. & lib. 10. 
cap.yo. c L:b.t%.cap. z.&Vj. f lib. 1%. cap.\%. 
% lordanw de pefte traSi.i. cap.o. h exercit.wz. 
Bcdtttuf lib. 2. theatr. addens jetamennonejje exper- 
tum. i lib. de febribut cap. 19. k loan. ^grieo.. 
Ia i ^exeo Mf^^ldiu , a Bra : aduersus yenena re^ 
wedium pr^ftantifpmum , Scaitger : potefi tamen la- 
cryma Cerui eandem ^uidem rirtutem habere, ^uam 
habet Ber^oary at nonis efl , ^ui in Mauritania nafci^ 
turj Vancirolus. Item Baldvu .Angelm lib. de nat. Fi' 
perxcap. 31. aduerfus -venena ^ yenenatos morbos, 
ac in p«fle miro funt auxi/io. 1 lib. 2. epift. 24. 
ex eo Heurnius de febribus. ./4tten-:^ar. l. Thei(ir. 
citantc loan. .ylgricola y ^ir' ex hoc a Bra. m ^exet 
* Bra. n in Diofcor. ex corde vel ftomacho animalis. 

deifhratiorK Veftficap s.&exeoaBra. 00 Hb.s. 



DE Lapide Bezaar. 57 

%depeJh,cap.S. p iMe Upidib.^9. Sic ^Hgenius lib.i, 
epejte CAp.%. ad corroberandum cor , ^ vc«e»i<a profii- 
gamia , nonnuUi hunc lapidem cnmmendant. q </e 
febnbw. r //^.2.<^eTcnen.i4. s ^.t^e ve«e».2. t dt 
fnorbor. curat. u lordanus <ie pcjin phxmm. traa.3. 
ap. 9. X exer. nz.(^exeo LangmiyQ^ Mi%aldu4:ex hoc 
Fyec{erufy& i Bra: Schenck^,^ /i.7. de alexiphar. Schne- 
ber^erus y Ifb.i. traa.u. cap.6. &ex eo ^matus in 
Diojc.Ub.z. enar.^9. de genitali cerui agens h^ec refert» 
^bm^zsar nominans: .AgricoU, & ex hoc a Bra. z Lan. 
gius z.eptji. 24. S^c habet : in USle, aut Mua cucurbita, 
■velrojarum difolutum.Sic & Heurnius de Febribm,& 
baLmuth. Monardet lib. propno , in Hijpania interCor- 
Mubctm, & mfpalim natumfcrtbti, & ex aoua cucurbi^ 
'^^i^^anatrraexhibuiJfe.Schenc/^iHsl.c. aa z.devenen. 
U. &ex eo Gefner. lib.i. de quadrup. lit. G. a Lra. y . dc 
^ yenen. 2. ^ut grana duo legit. \>h & ex eo Mi^^^ldus, 
5 tx hocyyeckerus,& i Bra. cc iib. i.de quadruped.cap, 
deceruo. dd decompos.medic.cap.^z.comp.xO]. 

Q^VI LAPIDEM HVNC 

Ex Lacrymis Cervi con- 
denfatum agnofcant ^ & qui e- 
um ab altcro diftin- 
guant. 

C .A T? V T X 



Apidem hunc in angulis oculo- 
^ ' 1 rum cerui lacrymis cffufis, & 
Y condenfatis nafci , aliqui alTerunt, 
- &agnorcunt: aliquincgant : alij 
dubitant , fort^ qwod in inquircndotantum 
dboris.vti parerat.nonimpcnderint: Agno- 

D 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



58 CaspariBavhini 
uerunt , Euaxlib. de lapidibus, Pande6barius 
ex Kuace in vocabulo Kemne, cap.577. A- 
uenzoarjinfuoThcifir: BellunenfiSjinindice 
vocabulorum Aribicorum Auicennse: loan. 
Agricola,lib.2. exAue zoare: Por zettus, l. 
lie venen. I i.Gcfnerus exBellunenfi : Agri* 
cola.exPoPzetto fimpliciterrefert.qucmad- 
modum etiaHen. a Bra. i. de vener.z. Ama- 
tu8 Lufitanus, inDiofc.lib.2. cap.^9. &cen- 
tur.5. cur.74. Encelius <. delapid.49. Hum- 
melbcrgiusin QjScrenu : Scaliger excr. 112. 
exquo Langius in epirtoi. Schnebergerusin 
catal. Schenckius lib.7. Obf Fumanellus do 
cur.peft.$. &excoiBra. Mercurialishb.^de 
cxcrem 2. Sarrjccnus dcpcfte. Saxonia de 
Plica. cap 59. Augenius lib. 5 . de pcfte 8. Bo- 
dinus i.theat. Rulandus, de lue Vngarica ca< 
pit.7.hift. lo.Heurnius.dc fcbribus.cap. 1 9 3c 
depcftc: Salmuth inPancirollumcxaliorum 
fententia.&: tandcm AdamusLnDiccrusfui 
herbarij Gcrmanici cap. vlt. qui figuram ad- 
pofuit.quacerui ferpentes elfciurt, aquaein^ 
nat'ant,lacrymatur, &aqua egrefsi oculosar^ 
boribus affricant, 8c fcribit , maiorem par- 
temauftorum concluderc, &etiamnumho« 
die, abijs, qui ciufmodi res diligentcr , in- 
quirunt, confirmari, lapidem hunc nafci ex 
lacrymis in augulis oculorum annoforum 
ccruorum , pofteaquam fcrpci tes qua^fitos 
dcuorarint , at non citiusquamcentefimum 
jnnum fuperarint. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar, 59 
_ Qui yero de hoc dubitanter fcripferunt. 
iiunt: Simon lanuenfisincIaueSanitatis, & 
-andeaariuscap.;97.putarealiquostradut: 
quemadmodum & Arculanus ia Rhafim: 
Andernacus in fua medic. com.i.dial.^. BeU 
zaharticus lacryma cerui dicitur, pluranon 
habet:Matthiolus 5. in Diofc.^j. hiftoria,an 
fabula fit, dubiiat,quod Salmuth quoque cl^ 
tat.Claud.R'chardus,alij cerui lacrymam efle 
ftatuunt. Mizaldus, iraduntrerum natura. 
lium perfcrutatores,acc. ex hoc Weckerus in 
ho AntidQt:& Wittichius:& a Bra.Libauius 
art. c. 1 6. lacrymae, fcribit, ceruorum fi la. 
|)idefcant,& vrina,non multum diftant ab i|. 
(arumnatura. 

Sunt denique qui negent d iri , vt Carda- 
'nus lib.7. de Subtil. qui filsd lacrymam cerui 
aScnbonio dici, fcribit: Fallopius de pefte. 
Wittichioreferente,figmentum efle aflerit, 
quemadmodum Sc Reuf ^erus de Sccrbuto, 
n qui non de fordibus,fed de lapide intelligen- 
dus. Qijidam.aitCjcfalpinuf (lib.de metalli;, 
icis,de Bczaar agens) fibulati funt, lacrymam 
^efTecemorum in?rguIisoculorumcongeIa- 
j tam, fort^ quia hic lapis aliquando lacf ymain 
jprae fe fertieretifi^ura, riuHo intuscauoin- 
ftar guttaB co- gelatae. Sic Ryffij pharmacia 
] reformata : quod de lacrymis cerui alij fi;bu^ 
. lantur, peregrinatione aperta in Ind:as,ea 
q Confutata & annihilata fur t. 

Nuac quinam fiat,qui & vtrumque agno. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



60 C A SP ARl B A V HI N 1 

fcant.Sc dc v^troqucag^rt, ftendamus.Ama- 
tuj> Luf:t4nusl.c.altxrumeltomachoanima. 
Iis,alterum ex lacrymis cerui coagulati» & 
propofuit,& quia vtmmque nouit.etiam de- 
fcrlpfit Fomaneilus l.c. ager s de Bezoar ait, 
neclapishicilleeft>qt'i ex lacryma e ceruo- 
rum oculis in globuiti concreta colHgunt, 
dum ferpentibvjs depafti 'fluminibus le im. 
me;ferint:8c cap.feq.inquitjapis vterque Be- 
zaharticus. Matthiolus a Bezahar Maurita- 
norum diftinguit, Sunt,ait,qui memor.ae 
prodiderunt in ceruorum oculorum angulis 
lapidem gigni viribus Bezahar pr«diao(fci- 
licetMauritanorum) haudabfimilem. Car- 
danuslib.2.devei>enisi4.&lib.5.cap,2.agno 
fcit , Sc a Pezar lapide ex India diftioguit : u 
dem lib. ^ cap. i o. fuprcmum , fcribit, in cura 
morfus & iftus venenati animalis, & ex o- 
mnium confenfu eft Theriaca optima , & Pe- 
zar.aut fordes oculi ceruini: eft &tcrtiuin 
genus , quod f rfan fit ex forditie illa ceruini 
oculi duraia,& eft lapis,quem defcribit Con. 
ciliator: haec Cardanus. Andernacusl c. Bel- 
zohariicus lacryma cerui dicitur : in India ex 
ftomacho,vel corde cuiufdam animalisex- 
tr .hitur. Sic Iordanus,Bodinus, Rulandus. 
diftinguunt, fed hic potiiis ex aliorumfen. 
tentia'.Mercurialisfic:putof«pia5 euenire;vt 
oftendaruur eiufmodi lacrym?, tanquam Be^ 
fi-art ra qujedam medicamenta aduerfus vc;? 
nc.ia, .ui libro de veiienis ex ventre animalis 

corni* i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. 6t 
lcornigeri fumi afferit. Maflarl! 2. de pefte v- 
triufqimeininit, hunclapidem in ceruorum 
oculorum angulis , alterum Bezoar romi^ 
nando. Augenius de pefte, funt non nulli qui 
ad cundem affeftum lapidem in angulis ocu- 
lorumceruinafcentcm commendant. Saxo- 
nia, lapis Bezoarticus, fiue BeZoar,fiue illum 
intelligas in ventribus animalium inuentum, 
fiue cerui lacrymam.Sarracenus triplicem la^ 
pidem Bezaar proponit : primum ex ventre 
animalis : alterum ^ fclle hyftricis, 8c tcrtium 
exlacrymis ccrui. 

DE LAPIDE IN CER- 

VO5 CERVAVEj GENITO* 

BsoLVTAhiftoria Lpidis, ex la- 
crymis cerui ceriti , t)on abs rc eric 
inquircrcvtrumetiam intracaui- 
cates Cerui lapis reperiatur, & v- 
trum ipfius vlus elTe pofsit. Ex corde ccruino 
lapides exemptos, itcm \v. ceru« ventriculo, 
& inteftinis genitos, Crato, Enceliiis, & lor- 
danus teftantur, quori m verba ^pponemuf. 
Lapis,qui in cordecerui repertuseft, quid- 
dam cum la ide Bezoar commune habet, li- 
cetnequeforma, neque colore eum refcrat: 
nam is quoqne ad hui c modum incruftatus 
cft,neque dubito, qni? ad icrfiis verena pro- 
,iit. Haftcnus Cratoii. Eandem vim habet a«/'//?.i^«. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



b de metal. 
^ Upid.HL 
3. cap A9' 
C de pcff' 
fhxnom. 
traB.i'(a.9' 



4i huc uf^ne 
tx lord.tnn 
recejec Sche- 
c/{tu* inap' 
pendtce fu<£ 
tithogene 



6t Caspari Bavhini 4 
(fcilicet,quaWj lacryma ccrui) 8c eft Bezaa^ 
0% de corde cerui : porro talia ofla de corde^ 
cerux« feu hionul» cuftodiunt partum, 8i 
praegnaniibus mir^conducut. Earidemvim 
habetlapis repertu.> invetricula& ii.teftiaist 
ceruaei SicEncelius^. At lordanusf fic fcri*? 
ptum reliquii: Eiiamlapides^ceruinocorder 
exemptos viHi , oui prop^ columbiui mag:ji.j 

tudine, aminiscoriflatos,ScquodiiJCun(lum| 

fuitafpeflu, pollquamcomminutusfuit, re«|fl| 
pertum ett ofsiculum in meditullio, fimile: J 
csteris ofsibus, in corde prog<}atis, circa qd^llM 
putamina hx;c fefc ags;regando ampiificaue.yH 
runt, Sc in hanc molem atque duritiem,calo-!!^ 
re cordis extorrente lapillum produxerunt i" 
Eum long^ pretulerim cuiuis Bezaaf.cumt 
noncaprae- ventficulo.fed animalis alexicacii ' 
corderepert9,maioremaffinitatem eundemt 
nobifcum habcre,verifimile fit,nifi in paftum 
caufam referas , quod caprs illae pabulo po!# 
ientiore iiafcantur , quam cerui apud nos: 
haflcnuslordanus. 

San^ compertum eft, vt fuperiusquoque, 
monuimus, os in corde cerui repertum , ad fc 
Alexipharmacaafleruari : fic cornua ceruina^ ,J 
praefertim ramorum excrema, non folum ve- 
neno hauftoaduerfin, fed comitialibus mir^ J 
prodeflecredunturi funrqui pulmonibusiai 
phthificis n'hil vtiliiis ftatuaat: fic genitak 
cas arefaftum , potu cxhibitum coli dolo- 
remf«dat : rameutaeius pudendi; Venerem 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 6\ 
li rjincitant : ranguiseiusaluum fittit,&calcuJo- 
tinsprodeli:medulla inHammatioiiibus. prse. 
cipu^ vulu«.conducit. Quid delacrymis.vcl 
ctiam fordibus in lapideam duritiem con^ 
rJaij cretisftatucndum fit, praecedentecapite di. 
If :i ftumfuit: quid niergomaximi faciamusla* 
pidem intra ccruum repcrtum, imprimis fi 
f ? multis corticibus vel laminis ad modum Be- 
^ zaaris Orientaiis compofitus, & conflatus 
iucritC 

Lubet afpergcre ea qu^ apud Sextom Phi - 
lofophum Piatonicum e rcpcriuntur, qui cliteHode 
poftquam varia medicamcnta i ccruis de- 
fumpta,propofuiflet. fic inqu t : Lapis,qui in J^y^^^f/*' 
vu!ua,autin ventriculoceruiinuenitur,phy. cap.L * 
latberium eft praegnanti,& perficit, vt par» 
tum perferpt , eaque ratio colligit , velocifsi. 
mum efl^e illud animal, nec tamen aborfum 
facere. Simili rationc ofsicula inucniuntur iti 
cordecerui, autin vuluaeius.quaeidem prae- 
ftant. Rt Conftantinus Aflricanus/ lapis qui f HbJeani* 
invulua.autventriculoeius, autin corde in- ^'^^•'^^^-d» 
uenitur, facit mulieres concipere.V^erum qui ^^*"'*** 
voletjlegat librum lohann is Georgij Agrico* 
1«. cui titulum fecit , Cerui excoriaii 8c difles 
^tiinMedicina vfus: in quo omnescerui par,. 
lcs pcfequitur, &quem inMcdicinaVi? 
' fumhabeant,exau^oribut 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 



I 




^4 

DE PILA IN VENTRI 

CVLO V1TVLI4 

^ N vitulorum fiuc boum iunJOi» 
L§ rum ventriculo » ^ o mnquam & in 



^ inteftinis, pila pugnum «quans, 
reperitur, quae aequalitcr orbica- 
lata.nigri vcl fcrruginei colori!»,fupcrficie Ise^ 
ui, fpUndente ♦ Scpondcre leuifsima : intrin- 
fccus vcro ex pilis dens^ compadis . 8c dt^iC 
fimdinfar£listotaconcretac6fpicitur. Qua- 
rum gericratio talis efle videtur, qusm ciiam 
^depr^fiig. Weierus4exprcfiit: vituliadhuc laae ma, 
dxmon. li.}. ternoviuentcs, liquandOalimoniadeltJtutl, 
eap.s.&ex vcl aliqui petulca a^tate in folefcentcs , ad pa^ 
eo schen- xtxwtm, vcl aliam vaccam accurrunt, eius fu- 
c^tui map- j I qiiemcunqjlocumhirtumorecor ti. 

penaice Jute ^.r^n 

Lhhogene. germt , maxime poftenorum coxarum , taitl 
Jye. exngont aiiid^, vt etiam depilcm reddant: 

pihqi valido crtbroq; fu^tu in ventriculum 
atirafti, &frcquenti motu, faltuquelafciud 
paubtim corglomeraii, plerujque lacle, vel 
ci ylo. antpituitofa fuccolentoobuoluun^ 
tur: qui temj.»onS fucccflfu tcnac or rcdditus, 
membranaf fj'.iemir>duir t quemadmoduitt 
hsec pilarum pelliCula fubfta^-tii ifmo<^, albijr 
da, ftatim ?i fe£^iOtie vifa eft primum obdu^ 
cuae deinde fe.i^im exiccata, corio etiam 
pigritie tinfto! afsiinulatvw : hac vna in parte 
^ cultro 



A 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




r>E Lahde Bezaar.' 6$ 
itro nonnihil excifa, pili molles.vniformcf 
dmodum compa6ti apparent. Huiufmodi 
ilaspluresvidi, vnamqihabeo. Mcmi'iit& 
.Weierus eiufmodi pilae, qujE admodum le- 
is.oui magni quantitate,fed orbicuIaris,co- 
Joris nigri fuerit , & Pifis ex cold inteftmo iu^ 
IM^Jacnc» bubulse extra^la, quae poiiio citrio 
l^7e\ arantid tam fimilisfueriti vt fi eo colore 
luifiet, vifa foio difcerni non potuilTet. Imd, 
Vddit 5 fuifie quofdam arbitratos ^ ex integro 
ArantiodegIutito,ita in ventre induruiiTe, 

Ir^fijuod arbitrarium & ridiculum : cortice enim 
/na in parte cuitro vix aegrd incifo , 8c detra- 
^to. tomentinigrioriscongeries , & ex pilis 
iou concreta, $c fuflfarcinata inuenta fuit. 
r ^ Haruni pilarum & Plinius b mentionein ^^i^.n.cap. 
ceciffe videtur , his verbis ; In iuuencarum fe? 37- cii^t 
icundoventre.pilaBrotunditatenigricansto- ^^"^^" r*** 
y ohusreperitur.nullopoadere:fingulare,vt scherxliiHs 
'putant, remedium aegr^ parturientium, fi U^cc, 
; Jellurem non attigerit. At fi de noftra pila lo- 
j:|uatur,tum eam inept^ tophumappellaflfe 
■^eierus cenfet , fiquidem tophus inter lapi^ 
le» foraminulcntos numeretur: haec vero pi^ • 
^ia, ex pilis compacla, nihil vel lapideum vel a- 
?e: ofum velforaminulentum habet, fed cir^ 
"Cumquaq; fpi{fifsima & folidifiima eft.EtFer- 
irandus c Imperatus Neapolitanus Pharrtia 
:op3euspraEftantifsimu8,Tophum iuuencx ^***fi*^hL 
lominat: addensefle pilam in vacc« ventre ^^p^^f^f"*' 
Jenitam,ex pilis, fubftantia tophacca tcais. L * 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



66 CASPARlBAVHliJl 

Meminit etiam Gefnerus^ego (ait) fimiles 
Plinianis tophis, pugno maiores leuiflunos, 
fuperficie l«ui,vidi, & habeo. 
d/;^7 rfe AtCardanusci.Oaumbouisnominatrqu^- 
fuitiLu dam runt lapidibus fimilia , qu« inammali- 
remm. bus inueniuntur ; nec tamen funt lapides , vt, 
ouum boui» : hoc fane in ventriculo illius in- 
venitur , magniiudine oui anferini , ferrugi- 
neocolore leuifsimuni aclenifsimum,cogi- 
tur ex cibvexcrem6tis,& motu rotunditatem 
acquirit pituita cogeote: vnde fi frangatur, 
cx pilis conftare videtur : durum eft pro ieui- 
tate tanta: ita natura iudit. vt etiam quando;r 
6ae boues oua pariant : & hxc illc. Ridicu* 
lum profefto eiufmodi piUs,ex ptlis conglo* »; 
batis conftantes, oua, cum quibus ne tantil. , 
lum fimilttudinishabent,appellare Sed read 
profeao Wicrus noonet,futurum vt huic fen f. 
tentixadftipulentur, fidemqj habeant. quu ^ 
cunquc vetennarice reialTueu^re, &iumen- = ~ 
torum educationem attentius obferuarint*) 
Nam & ego teftari pofTum.eiufmodi pilas fae* 
in ouis (imo ScCapraepugnumfupcran- 
te) quoque vcntriculo, & aliquando plures 
fimul nucis magnitudine,leues quidem pon* 
derc, fed fuperiicic nonadeo laeui. nec fp'en- 
i dente , & compaaionis fubftanti» , reperirL ' 
Sic & Vlyflei Aldroandus Bononienfis in 
omnibus omnium iumetorum ventribusre- 
periri aflerebat , & oftendebat pugnum ae. 
quantes,puniceos,nigrieantes ; cGloreeniln 
^ variare. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



IIOACHIMVS CAME- 
RARIVS TN SVO HOR- 
toMedico. 

3 ^^oJ^icum, ®rmfmtt)ttr^r/quiara- 
-|^diceGapreaefylueftrcs admodum 
c-ieaantur, quam ( referentibus vc- 
atoribus , qui & ipfi ea radice vtuntur 
"tra corpus contravertigincm^&in 
►mitatu Tyrolenfi nominant abhoc 
|eiftu ©cftwmDdmur^) copiose ingur 
^tant 5 3c diu ita famem tolerant. Vn- 
: ocirca Nouembrem vbi capiuntur in 
Tintriculo corum reperitur pila fiuc 
uobus exeiufmodi radicibus & aliis 
Jantis alpinis quam vulgo vocant 
HtnfmfttStl/ quales multas vidi & a- 
i liquothabeo: funtqj odoratae, qui- 
ll^ bus vtuntur fimilitcr contra 
H Vertiginem. 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



tl 

• *» 




i)E Lapide Bezaar. 
Variare, proutanimal vanabat.ceiifuit. A ve^ 
neaci$ ad philtra, veneficia, & aliaportenta 
iedenda adhiberiaiebat. 

DE PILA RVPICAPRAE^ 
. sivE Bezoare Cer- 
P manico. 

Ncapris alpinis, quas Rupicapras 
Pliniusvocat, &quaB in prjccelfis 
Rhaetorum & Valefianorum rupi. 
busviuunt, fi-equenterpilareperi 
J tur(quodacGefaerus4 notauit) venimin aiHupypf 
i maribus tantum, dc quibus ha6lenu5 nihil, ''^»^ 
? praeterquam ea quae margini adpofita Jeei! V^^^t^pi- 
' Suntautempilaehaeformaquidemoblonee y^'^^" 
1 tnum tranfuerforum digitorum longitudi. fimUesrepe^ 
1 nem vixfupeiantes,&comprefif (rotundam 
1 cullam vidi) magnitudine nucem magnam aiijxfui-. 
3 «quantes: quarumaIiqu«cutecoreaceani- ^«^**'^/^»'^ 
l gra fplendente, rugofa tamen, quas praeftan . L .e/e'e^ 
^ tioresmdico,obduaf: cuiufmodibifta8.iD.%e/o/,.Geo»- 
Pontifella Curia Rhaetorum hoc autumno s^oSchen^ 
accepi: aliquaecaftaneaecolore, fplendentes ''^"''«/«'^ 
quidem,nonver6rugosacute,aIiqu»dcniq} 
J cutefubcinerea.aecfplendente, necrugofa, 
J eiufmodi D.D. ZachariasBeli i Belfort Me* 
J dicus Curienfis ad meantebiennmm mifit. 
Odore funt grato, valde aromatico, etia ndn 
apertas, fed non pari fempcr odore,aIio enim 
tcmporclong^ vcgctigre & cxcelletiore^Nec 

E 1 



Caspari Bavhini 
miruodoraiasefle.cumhauddubidexherbU ti * 
odoratifsitrtis depaftis fragrantiam fibicon- 
cihent:fi namqj vel eas diflcces,vel cutim ob- 
duclamaufer-s, maftam videbiscompa^ijnl 
ex herbarum depallarum fibris,pilos quali l 
referei tibus. Aliqua-idoetiamipfum Uoro* * 
nicum inmedioreperitur. Necom itcmpo- 
re fimiles funt; dum enim crefcut,mafla qu»- 
dam eft magna quafi pilofa.quae (uccefTu tem t 
poris m ^gis compaftis fibris diminuitur, du- v 
refcit,& cutis coriacea nigra, micans, feu ful- 4 1 
gensobducitur : imoaliquandolapidefcere^ 
ad me Doftor Beli perfcripfit. 

Pondere leues funt, drachmas duas,tres 8c 3 
quatuorcum dimidiome«pendent. Sapore 5 
funtaromatico,inftarcinnamomi,velG^ryo i 
phylloru exoletoru,Cafs«a tamen gratiore.8c |v 
non-iihil fubacidiufculo & leuiter aftri->gete* Iv 

Vim habcnt Calefaciendi & ficcandi Sc ce- i 
rebrum corroborandi: quare apud Rhaetos i- 
jpfarum vfus eft contra vertigine^haud dubid 
propterDoronicum (cui nonnullifalfovim 
deleteriamtribuut^ Aconitufaciente8)cuius « 
vfus invertigineeft, & inoftfarum Alpium . 
incoli« <S<mpfen Q3J»r(tjcl 6c (ScfcwinDcIwurij/ v 
id eft, Rupicapr^ radix vel radix contra verti# . * 
ginem,nominatur. Animialacritatem miram 1 
inferre , fpiritum promptiorem reddere fe in i 
feipfoefle expenu D.Beii fcribit, cum de hac j 
pila aliquantuium in vino ?lbo generofoaf- i 
fumpfiflet, ita vt longd agilior &Icuiorfibi 1 
vidcrelur. M** \ 

\ 





PeLapide Bezaar. 6^ 
Matrorif nobilesapud Rhaetos diligenter 
. alTeruat i:i euin vfum quem Piinius b Tophis b liu.c.sj, 
liuuencarum tribuit j vjuod fintaegr^ partu^ 
rientiumfingulareremedium: idcirco hisv- 
ituntur , ad partu promouendu dc fecundinas 
- -jpellendas : (ufFocationem vteH auferedam 8c 
nlfl|liiieres promou6dos.Sic & Dyfenteria Jaboran 
tib.coducere &doIorcs colicos fedare afierut. 

Exhibet tritas in aqua ahqua deftillata pro 
ratione affe^lu* & intentionis curatiuae. 

Tandem ab aliquib.in morbis malignis co* 
medatur,vtexfubieaaepiftolacolIigere eft; 
qua Cl.D. D. Nicolaus Agerius , Argei . tin^fis 
*'edicus, praeterito lanuarioad mefcripfit. 

Qu« meainhis &fimilib. mensha6tenus 
fuerit, aperiam: cenfuifemper non ita nobis 
Naturam fuifie nouercam, vt licct no eadem, 
aequi tamcnpollentia fuppeditarit.&plant^, 
frutlusjapidisdamnaaiioa^qu ualente lapi^ 
de,fruclu,planta compenfarit.Sic commodd 
Zmgiberi.pimpinell^/axifrag^ minoris radix 
fucccdit : Spicam Indicam aemulatur, imo 
^ potius exceIIitNardu$noftramontana,qua 
. i aliqui Saliuncam vocant: alianoftratia, alijs 
f ' cxterrancis fubftituuntur vtiliter ldem &du 
I- n mccum f«p^ de lapide hoc Bezoar voln^ar«, 
I accidit, vt nobilifsimo viro, Domino Hiero- 
1 nymo Augufto ium ^iingert/ qui diu in Vnga^ 
; 1 riaLcgati,vtvocant,bellicimunus ftrenuiflfi- 
I me ob jt.medicas manus aeftc te pr^tcrita ad. 

)}iiberem:& cum febri malimorislaborarct, 
I 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



■m 



fo CaspariBavhini 
etiam ad anchoram hac facram Bczoar, n6n^ 
nunqua nobis confugiendum eflet.ctfpimus 
de lapide ifto vni conferre:& cum curios^ de 
eiusnatura 8c origineinquireret quaevnqul 
apudMonardem,& alios legi,recefui. Quibu» 
ita attct^ auditisjcocpit mihi commemorare: 
fedum in aulaRcucredifsimiEpifcopiSalis-' 
burgcnfis aliquandoviucret,SBftiuismenfib. 
omne fer^ tempus in Alpinis iftias Epifcopa* 
tus pr^cclfis infumpfifle:&: auidifsimc Damaf 
jicRupicaprasinfeitatum fuiflc. Cumq^ma- 
^latas eas.faep^ a vcnatoribus vidcret exente- 
rarii&infruftafecari, inaliquib.lapidem re^ ► 
pcrtufuifle.quovcnacoreSjtanqua pretiofa 
quapiam rcEpifcopum & Aulicosdonarunt, f « 
qui eum BezaarGcrmanicum nuncuparunt. 
Variabant, vt retulit, in quantitate : maiores 
nucem «quabant iuglanaem,nigricabant,58 
cu rumperentur gratif^imoceu herb^ odora# 
tifsimajodorcfragrabat. Qu«fiuit^delocof . 
rctulit veluti defuisMonardescaprisrefert, 
no in ipfo ventriculo.fed fupri ipfum in Bur* 
fula quadam cos femper hxfiflTe : vti etiam eo 
feliciter Aulico8,in morbis malignis. Verum 
non inomnibusreperiri monuit, fed^quin^ 
quagirtavix invnaatitaltera: &venatorc$,; 
vbi frequcntius fortdrepcriuntur, hyemem 
fiibfecuturam cfle,afperrimam opioari. 

Opcr^ profeclo prctium quifpiam fccerit, 
fi in fimilibus inueftigadis pccoribus operain 
4arctftr^nuam,fi( <^uid in Ycncni«damandis 



I 
I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




DE Lapide Bezaar. 71 
poffent, cxploraret : fic ingens hic thefaurus 
etiam pauperibus communicarctur, & nos i 
fraudc impoftoru (ecuriores redderemun&c 

DE Lapide in Eqj^o, 
C^vrr XIV. 

V N c de lapide in Equo genito, 
quem fortafleBczoarvicarium ef. 
fe,Iordan94&Cratofufpicabatur. ^depeflk 
Quadrienniumabijt(fciljcetanno /'^'^"^- 
1562) cumD.CrcnkoaLippa,ec|uusNea. 
politanus concidit,mortis caufam inucftiga. 
turus,lapide ^ ventriculo excidi fecit,oui Sf- 
tn8anferinimagnitudine,lamelIisconflatum, 
pilis quoq; refertu, fcabrum tamen neqj fplen 
dentem dupondi j podere , quem Rudolphus 
Hungari^Rex.inter fua rariora repofuit.Eum 
fortafle Bezoar vicariu efle , vel de generatio- 
ne huius, qu^ recenfentur,verifsima eflctefti 
monio coprobari poteht.Crato excellentifsi- 
mus hanc refert hiftoriam. Chilianus HottO;? 
manus Senator in patria mea (fcil. Vratislauif 
in Silefia) equum habuit, qui fuperiore anno 
mortuus eft:is multos lapides excreuit,qui Sc 
colore & fubftantia nihil diflerut ^ lapide Be« 
zoar.ita enim concretifunt,itapuri&infu« 
perficie nitetes. Ipfe vnum hic habeo,oui co^ 
fumbinimagnitudine: mortuus eftequus fu« 
periori anno , & tapis perfcdd rotundus ma^ 
gnitudinepomum aranti^ aequans,qui tranf- 
ire inteftina no porerat, in inteftinis repcrt^: 
plurimoslapidesexcreuit, fcd grandior ille» 

E 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 



yt CaspariBavhini 
rotunditate&colorii pulchritudine omne^ 
fuperat:habet integrum Sc fraftum, nondiiin 
de virib.feci periculum: haftenus lordanus e, 
Poflemus hic quoq; adducere hiftoriam lapi- 
disinfignis magnitudinisJnadnoinDucatii 
Wirtenbergico inaenti: fedinftitutum noti 
eft omnium lapidum in ammantibu$reper« 
torum hiftoriam recenfere,cum totidem fer^ 
lapides jnanimantibus concrefcant, quot a« 
nimantium generafunt. 

DE LA PIDE BEZ AAR 
EX Arabvm Sententia. 

Vi de lapide ^ezaar hodie vfiJ 
tato fcribunt , eundem ab Ara:* 
bibui recetioribus, defcriptum 
elTe volunt : quorum alij laciy- 
mamcerui condenfatam<(, alij 
lapidem ex ventriculo caprae , hircive Perfici 
cxemptum exhiberi flatuunt. Quareea.quae 
apud Arabesinuenimus,primum in gencre 
&fummatimproducemus : dein in fpeciei- 
pforum verba fubiungemus,cum fint qui ne^ 
gent(inter quoseftThomasIordanus^') A* 
rabum lapidem cumnoftro conuenire, quo 
manifeftum fiat , de quo verba fecerint , & v- 
trum noftro accommodari pofl[it. 

Hager Albezahar, id eft lapis liberans i ve- 
nenis, qai ahter Keure & Bezard, vel Be- 

zahar^ 




4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 7> 

pahar,fort^ctiamAlbedengerifdicitur: la. 

pis cft figura glandi fiinilis,coIore varians,eft 
citrinus, & velutipuIuerulentuSi cft valdd 

viridis,rubuiridis,exalbovirefcensjeftaIbi^ 
' cans,cft & rubeus: mclior tamen citrinus: lc^ 

luis c vtfpongia:fplendensficutlumen, ta* 
: ftu mollis & frangibilis. vc| d rafibilis , vt gy- 
pfum,non habens faporem. Gencratur pau^ 
. latim incrafiando : quare in eo rcpcriturcor* 
|texfupcr corticcm. Locum inucnio tan- 
rttumapud Aucnzoarcm, in oculorum ccrui 
'angulis,&apudRabyMoyfcn, inburfa fel. 
lisarietum in Oricnte. Hic enim in Syria, 
i India, ex Oriente reperitur. Nec vnu$ folum 
ifuit.fed plurcs,aliuf Manibati,alius Chobori, 
^alius Chindor,Serapione monentc. Suntta* 
I mcn nonnulli alii Iapidcs,his,forma quidcm, 
1 non autcm viribus , fimiles. Quare & Arzt 
ibum temporc, lapidcs hi adulterini depre- 
henfifu^re. 

Quoadvfum , proprietascius cft contr^ 
vcnena omnia: long^ enim magis praeftat 
^aduersus deleteria vcnena,quamcoetcra o- 
mnia.nonmodofimplicia, fed etiam quae- 
uis alia compofi ta antidota , etiam ipfa The^ 
riaca; nam fecundum totam fubftantiam vc- 
nenist^mcalidis, qu4m frigidii animalium 
ij^ plantarum, feu intas aflumptis, feu iftu 
ycnenoforum animalium illatis, maxim^Na- 
l^^pclIi,morfibus itcm& punfturisvenenofo- 
i jjrum, imprimis fcorpionum , refiftit. Et id 

E s 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



74 Caspari Bavhini 
f tamhauftus, qu^m gcftatus. & impofitut 
fupraplagas: iniro cjuidem fumptus, pon- 
dere duodecim granorumhordei, vel quar- 
taparteaurei vnius: tritus, drachmae /pon- 
dere in potu exhibitus fuit^ Edoardo Rc' 
gi Angli» , cum gladio toxicato i PafsiannQ 
Soldani apud Acaronem ciuitatcm , trans- 
marina illiaduersus Mahumetanos expedi* JftiCixt: 
tioncvulncratusfuilfet: RabyMoyfes, he- I Qoi;t; 
xa^ium vnumlapidis, cum fufFicienti olea^niMJWi 
difrolurt in patelia, &ad oftauaepartis ab^ r"' 
fumptioncm coquit , & ei, qui morfus fuerit, 
forbendum exhibet, &iocum ilHnit : fic i 
morte Hberat, & vcnenumper fodoremex. 
pellit.Verum Auenzoar, triagrana, cum vn. 
disquinqueaquKcucurbit», filio HalyRe- - ■■ 
gis exhibuit , cumque i£lericum toto corpo- 
re ob venenum perniciofifsimum fumptum, j 5; ■ • 
curauit. Sic de collo fufpenfus , vel fupri r . 
punfturam, vt fcorpionis, vel morfum anl^ a 
malis venenofi pofitus , aut tritus, & illitus i: 
venenum per fudorem attrahit, &expellit; ; . 
quodfi vlccri i morfu caufato infpergatuT, < . 
id mundificat,& curat. Annulo inclufus,fi 
ab eo , qui venenum fumpfit,ori imponatur, 
& aliqua»'.tulumfugatur,confert. 

Quodfilapidi huicScorpionisimagoin- jjL 
cidatur,lunaafc5dente,&exiftenteinfigno : 
Sagittarii (alii Scorpionis) & an nulo includa* 
tur, & cum eo olibanum figillctur , luna exi* 
ftcntc iii Scorpione, 3c de hoc olibano trito, 

inpo. ■ 





;< 



DE Lapide Bezaar. 75 
potaexhibeatur, non feciis quim ipfela;; 
s contra venenum fcorpionis valet : qucm* 
admodum etiam folus lapisfignatus, inan;» 
nulo geftatur. QiJod fi pondere duorum vcl 
trium granorum,in aquadiflolutus, ferpen- 
tis ori indatur, eum ftatim ftffocat : fic fi 
fcorpionis aculeus cum hoc attingatur, pun- 
gendi poientiam amittit. 

Quare cum huius lapidis olim , propter 
tantasfaculrates.tantagloriafuerit, nonmi- 
rum fi filius Almirama cuftodis legis Dei, pro 
lapidc hoc, palatium magnificum, &prop^ 
regium,qu6d tum Cordubae habuit, in prin. 
cipiobelli rependerit : haud dubi^, quia ra- 
rusfuit, vtexipforum fcriptis pacet , quare 
Abdalanarach. i Serapione, taquam teftisci- 
tatur, quod eu viderit, &cum Rhafi Auiccn^ 
na afi^erit,vald<^ vtilem eflTcfi inueniri pofsit j 
qu^ fan^ caufa,cur lapidis huius,& cognitio, 
& ufus , aliquadiu fuerit intermiflus : & huiuf 
lapidis Arabum, Hiftoriametia Matthiolus 
fuccinftdpropofuit.H^cfummaeftomnium 
corum quae ab Arabibus , & Latinobarbaris 
fparfimproponuntur: quae Bertirtus infua 
medicina h fic expreftit,Bczahar lapis cft au. 
toritatc Arabum , flauus, puluerulentus , cx 
albo vircfccns, faporis expers,luminisinftar 
fplendcBS & Ieui$,duodecim granorum pon^ 
derehauftus & in ore retentus, venenismi. 
rific^obfiftir,venenatisque morfibus admo, 
tus, ftrenu^occurrit. EtGorraEjnsi, Bezaar 
npmen apud Graecos non habct, fcd lapis 



I 

y 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



y6 Caspari Bavhini 
eft Arabibus folis notus moilis.colore flauo, 
lcuisjuminismodo rplcndens, fapore nullo, 
jninfic^valeos aduersiisomnia venena. 

Nuncipforum Arabum teftimonia pro? 
priis eorum verb s adduftis , fubiiciamus, 
fehafis , Hair.cch ^enreripho , Abdala Na- 
rach,Serapionis,qui tres pr ores citat, Auen. 
zoaris, Auicennje, Haly Abbatis, & Raby 
Moyfis. 

Serapioj(^: Hager Albezahar , id cftlapif 
libcrans a venenis,vt Thenaca.Albezahar efl 
nomen Perficum , 8c eft expellens nocumen. 
tum. Ethoc npmen cadit fuperduo, vaum 
cft,quodcadit fuper omnemmedicinacon- 
uenicnteip alicui vencno , c6 quod refiftit 
virtuti eius, &expelIitnocumcntum abeo, 
perproprietatem qusE eft ineo.Et fecunduih * 
cft , quod cadit fuper lapidcm notum , qui 
conuenit jy^omnibus venenis calidis & tri- 
gidis,cum tota fui fubftantia, Screfiftiteis 
bibitus,aut fufperfus fuperpaiientem. Alius 
/:colores m lapidisBezaharfuntmulti, nam 
cxco cft citrinus, & n velut puluerulentus, 
&manibati o &ille qui participatviriditate, 
& ille qui parttcipat albedine : melior vero 
omnibuscftcitrinus/7, &:poftipfum eftpul- 
ucrulentus, & hic </ deferturex C'>ra(ccn, & 
ibi nominanteum Bezar, & expofitio eius 
cft > contravenenum : & minera eiuscft in 
tcrris r Syri & Indiae , & in terris Orien tis f, 
Etmulti laptdes fimilantureis, qui nonha^ 



9% deLapideBezaar. Jf 
■■Ibfnt proprietatem fLiam , necapproximar t, 
^■fei in aliquibus operationibus t, & eft quidain 
^■quidicitur Chobori» &marina, ficeftlapis, 
■lilinquo nulluserrati fed multierrant in alio] 
qui dicitur Chi':dorx,& eft lapis mult^ y hu* 
■)Mmiditatis,leuis, mollis taau. mollitic fine 
Mfuperffu.tate,&caliditaseius cft'etiam finc 
i.; I fuperfluitate Etproprietas :>^ciuscft, quod 
] cofert venenis omr ium animalmm , & plan^ 
ri J larum, morfibusScpunduris ver.eftoforum. 

f Etquando bibitur ex eo po^dus 44 duode* 
.> ) cim granorum hordci, autquandofit jini^ 
'r I tnciitumcumcofupcrlocummorfusrliberaf 
r i namqucamo te , & expcllit Venenum pcr 
H ' fudorem. Etquando poniturin annulo ifte 
{ lap»s,&reponiturinoreeius,quifumpfitve* 
}r i nenum,&fugitarquantulum,confertci; Et 
i \ fi ponitur ^Mapis ifte fuper locum pun6lutf 
f. ! rae, aut iuper Jocum morfurae animalis ve* 
^ I neriofi cc quemadmodumcftpanaura fcor^; 
f { pionis,autcantharidummalarum,quiZam- 
f I bor,(/<^confert eisiuuamentum maniMlum. 
, ' Etfiteratur&ponaturfupcr morfum repti- 
, I lium vcnenoforum, attrahit venenum pcf 
f i fudorem. Et fi locus te irquo eft morfus,eft 

E|>utrefailus, & puluerifatur fuper locum cx 
fcoc hpidc mud >fic;»t 8c curat : 8c quado tan* 
^'^^'■/cum iftoJapide aculeus fcorpionis, 
prohjbet ab eo potentiam pungendi. Etfi 
teratur ex eo pondus duorum ?^ grano^ 
fum hordeij&difloiuaturin acjuaj&ponatuf 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



78 Caspari Bavhini 
inore ferpentis, fuifocat ferpentem ftatim* 
&occiuiteum. 

AdditMonardis ex Serapione hh qu« irt 
meoexemp{arinonhabcntur,(iquis fiuiftrae 
corporis nudaepar i applicatum gcftpt, nec 
nec dveneno, nccdperniciofa aliqua rc of* 
fend!,quiapropria facultate quouis modo 
«orpori applicatus , veneni vim arcct, &cO 
infe6los fanat : idq; non modo in illis praefta 
re qui vencnum haufiffent , fed quibus ctiam 
vel in ftapede , vefte . epiftola, aut aliqua.alia 
re,quacffendipofsint,pofitum faiflet.valdd 
vtilis cft,eodem Scrapione tefte» 

Hahamed «Ebenririfus(magnus Aftrolo* 
gus, qui delapidjbus fub coeiefti aliquo fi^ 
gnoautplaneia fculptis, &quibus faculta- 
tibus fint praBditi,fcripfit,in eo libello.quem 
de plantarum , lapidum 8c auimali um in me* 
dicum vfum receptorum viribus compofuit, 
ait. ) Lapis Bezahar confcrt veneno fcor- 
pionis, quandoporuturinannulo, &inci* 
ditur in eo j^^imago fcorpionis luna exiften- 
tc in figno Scorpionis : &afpicc quod fit 
afcendcns * dcindcfigillaolibanum cumeo< 
luoa cxiftcnte in Scorpione.quod tritum da- 
turpaticntiad poiadum &liberabitur. Tan- 
tiim (addunt //ahi ) valeb«t aduersds vcnena* 
fluantum proprius ipfe lapis. 

Abdala Anarah mm C.Mcdicus Arabs, qul 
Cordubsevixit.cotcmpore, qno Sarraceni 
jaifpaniamobfidebant; vidilapidem Beza;* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



d^LapideBezaar. 79 
liarfilii nn Almirama manuum cuftoditoris 
legisDei, &cft verum quod ipfe emit lapi# 
demilium-, & deditpro pretio lapidis pala- 
tiu Cordubaeinprincipioguerrae. HaecMo* 
■TT nardis paulo aliter&fufius : Abdala Narah, 
alius Mauritanus in Kifpania natus , vir in 
Medica arte peritus,Iapidcm Bezaar, inquit, 
.•Qomaibus vencnis aduerfum, quod Mirama 
molinum Cordubae Regem confpcxi.cui ve- 
nenum maxim^ perniciofum propinatum 
i fuerat: fed iapidc Bezaar, fumpto, prorsus i 
V venenoliberatusfuit: emsdeind^ reigratia, 
^ fuumpalatium illi dedit,iquolapidem, quo 
fanitati rcftitutus fucrat, aecepcrat: regale 
j profe^o donum , quandoquidem Cordu;? 
i benfepaIatiumAlcafardiftum,hodierno die 
/ vald^ infigne adhuccfi^e, magnoq;«ftimari 
; f videmus, isq; lapis vald^ commendatuscfie 
i debuit.qui tantopretiorederaptus.Sicquo* 
> > queBacciusoorcfertfubiungen8,hincpoftea 
. I tanti aeftimatum fuifie Bezoar , vt omnem 
I ined icinam morborum malignorum fs^ui- 
r tiamfrangentcm, pcrexcellentiamBezoar- 
^ f ticum nuncupauerint, hoc nomine in hunc 
I f vfque diem duraatc , eo quod hominem 4 
I morte praeferuet, ac liberet. EtLudouicus 
J Guyonaddit, AbdaramGxRhafireferre, laa 
I pidem hunc fupra cor geftatum, eum quj 
( geftarit, abomni infe^tione &venenopraB- 
i feruare. 

Rhafis:/>/) Bezahareft lapis citrinus qq md- 



8o CaspariBavhini 
lis,nonhabeo8faporem, confertvencnis. Et 
ego vidi rr incofufficientiam adremoucn* 
dum y/bix nocumentum Napeiri . & toxi* 
cu verum:Et erat ille Iapis,quem ego vidi,ver^ 
gens ad citrinitatemSc albedinem, habcns 
colorem vini, & cum hoc erat lacuis & fplen- 
dens,ricut lumen,&; iam tt vidi in eo de fuffi^ 
cientia bix<<M , illud quod non vidi in aliqui 
fimplici medicina , imo etiam quod non vidi 
in Tyriacis xx compofttis. Haaeniis Serapioi 
Rhifis yy agens de f emediis contri alTum- 
ptuni Napelium , hasc habct : De his vero, 
qu3B ad hoc multum valct funt butyrum vac- 
cinum.&lapisquivocaturBezaar citrl- 
nus.vel rubcus, purus.&probatus.&Theria- 
ca de viperis. & mithridatum.Oportet itaq;^ 
vtfivnum exiftisq-Jatuor medicinishabea- 
tur,cit6fuccurratur aliquid in potudeeaat- 

tribuendo. rr j- 

Idemagensde vcncnis,quaB coroftcnduti 

& tota fubftantia noxia funt : fic in^ 
quit: Oqujmparumconfert incd cura, ni 
fumatur Bczahar , refiftens ci, & egoqui^ 
de iarii vidi.quod refift'tNapello , quicftcx 
vencnis,qu« funt detcriora,8c quadoq; con^ 
fcrt ei diamufcum rcces, & theriaca diacymi;? 
tius.licet non viderim eius in expulfione Na- 
toclli magnum iuuamcntum hhh. 

Idemfcc: quae ad fcl viperae magis cori* 
ferunt cft Bezahar.fi inucniri poflet : & cap. 
fequent. cui caudae ccruinae fummitas da^ 
^ tafutf* 



DE Lapide Bezaar. Si 
b fuerit , auellanae 8c piAacei , $c Bezahar 
fumuntur. 

Idem mdddtqui tenet venenum.aut mor* 
"um venenofum,fufpendatin colio fuo Sma- 
i^agdum, autcoralhum, aut lapidemBeza* 
har,& teneat in domo,&c. 

Auezoaris verba,fupra eee iam adduximus^ 
quare non eft,quod repetamus: quemadmo- 
dum de ipfius vfu ex eodem/j^^diftiim fuit. 

Auicenna ggg de hoc lapide nihil pecii. 
iariter fcripfit , qui tamen ( vt Monardis rc- 
fert) cum in Pcrfiae ciiiitate Bacora natus, 
fcius rei maiorem notitiam habere debuiG 
fet, quam Mauritani in Hifpania nati, qui 
adeo peculiarem eius mentionem fecerunt: 
is Menim demedicamentis , qusc propriit 
facultatc vcnenenis refiftunt, agens, in ex- 
^mplum tantum producitTheriacam &la- 
pidem Bezaar : dein vtrumque ioter ca re* 
cenfet,quaefanitatcm conferuaht, &Spiri- 
*. tvis corrobofant , vt venenum prdpeliere 
' ofsint. ide //finNapellicura tribuslocis.his 
erbis commendat. Oeinde cura eius princi- 
paliseftBezahar, &mcdicamende mofcho; 
&a)geduar,&thus, &theriacamagnaquah- 
doque confert in co vfque ad tcrmi-fum: 
icdc melioribus rebus eft, vt in potudetujr 
mofchusinfricatione Albezahard:autquaii- 
titas drachmae vnius de medicamine Md- 
fchi, cumfiliqua vna mufchi &cxiftimaf)ti 
^tiuidam^quod radices capparis fum Btiii 

f 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1 



i 



CaspariBavhini 
har napelli, Sc omnia Albezahard funt bo» 
oaei : & propnd .illud quod fimiJatur Alu. 
mitTii, &fila habet, ficut filahthargyrij. At 
in cura fclli* viperae /yS;/;. ficfcribit.: Et illudi 
<\uo f.iccurriiur poft vomitum , eft The- 
riaca & Mifhridxtium : &'Albezahareftrub- 
limis res ei. Refert Monardis , eodem iw 
capitc haberi : Lapidem Bezaar vald^ vti#i 
lemelTe , Ct rcperiri pofsit ; vnde apparetttli 
quanta difficultate confequi illum licue«s 
rit. Quare & Marfilius Ficinus /// lapis Be-s 
Zf ar.tiquif polTct habere cum, fuperomniai 
valet adue.sus venena , 8c Serapionis 8c Rha« i 
fis teftimonio. Idem Mo<)ardis fcribit , a« 
pud Auicennam in capite de his , qui Na«j 
pellum fumpfcrint , haec tradi, : Lapis voca* s 
tusBezoar, coloreflauus, purus &proba-J 
tus ad diftin^tioncm videlicet adulterin04,< 
rum,qui etiam illo tempore repericbantur. 

Aucrrhois haec Cantmmm : Lapis dc Beca« i 
han (alii Bezaard nnn , aiii Bezaarcoo legunt) [. 
efl vald^ manifeili iuuamenti omaibusfpe^i- 
cicbusveneaorum , &propri(^ morfui fcor- ' 
ptonis , Sc eius dofis ell: quarta pars aurei i . 
vnius. 

Rahy Moyfes pp^ agens de medicameni 
tis fimplicibus , eorumque vfum quomo^t 
do morfuris omnium vc enoforum confe*.. 
rant, explicans : Referam, inquit, mcliores l. 
ex fimplicibus medicinis apud nos repertis» i(. 
8c maions iuramenti in propofito : quo^ti 

rumi 



4 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. ii 
m cjuidem experientia eft i pluribus ap. 
probau. £x his ergo elt f^men pomi cf- 
tri, Scc. $c ex his ctiameft Smaragdus 8cc. 
Et Galenus fecit rememorationem lapidis 
Bezaar animalis,& eft fimilis (jqj glandi m fi^ 
gura,&coIoreiuseftvaId^ viridis : efficitur 
lautem vel generaturpaulatim ingfolTando, 
^Vel infpi(lando,&ob hocreperituriri tocdr- 
Itexfupraco.ticcm. Ferunt autem quidain, 
quod generatur in angulis quoruidam Ane$ 
ttWltu versus Orientem exiftentium. Aliiautein 
dixcrunt , quod in facculo feu burfa fellis 
Ijjraedidorum animalium gencratur , quod 
quidem dicimus cfTe verum. Subiungit 

I[: idem rrr dc Bezaare minerali , quae fupri ca- 
! pite quinto adduximus, & nihil penitus pro* 
i tuiirealTerit. Quod ver6,addit,deBe2aara- 
• nim alis cft relatum,cft pcr cxperien tiam plu- 
ricsapprobatum. 

Modus fjfzutcm propinatfonis 8c prj^J 
parationis ipfiuseft.quodSeKel. ideft he^ 
xagiuin vnum , cx eo cum fufFicienti olea 
j difiblutum, liquefiat in patella , &coqua^ 
} tur . donec o^aua pars ipfius fit confuiHj; 
{ pta, &forbeat totum . ille quimorfus fue- 
f 1 rit : & fi eodem idcm morfuram linicrir, 
i curabitur , & cuadet auxilio Dei. Haruiit 
s autcm triuin medicinarum eft cxperimen- 
3 tum veraciter approbatum in omnibus ve- 
.1 nenis . tim animalium . quim vegetabi- 
wl lium, qu^metiam mincralium:& funt iftig 

F z 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



84 CASPARlBAVHlNi 

femcnpomi citri,SmarigJus,ScBezaar znU 
maiis: Idem confirmat cap. 4. 

tlali Abbas , cuius librum non vidimus,; 
a Monar^^e his verbis citatur : Haliabas , 
tnbus locis in quibusdeveaenis agit , lapu 
dis Bcziar meminit , fed fuccin^t^ admd- 
dum : tenerum enim illum efle duntaxat 
cii:dcind^ in aqua atteri debere . quae as- 
grisvener o afFectis propinanda fit. Hadc 
vivii Arab es. 

Ar.ioldus tn Villanouanus : Scimus et* 
iairi , quod lapi» illc theriacalis, quem Ara^: 
bcs vocant Bczoar , con viridis, fed gy-' 
pfeus, quidecorpore ropentisanimalis ex# 
trahitur, in quaf.titate fenji leruicuiae fum^; 
ptusin puluere, potcntifsim^Iiberat ivcne-.; 
no,cuiuslibet nociui animalis. 

Nicolaus Fiorentinus fub titulodeiiiedi-;. 
cinis Bi-zaariilibus a venenis liberantibuf^ , 
in genere agens^ hunc lapidtm vald^cele-. 
brat, caque om;- ia dicit,qu» Serapio,Rhafis, 
& Auerrhoes.r ihil de fu0 addens. 

Hunc Cardanus uuu Cic exprefsit : Ne^ i 
trite gcmma nobiliorhoc , fed non eitanll 
vaid^ difsimiiis e(t Pazar lapis i quem cor- 1 
rupto nomine vocant Bezar : gemma nec : 
hic cft , fed mollis ac cii erei coloris, auel- » 
lar.ae magr itudme, omnibus venenis egrejl i 
^i^refifrit: hic eft iifelapis ab omnibuslau- . . 
datusiac ^nemine fenn^ cognitusj, queih 1 

con£la{ I 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



pE LapideBezaah jj^ 
!pnftat in Peli OricntalU Indiae i cgiore » fo- 
ituminucniri. 
Matthiolus XXX pleraqj quaBCxArabibus 
medium attulimus,rccenret. 

Andreas Lacunaj^^ : meminere Ara^ 
es Japidis cuiufdam , quem ArabicC Be* 
2aharvocant,id cft, contriveaenum, quem 
pr«dicant , tanquam admirabilem aduer^ 
iusomnis generis venena , Sc contra mor- 
fus animalium virulentorum , & tandetn 
contra peftem. Hic, prout refcru^t. fnffi 
coloris eftjcuis & fplenclen$,fed mihi viden- 
cur confunderc cum B jIo Armena legifmo, 
dc quo verba faciens Gilenus.&c. 

Cl Andreas Baccius ;^;^ArabfS teftantur 
Thunc lapidem incomparabilem virtuiein 
corroborandi pordis obtinere:aducrsusve- 
mena quoque 8c fcbres peftilentcs , reme- 
'dium cfTeprseftantifsimum. Idcm 4444 : fcri. 

kbunt , quod lapis BeZaar Arabum non fo- 
^um intus alTamptus , fed ctiam fi a carne 
llantum^alefiat, virtutemfuam promat, 8c 
5if?i|vim ind^caeleftem (p ritus inferat , qua re 
ontra vcncna tucatur. 

Marfilius Ficinus bbbb : Lapis Bezoar» 
1 quis pofict haberc cum , fup^r oinnia va- 
ct adversus veaena , quod Serapionis & 
^^i|^hafis teftimoniis & verbis addu^lii com- 
►robat. 

f Cum ex Hahamed Ebenririfo memiae^^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 

I 



I 



w 



I 



CaspariBavhini 
rimus lapidis Scorpionis imagine fignat?, 
placet ex Hali , Rodoham j£gyptii com- 
mcntariis in Cl. Ptolom«i centiloquium, 
ca, quae adhanc rcm faciunt, Heurniifff^ 
vcrbis fabiicere. Nonnulli hic extra lineam 
cxcurrere vidcatur , cum exiftimant, fe pro- 
grammata fyderum gemmis 8c metallis in^ 
lculpcre poffe. Haec opinio ex eo Ptolo- 
inxilibello, qui i^fjt^ws? infcribitur, naiami- 
hi vidctur : vbi ad nonum aphorifmum a£s t 
firmatHaiy , fecreta imaginum apcrirc Pto- . 
lomaeum: nam , inquit , innuit pcculiarcs l o 
rerum inferiorum formas txwctKeiaa-H i pc- . 
culiaritcr ccclitiis fibi dlcatis formis mouc^ : 
ri : Sic cocio haerens Scorpius , in noftros i 
hic ius naturae exercet : vt in ferpentcs, , 
Serpens. Hinc imaginum magicarum ftu-.> 
diofi , lapidi formam fuis negotiis ftuden-,! 
tem coelabant, cum iamiam planeta ^radiisi 
Solis emicans , adhanc caElcftis fydcris ioT^ OMk 
mam proficifcebarur. Tamam v\m imbi-.JB 
bcbant , vt quodlibet negotium his vcl^" 
promouere , vel inhibcrc pofsint. Quin 
jpfe vidi Satellitcm Romanum Gecmetri») 
gnarum , qui , cum diu habilalTet J£ygy»< 
ptum, exChriftiano Saraccnuseuafit, tem^i > 
poribus Rcgis Camorchae : hic (mirum)[ 
iponte mobilcs imagines fabricabatur. , 
Euenit cum ad Saiallitem elTcm , quod ob-^ . 
pix^ ciulantcm ^rmigerum fuum aud,irc-f 

^nus: 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



il 



deLapideBezaar." 
us : cx iftu enim Scorpii grauiter dole- 
t : hic meus ilJe fatelles in certam anti- 
otumquidporrexit, vtidpotaret : id ge- 
ebat chara6lerem Scorpii, & thus olebat: 
quo haufto , ilico cuanuit dolor. Hic ego, 
nuidnam id eflet , quod tim commodam 
& falutarem prefsiffet formam :* ilico zun 
reum obtulit annnlum , qui Eblema gere« 
rebat lapidis Bezaar , cui infcuipta erat ig 
: mago Scorpii. Rogabam , qua nam ho^ 
ita nanc fculpfiflct : refpondit , Luna in 
:Scorpione verfante , cum angulum cen^ 
trumque cosli atiigiflet , tuncque oliba- 
:"!nuiii maftiche imbutum fe prefsifle affir- 
. rmabat : quin a^iis rebus inufta hxcVu 
^dea , «qu^ ac fi thuri , hanc efficaciam 
' u cxercebat. De his fcripfit Thebir , 8c Alber^ 
itus,&c. 

Albertus enim in fuo de imaginibus Ii« 
f bro dicit, quod imago aftri Scrpentarii ali^ 
cui pretiofo lapidi infculpta , venena fu^ 
gat omnia : 8c fubiungit , quod talis por^ 
tatus , valet contra venena, & morfus ve- 
renoforum : ac etiam fi parum rafurae dc 
eo bibatur : & cft talis imago aftri ferpen* 
tarii , vir ferpente cinftus , cuius caput ma^ 
nus dextra tenct , finiftra vero caudam. 
Scito ergo , quod fi hxc imago alicui Ia« 
pidi habenii proprietatem fugandi venena, 
fuerit infculpia,mult6 pr«ualebit, 

F 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Caspari Bavhini 
ItemdicitConciliator, quod inlibroRe- 
guin Perfarum fcriptum reperit , quod f\ 
quis fculpere fecerit in lapide haematitis,, 
yirum genu flexum ferpente cinftum . cui* 
us caput teneat manus dextra , caudani 
yero finiflraj feccritque lapidem fic fcul. 
|>tum in annulo alligari aureo : & fub ipfo 
radicem apponi faciat ferpentariae , tali 
portatus annulus , ab qmni veneno prx 
feruat : & quod ipfe de veneno timebat 
fccit fibi ad hunc vfum talem annulum fa 
brifari , ut ipfe refert. Hoc Guaygneriu 
dddd. Illud vero quod multorum fermon 
fcriptisque confirmatumoftendimus, thu$ 
cjnod ab eo lapide ftatis temporibus in 
fculptam Scorpij effigiem recepefit, vite 
Ipfi lapidi pares obtinere » hpcinquam, v 
dicam, quod fentio ,fuperftitione non va 
cat : quin potius vt reftd Sarracenus , pro 
fanum eft. 

Haftenus de lapide Bezaar ex Arabum 
fententia, qu« plera^ue Monardes,&exeQ 
Hiiblinus referqnt:nunc ad eum,cuius hodic 
vfus eft,veniamu8, 

a I{heginuf y& Mlij. b de pefie, tra^. 3. cap.9. 
eontra Gabelchoferus agem de Ber^^are Orientfs , co/o- 
tis ■varietatem ^ -rtres ex Serapione proponit. c Con^ 
eiltator traff.de venen.caf). 82. cr7 autem rubeus pul' 
yerutentus leuis ytfpongia & frangibilis y -vtgypfum, 
^ tx eo Guaynerius traSf. de yenen. cap.y. a Bra: 
^TumaneUuf , de peftis cur. capit.S- & ex eo a Braz 
4 Monardis lib.proprio. c Diomedes ^mictif de peftc 

cap.t^C. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar 5^9 

.-^.^.eadcm refcrt ex l{hafi(i^ Serapione. f drachma 
y^xufiu ab $mni tuetur corrHpuone j ycnennm nanuj^ ad 
aU^ienj yjHdore extra propelltt^ Fumanellni jerm.de 
efte cap.y& ex eo a Bra. g Sic i^ontUiacor.Vetrns dt 
ihano traSt. de yenen. cap.iz.^ex eo Iord%nm de pejit 
raii.^i. cap.g. quiillHm lapidemhabet ( gijiarit jecnn^ 
umMon:hrdem )tHtus efiab omni mortali renenoueri-* 
sur etiam^datur in potH de ipfo drachma yna(hdcc 
uo^y d Bra habet )ci^peripjhm dicunt /HiJJeliberatum 
egim Anglix D S. EdHardumy c^tc. Ex hot Monardis 
b. proprio^qui addit^ nam cum nunc morti rictnui ejjet 
^ropinatum iiiifHtJJe lapidem BcT^oar , a Templariorum 
ummo pr^fefio^ordints^ tum magn^ exijiimattonis ral-n 
^dej; ophlenti.Sic Scillerm^ranerHm duodecim pondere, 
moldo tefle^ renenum omne per Judorem deponit : Sic 
'alejcus , intcr medicinas ad renena efi Upi4 BeT^ar. 

ltb.\%.cap.\^. i inindicedefinit.medicinal. k injuo. 
'&E^^g^(^ de temp.fimp.cap.si6. ex ^ho .Ardoynus lib.l. 
6 yen.c^p,i/pandecl.cap.396. yj^; adyocem Mius:?^-' 
. olaus Horen^\nu4 & Conciliator^paucis mutatis, in Jhc^ 
^^yetHLere. Monard^. ir, JUolib. de Lpide Be^ar, 
. rapiodeymbushHnisp..pari,i(^recenJkt. kk Sj^luati^ 
vcuspag.90. 1 ^rdo;^nusproy^..^i^j^^/^^i,^^^aHtho^ 
ritate Ajij : Vlorentmus , loco alius^ ^-^et , cb^ colores. 
m Ci£jalp.2. demetaL^6.Sichabet.Serapi0i.. ^^-^^^^ 
tos habere colores : nam inqmt^ quidam lutei Junt , ^ 
* dam cinerei^alij fubHirides^alij candicantes : probatijjtmi 
c omnium luteiy detnde cinerei, qui ex Corafceni adferun-^ 
: tur: oriuntur in Syriaylndiay& Oriente^drc n JF/o- 
: rentintis Jic legit , pHluerHlenttu , efi qui partici^ 
"^faty^c. o Conciliat.legit, Machaici: Pandefl.Cj^ma^ 
^3 chachiyfiue manibati. udrduyntis yero^o^ nabatiy^ eft 
\ ilIe,qHi participaty^c. p quidam colorem habentci^ 
X trinum ^ yeluti pHluerHlentum : quidam praditi Junt 
:y colore balio objcuro : nonnulli yirtditate participant: 
\ funt qui albedmis aliquid pr^e fe ferunt : melior yerb o- 
< mnibui efi citrmus,<S^ poji ipjum pulHerulentuSyfic Ga^ 
i bcUoferus. At Horcntmui hoc modo : efi cimntis : e/iq^ 

F i 



1 



I 



90 CaspariBavhini 

fulueruUntu^,& minera,&c. q ConcHiat.&VandeFt. 
& in hoc dijfert ex Corafien cum Be^har. r TandeSf. 
in terra Syri^e. s Marjtlna Hcinus in antidot. Epidem. 
cap^z^. & ex eo Schnebergertu^ ex Scrapione & ^hajijtc 
recenjent : oritur in Syria^ in Indiayinpartibm Orienti^^ 
f /7y • diuerjiu trini coioris : nam quidam glaucus cf{ & 
fuicuf:quidamglaucm,fujcus y& nridiA^a/ter ycro aU 
bus^p;; ^quaLiter gLauctis^ -rideiuet Jmiih colori Vmi aL^ 
bi clari , hic inter a^teros tfi optimus , leuis , deiicatus^ 
fnollis.abJq-JaporeyJpLendens^ytLuna. t Sic Fiorentinus^ 
€perationtL?M: & efHapii muLta: humiditatis. u Con^ 
ciLiat.Chebori & marina,Vandc&. Coboh§ri &marian 
^rdoynus cobhori& marian. x ConcUiat. chimedesl 
^4rdnynus chinfsy aLias chicos. y TandeSt.muLta: hu- 
miditatis ^mvl/is tafiu : ^rdoynus humiditatis ymolLts 
taSlu. Ua Legit txfaLp. Lapis eflyaLUe Lubncus.Lcuis & 
ufiumolLis ymediocrner caLidim eadem CabeLcho^ 
ferus & SjLudticus aa ConciJiat. & FLorentim44 J^^- 
rumgramru :Ficinus & ex eo Schnebcrgerus.^ftodecim 
grxnorum: Stc & (,vjaLp. demetaL, Het*-^^^^ deVefhy 
Gabeichofer.iz. grana in yino.^^^p^^» Tancirollus. 
bb efujdem ejfelius efi , Pf-^f^it Jerpentis morjum po - 
natur y facit omninf^* ^uUum-ventnumtibi noceat^ 
VanciroL. cc. '^^^^^^^^^^^^^^^^Acon/ert iuuamentum, 
fmrific/^-\^^^^7^^^'^ ^nteriecia omittit. <lcl ^rdoynus 
^j^i^u id efi y caLauronJeu tafanus magnus niger , mur . 
tnurans yoLandoy& pftjkut yeJPa. cc Sic & Cabel^ 
choferus. ff Ha:cettamFicinM L.c.ex Serapionecitat. 
gg trtumgranorum FLorentinus: yeL trtum, addit ^r- 
doyntts. hh cap.306, ii Sic Scrapio & SyLuaticus: 
Hamec Benreripho Legit Monardps Lib, prop. at ^rdoynus 
Jtcycx Hahamed^& ^bdaLa.narah omitt:Ftcinus,& ex eo 
Schnebergerm, Hahamed habent, & omniaea referum. 
SyLuat2Ciupag,c)o.HachamedEhenterifiyLegh kk Con^ 
V ^'^^ ^^&^'y^^^^f '^^^^fgno Sagittaxio ajcendente.de^ 
indefgilla Ll Ficinu4,&ex eo Schnebergerus. mm Sic 
Serapto & SyLuaticu^: ^bdaLanarachyMatth.yDiol.^j. 
Tar.^us,Lonicerus: ^bdaU lS(arach, Monardfsi Mdal/a 

harna^ 



i 
I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. 91 

'Shamarah , Fkinufy <fy^ ex eo Schnebergcr.Heurn.de pejle^ 
~ m VandeSf. filij ^mamari cuftoditorU : apud filios M-^ 
niramay Fragofus : nobilis filij Mamari filipi^.Sarracen. 
de pefie : apud filium Calmiroma^Lonicer : ^rabid^ (^ui^ 
^iam Trinceps ^lmiratna. Baccms : filium Mamari^Fici^ 
$us,ex eo Schneberg. Heurn.de pefjfe: Mmirama cufiodi^ 
iegidyVaraus. 00 degemmi^i cap^a . pp infuoconti- 
\nentiyex ^uo FlorentinusyMatthiolus 5. in Diofc.y^.Mo^ 
]nard. lib. propSyluaticu^ ^ C^falpinus demetallicis ex 
Serapione hax adducit. q q flatiejcens tener ^ infipi^ 
\dufjMonardis. rr Florentinus fic^Z!^ ego bis -ridtfuffi^ 
cientiam in eo in auferendo nocumentum ^eneni. Et la^ 
fis quem vidiy^c. ss VandeSl. yocem bix omittit: jlr- 
doynus fic Legity ad auferendum nocumentum bixy^ eft 
toxicum yerumyideflyT^pel/us.^t Floreminus, Mmar- 
disyCa>falp,& Syluat.bislegunt^quafiyelitf{hafisfehu^ 
ius lapidis bispericulumfectffey&aduersitjj^pellum 
ejficaciffimttmcomperiffe. Ludouic. Guyon. lib.). diuerf. 
leEi.cap, xyafferit l\hafim non fcribere ^uod omnibus ^e- 
nenis refiftat y fcdexpertum ejfeininfante,^ui forte 7^ 
pellum commederat y cui parum huius lapidh exhibuit, 
eumj'^ curauit. tt VandeBrpidi in eodem fujficientiam 
iUamquamnonyidi^&c. ^rduynusytdi meodefujfi- 
cientia m bix , id efi yT>^pelio. iru Florcntmus y bis. 
XX Florentini4s in mtdicinis compofitis, yy lib.%.ad 
Manfor.cap.M. zz h^^c etiam habet d Bra. aaa lib.i. 
diuis.cap, 141. bbb hucc f habet Monardis lib.pro- 
prio y & Chrifl. Huiblm. ccc 8. ad Manjor. cap. 14. 
ddd lib.z. contin authoritate Sarachy referente ^r- 
doynoi.de yenen.i. CCC cap y. fff cap g. ggg hi^c 
^ Monardis lib.proprio. hnk cap. 4.2. canonu. iii /;^^ 
4.fen.6.tra^}.ifum.2.cap.i. kkk lib.^.f€i9,6.trafi.2. 
cap.xz. 111 inantidot.epfdem.cap.z^.i^ ex eo Schneber^ 
gertts. mmm $. coUef{.$i.^uai etiamhabet .jdrdojnus 
lib.i de yenen.<). ybi curam yenenorum ingenere propo- 
nit : Floreniinus & Monardis. nnn .Ardoynus. 
000 Floreniinus & Monardis. ppp lib. deyenen. 
tra&.i.cap.i. ht^c etiam habet .^irdoynus lib.i. de yenen. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



92 Caspari Bavhini 

cap.9* yhi curam yenenorum in genere proponit: fjr 
Mo7iardis. qqq S^c ^ doynus i.deyen.io. rrr ^a^ 
ifij Moyjes/.c. (^^rdnynus. sss Monardes lib.prop,eH 
I{abij Moyje prxctdentia & ft^uentia refert : at quat hk 
habenturayoceModusyyJf;adDei^omittit. ftt dedo 
Jibus theriacaUbus: ^ cx eo Penottus, uuu 7. de fu 
til.&exeo lordanus^jcdbreuiusyLib de pcjieytra&.s.c. 
XXX iib.s.inDiofc.cap.ys yyy lib^.m Dkojc.cap.jz 
tfl antidot^m^in(juitJo..Agricola,& ex eo l^jegius,conm 
tra yenem yim epotum.ejficacifjimu & prorsus diuinund 
zzz lib.degemm^cap.s^-. aaaa lib.de monoceroteaff^ 
initioterti^epartis. bbbb inantid.Epidem.cap.z^.&t 
ex eo Schnebergerus. cCcc in fua meth.adpraxin.lib.j. 
cap.zS.yide & ltb.z.cap.6. dddd traSi.de yenen.cap.z. 

DE LAPIDE BEZAAl^. 
Recentiorvm. j 

ApiDis Bezaartici',dcquo nunc 
a^luri fumus, Arabesprimo$,&pri 
mum ant^ annos circiter quin^cn- 
tos mcminifle, Baccius 4 aflcrit, 
Monardi h rubfcribes.qui Arabes,Latinobar- 
biiros &r rcccntiorum aliquoscitat, vtSera. 
pioncm , Rhafim, Haroech Benreriphp, Ab. 
dalanarach.Aucnzoarcm.Auicennam.Auer- 
roem,HaIiabatcm,RabijMoyrem,Lacunam, 
MatthioIum^Valefcum, Ardoynu, Amatum, 
Ncol.Fiorentinu.Agricolam.Montuu.Brafla 
uolam,PetrumdeAbano,&Conrad.Gcfnc. 
rum j qusB omnia ctiam Chriftophprus Hye- 
ble m fuum opufculum Gcrmanicum trans- 
tulit i & hos fingula fuis locis, cx ipfis auao* 

ribus 




. deLapideBezaar. 95 
ibus partim adduximus, partim addufturi 
mus. 

Dicitur hic lapisjapis Albezaaranimalis 
Rabij Moyfi c, & lapis Bcziar animaiis, 
duyno ad diflferentiam mineralis. Vulgo 
Bf 2ar, nomine corrupto,quem lodi & multi 
JLufitanorum , magis corruptd Bazar Garzii 
/mbnerte* quafi dicas lapidem forenfem: 
namB-zareorum lingua.potifsimumapuj 
'Malabarenfes.forum eft ; cum tamenPazar 
. vocandus effet . i Pazan. id eft, hircb, in quo 
^eneratur, cum Arabibus tum Perfis & Cara- 
fonei «colis.&aliquando in foroproPazar, 
aut Bezahar , quod fignificat contra vene- 
num.eodem auftore,Vendunt h. Vndcmu- 
tuati t Arabes Bezar, Indi B^zar, promerca- 
i lem Upidemdikefunt,ctim forumvbi mer^ 
> Cimonia exercenturBazar denotet, cui Pan- 
nonicum Waftar forum,congruit. 

Vcrum aliterGarziae innominatus Scho. 
liaftes;quomodo, inquit, PaZaraPazan di- 
^tusC* deindefriuolumproPazar.poftea Ba- 
2ardi6lum: haecomniafuntanilia: lapisille 
abArabibus vno ore vocatur Badiahar, id 
ti^i«Xfit(pupfisn(s>'. omnia enim quae venenis 
icfiftunt , Arabes vocabulo Perfico , Bedezas 
harvocarit:h«ciI!tf. 

AtMonardes,/;,HagcrArabib9,BfzaarPer- 
fis,Be2(dr Indis, Alexipharmacij Grsecis.con- 
tra venenum Latinis,Piedracontra verieno ij 
dcImayo$,hoc cftjapis venena,fic atiimi dcli- 



t 

l 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



94 GaspariBavhini 
quiacurans, Hifpanisdiciaffent: &SyIuatU 
cusvult Arabe&HjgerappellalTe.addens Ha. 
ger&Bezaaridcmfignificare. Veriim Hagcfl 
Arabibusnoa de foio Bezaar, fed de cjuoti. 
bet lapide dicitur. Hinc apud Serapionem 
Hagerafos.Upisafius^HageriacotlapisHya- 
cinthus:Hager Albezahar.Upis liberans i v». 
nenis, aliseq; Hagerfiuelapidum dilTerentijO 
habentur. Communiter lapis Bezoarnunc 
nominatur; at in Alepo &ab Arah»bus,Kau# 
wolfio tefte.Bazaor vocatunBezaharOriea- 
tale^Lacun* : Pezarlapis ex India, Carda^ 
iiom : lapis Bezoaricus Mercuriali w. 

Genera aute huius lapidis cum duo cotn- 
muniter llatuantunalterum Orie-itale,quod 
exIndia,Perria,China,;£gypto,Catheia,aut 
vicinis regionibus adfertur: alterum Occi- 
dentale,quod ex America ScPeruuiaafpof- 
tatur : dc Oricntali primo & diftinftim a- 
gemus. 

a degemmis Boetius ULz. de Upid.cab.192. Ludo- 
MicmGityonlib.^.diiterf.leSi.CAp.ii. o lib.de Upidt 
Be^zoAr. C Itb. l. devenen.c. 10. d Ub.i. de renen, 
traci.i.cAp.i. f & exeo Sa.lmuth.<:!!r SylHAticHs. g lor- 
dAnus de pelieytraci.^i.cap.^.f^pittkhiuSfGAbeUhofer in 
Baccmm: Syiuaticust h Gar%ia4,ex h»c 'Parteus yvit- 
tichins:<^ Chriftophor.a Co/iaiVa^^^rVerJts^Indn Ber^r, 
.Arablbus Bcx.a.Ar CxfnLp, demetal,Va%arVerjis.^ Lufita,- 
nn corrufftcjBjJar Jtue Be^Tiar: IndifPedro de Ba%ar i. /4- 
pidem fori indigitant.LinJc.cap.^^i.parte ^.Indix. i /or- 
daniisl.c. k ItL.delap.Be^^^ariexquoHyeblinc^^ Sat- 
muth. 1 l.itiner.par.i.c.S.p.9S. m lib.z.de yeren.14. 
n depe/iec.i). 

ANL 



- ;;i . 
L ;-.: . 



l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




9S 

iANIMALIS ^JOMEN 

E T F O R M A. 

Ts I Boetius referat, Arabes Mc* 
dicos Idpidem huc inCapricor- 
no reperiri, anlc quingentos an- 
nosRhafis teftimonio fcripfifle: 
attamen ha^enus nec animalis 
noineii.nec ipfius formam fpeciemveapud 
Arabes inuenire potui. Sic etiam inter recefi- 
tiores hac de re non conuenit : Garzias naiil. 
que 4 hirci gcnus elTe 8c hircum inPerfiaSc 
CorafonePazanvocaritradit: Amatus ^'ca* 
pramlndicam: Monardes f caprammonta. 
ham,& Ceruicapram nomiaat:Capriceruum 
figura capri,& cerui parui fimul junfta,talc 
animal vocari , aftirmat Baccius d : quafe 
•rfat^A*^®* dici polTet j Capram fyluertrem 
Lacuna e. At Cardanus /capram certi gene- 
ris.q-daj nomine gentilitio Bulgoldalf dica- 
tur, ex literis ab Antonio Birrio Lufitano, 
viro iiludri, ad ipfum perfcriptis, refert : ma- 
gni capri nomen,Chriftophorus i Cofta^ iU 
li dedit. Linfcottus h modo ouem, modo hir;» 
cum, modo capravocitat. Atlofephus^ Co- 
fki, maiorem icfpeciei &nominisdiuerfita« 
tem fecit: nam t Guancum Sc Vicugnem,ho^ 
animal appeliari fcripfit: alibi j^Tarucam no- 
minat; ahbi / vbi de iapide Bezaar exprofeila 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



^6 CaspariBavhini 
agit, ficfcripnc: inXaufa, &alijsregni Pehi'^ 
prouincijs reperiurrur animaiia fimilia, ror 
bufta & domertica, cuiufmodi funt Gua noi 
chij&Pachi, 8c V;cugtje,5c Tarughe,quibua 
ahj,^ ahcrius peneris idiungunt, &ci»prar 
iylueftres ede aflerunt, quas IndianiCypris^ 
nominant, &c. paucisq; interieclis fubi|cita 
etiam in ceruis&Damis lapidem Bcz;arre^ 
pertum eile. 

a ^exeo SAracen.(lepefie 'Par£Hf,f^vittichiuf,Chrl/iA 
a CoftaXafalp de metall. Linfcot.parte 4. Ind cap.^i. C^-i. 
pri hiVerJifVw^^ain. b centur.^^ curat.T j^. C Itb.ij^ 
aroyna-.c. i.ci^ ex eo Sdlmuth. Fragofus. Syluaticus addiix 
ifjjf^^eruecem. d tra6i.degemnihc.iJ^.Syluaticustr.di\ 
tapide Bc^^oar. C iH Viofc^ Hueblin. f itb.iy.de^a-i 
net.rer.97. g demedicam. Indp^e OrientaLs cap.iui 
h iit namg. in Indiam Oriint part.^.cap^i. i Ub.U\ 
htfi.Indix cap 2i.cJr exeo Syluaitcus. k Ub.^.ca^^O, ] 
I Itb.^.cap.^^i. 

FoRMA AnIMALIS. 

ANiMALhoc4, vt referunt qui exillal 
regioneredeuntes illud confpexerut, | 
Ceruovaldefmile.cum magnitudi- i- 
he, tum agilitate , & ^liji notis , exceptis qui- » ; 
bufdam partibus, quibus ciim capra magis ! 
conuenit; fiquidem vduticapra cornuab>na 
in dorfum valdd reflexa habef ( vnde romea . 
Capras montanse indirum ) Uta in extremo n 
thucronatarpilos breues habet,coloris cif lera 
tet, cui rufedo admixta, quamuis alioruin et« 
lam colorum in ijfdem montibus repenaa- 
i^ti At Garzias K hirci genus rufi aut aheriu< 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. 97 
lorts, mediocri altitudine, & fe rufum & 
['faegraademGoie vidille fcribir. Sunt qui 
figurain parui cerui Sc capreoli tribuant. 
Qiiare cum partcs quafdam habeat cum 
peruo Sc Capra communes , commodiuf 
beruicapra d vocari potTec j cerui enim in- 
car agile d etl.celeris curfus &ad faltum pro^ 
tum , adeoqae ferox , vt interdum Indos et- 
im occidat j acutifsimi e auditus,vocis gc;* 
lebundx: ia antris viuit, vtriusquc fe.vus 
iriasflcfcEmina, gregatimque incedu ot. Alij 
xerui e proceritate,fed forma hirco fimile di- 
jjunt: alij hirco/, aut magno aricti, coloris 
u-ufFefce ttis. lofephus Acofta g ceruum i- 
mitari , abfolut^ fcriptum reliquit. At Chri- 
ilophorusHtueblin (ex relatu loannisHart^ 
:manniHyrufs,qui taleanimalia India vidit) 
referti Capramhanc fylueftrem noftrisnoa 
ibfimilem cfle , nifi quod puichrior&macu^ 
^is rubris aut n/gris afperfa fit. 

Refert prjeierea Monardis , fibi animal 
jtloddam huic fimileconfpeftum, quode^ 
longinquis regionibus per Africam genero- 
fo Archidiacono Nebienfi delatum. magni- 
kudinecerui, capite&oreceruino,agile in- 
fftar cerui^ pilis 8c colore ceruino fimile : cor^ 
poris forma capram feferente, nammagno 
Jiirco fimile, hircinos pedes habens , & bina 
corrtua in dorfum reflexa , extrema parte 
3Contorta, vt hircina videantur, reliquis au- 
[tem partibus ceruum semulab a tur. liiud aa^r 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



5>8 CASPAni Bavhini 
tem,adciit,adm5randum, quod ex turre 
praecipitans, in cornua cadat ilne vJla noxa» 
perindc atque pila vento plcnafubluitan»ac 
refiliens. Vefcebatur heibis, leguminibus, 
pane,omnibusquecibis oblatis: robuftum 
& firma catena vintlum erat, quia omnesfu* 
ncs, quibus iigabatur, rodcbat ac rumpc- 
bau 

Aft LudouicusGuyon i Theuetum ci- 
tat huic animali vaum tantum cortiu tri- 
bueutis. Et quia C. Clufius i" Garziam no^ 
tis, Cor? u & figuram & defcriptioncm ad- 
pofuit. cadem iiic quoquc fubijcere 1 >bet, 
ne quid quod dc hoc lapide Scanimah apud 
audores reperitur.omififTe videamur. . 

C«tcrum , ait Ciufius, mihi perfuadeo,! 
■on f uturum ingratum , fi huic fcholio , eiuii 
animali$,io cuius vcntricuio ceiebratus ille| 
lapis Bezar, in Orientali India generatur, 
cornu & vnguiae icones ad ijcercm , expreflas 
quidem, curante lacobo Gareto.aromatario 
Londincrfi, qui eas ad mcFrancofurtum v&; 
que mittebat , permittentc vc 6 Gencrofo, 
viro WUtero Rauiaeo,cui obtigerantinpar- \ 
tcpraed«earumrerum,qu«in praetoria illa 
nau» cx Orientali India reuertente , & i nauj? 
cleris Angiisoccupata,aduehebantur. 

Erat vero illud cornu ( cuius longitudl- . 
nem no^* fignificabat) nigri coiori», incur- 1 
uum, infer a & crafsiore parte,qua capiti 1 
adhaefcrat, cauum ( qua notafingulisannis, ' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




CORNV ET VNGVLA 

Animalis Bezaak 
in India Orientali 
generanti:>: 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



t)E Lapidb Bezaail. ^0 
dccidere , coniefturam facicbam ) foris 
laquale 8c liiultis tubcrculis obfitum, iri^ 
br ferc cornu ceruini, fupcrna partc laeuius* 
licinobtufum mucronem definens. 
|Vngula autem nigfa cfiam erat,& breuf 
fura difcreta , pilisq; magna ex parte teaa: 
|cd cuius coloris , non erat additum. Haftc- 
lus Clufius. 



! 



Monardes tib,de te%adr. b lii.t. arom.cap.^^i, 
Bacciui degcmmiscap.s^. d Clitfius , Camer. iH 
mhlem. c animalrufumferuntceruiproceritatey 
'ordan. de pefie traSI.^. cap. 9 . e* hirci juodam genere^ 
"almuth in Baccium. f Jijf.pharm.reflaur. g itt 
nfior. Indix Ub.Of.cap. 42. h cornua habere dicitur 
luo ex fu/co colore nigrd &fer\re^a , ieuiajuenon 
ibjfue gyris & nodis caprearum , ^uam germani 
yemjen vocdntjcornibuf /atu fimilia.Boetius lib.Z^dtl4- 
•^idxap.192. i lib.ydiuer/.k&.cap.ii. 



Hucponaturfigufa^ 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



100 



LOCVS VBI ANIMA 

HOC REPERITVR. 
C^2^f-T X//X. 




S T quidem regio , in qua anij 
inal hoc degit . i[.>fi India ab omi 
» ibuR , vt re6l^ Syiuaticus, coi 
Aituta : fed cum Indiae nomin^ 
non modo antiquorum Indii 
fed & vniuerfusis terrarum traftus,qui a Co- 
lumbo , pitmum apertus , & ad Occidenteiu 
poiitus, m-.iItisacvar:jsprouincij$di{lin^uf| 
Indix nomi edonetur, in vtraqj Indiae paf4 
te.Orientali fcilicet Sc Occidentali,animai 
hoc repcriri.fimiliter omnes confentiunt. IS 
IndiamOrientalem Scrapio4indicauit,5S^| 
rccentiorum nonnulli fu b fc ripfcrun t : fic flq^ 
Indise Occidentalis partes, pfKfertim Peru- 
uiaram prouinciam, recentiorum plures, 
inter hos, qui iilas perlu^lrarunt, illis addidci 
runt : nouam Hifpansam, lofephus Acoftal 
b adnumerct. Verum non in omi.ibus ha-1 
rum regionum prouinc js, fed in quibufdamj 
tatitum reperjtur,quareparticuIariuslocaab 
au^lorib. exprefTa fubijciamos. Et licer Chri- 
ftophorus Acofta c in varijsr'dije Orienta- 
lis prouircijs reperiri affcrat, Garzias d ta^' 
men Perfiam 8c nonnulla Malaccae loca ex- 
prefsif , Si ex' Perfiae prouincia CoraflTone, &] 
nonnullis alijs Indie locis adferri^fcribit : ad. 

dens: 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




DE Lapide Bezaar. ioi 
!cns,Indos in Smarum regioncm transferre, 
hdc in Moluccas , & cx Molucci^ Calccutiu, 
ibi maior fit illorum ^cgotiatio. Quare Pcr- 
jdi inquilinam dici rcfcrc e lonianus: & cx 
i^crfia, Conftantinopol m & - 'allicutho ia 
^ufitaniam dcferri,Richardus/a(Terit. Sic iti 
^an regni Malacefis proumcia f eque-s Gar^ 

fc•'iia&Linfcotto teftibus: hic & i; Patanc^, 
.d|uxcftad tcrram Sian ,etijm habcri, quem. 
ir Tdmodum & ia capo Singabufa,(cribit. 

At non foliim itjPerfiaanimal hocreperi^ 
mr, vcrumetiHminlndirr h maiorc trarsflu- 
«ium Gangen.in quibufdam montibus Chi^ 
' vicinis, quam Ptolom«usab vbertaie & o- 
tj)ulentia adco cclebrat, ccrtis montibusSi^ 
r siarum rcgioni vicinis, trans auream Cher- 
[onefum e ad Comarini promontorium , qua 
Chinarum regionem iiur, ^cuius vcntri- 
l^xulo lapidcscxccH in noftrum orbem trans^ 
I iferuntur : hxc e lordanus : nam cum in excr- 
icitus annonam iftic multi praegrandes hirci 
maftarentur, in eorum ventrfculis magna ex 
>arte hos lapidesrcpertosefle, Garziasaftcsr 
it. Teftatur quoque Rauw olffius fe in A- 
repo inter caetera vidiflclapidem, quemBa- 
zaorvocant, qucmPcrfx cx pcculiari genc^ 
>re Hircorum, eorum in regionc vulgarium, 
ifumant. 

Auftor cft Chriftophorus Hueblin, ex re- 
[elatu HartmanniHyrufzJapideshoscxtribus 
locis Goam & Cochin adfcrri: ex regno Sya, 

iQ 5 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



|ot Caspari Bavhini 
& vicinislocis.qui in India optiini cenfeani 
tur,quia funt omnium po jderoufsimiiac ad« 
miratione dig »um,quod ferd omnia pretiofi 
ponderofiora fint ea in regione,qudm in alijjj 
Indias locis , quod non folum in hifce lapidi* 
bus, fed ctiam in Adamantis fit expertus : fi- 
quidem Adamantes, licet alijs magnitudino 
paresfint.po.iderofiores tamen multofur» 
ijs.quiexBifuaga, ex regnoNarfinga,n6lon: 
a Goa & Cochin fita.adferuntur : Alij,ad. 
dit, ex Ormus finu Perfico adferuntur, quos 
etiam magni faciunt. Tertij ex Infula Vacca- 
rum adpor^antur, qui viiifsimi cenfcntur; 
quamuis omnes in Oriente . Afia , Arabia, 8c 
Perfia in magno pretio habeantur: haecilie, 
Et Chriftophorus Acofta / Corrazan Vacca- 
rum Infulas, vltra caput Commorindiftumi, 
iacentes, qu« in Oricntefunt, addidit. Sic 
HartmanusHyrufz waftirmat,feinvrbe Co. 
chin a StephanoAlico diuite &primario mer 
catore , multos ciufmodi lapides emifie. qui 
eof exlnfula Vaccarum non long^ a S.Tho- 
mx fita,attulerat. Ei Linfcottus », inuenitur 
in Vaccaru Infula ad finusCambaias oftium 
traftui contincntesvicina, quamLufiianica 
clafsis fubinde aqua n di gatia adit,interfeftif 
^amen multis hircis, in quibus hunclapidem 
inueniunt. 

Fr4£ofu$,exAluariMendez,Commcnda. 
foris S. lacobi teftimonio fcribit, illum in 
^iabia talcs faepius vidifle , cflrcque duum, 

geac." 



■ 



^ DE Lapide Bezaar. 105 
P|enerum , quorum vnum melius ex fxlici 
■Arabia : & alterum non tale ex Vaccarum 
■inrula magis versus Septentrionem adfera. 
Itur. 

Cum ergo tanta fit regionum diuerfitas, 
fcinquibus vnius, eiufdemque generis animal 
■viuit, quis non concec!et,vt re&^ Sylaaticus, 
Ipofsjbileeffe, vtaliqua inilliuscorporisfor- 
Ima, eiusque colore & cornibus difFerentia 
F 31 reperiatur C' nifi fort^ is, qui ignorarit ani- 
I n mantiumcorporaobacris vim,aquarum va. 
mfm rietatem^pafcuorum diuerfitatem,immutari 
|p7 pofie. Nonne Hippocrates in lib. de acre lo- 
cis, 3caquis , inScythia Boues finecornibus 
ratione foli inueniri dixit:* Ab animalibus, 
ll^ plantis, &herbiseiufdemomnino generis& 
ipeciei, quae cum in Orientalibus tum in Oc- 
cidentalibuslocis viuunt, &feruntur, exem- 
plum defumat , qui voluerit : in eisque , licet 
ciufdem generis&fpecieifint, diuerfitatem 
tamen aliquam in colore, in magnitudine, 
& alijs animaduertet, & huius rei teftimo- 
nia apud fcripiores , cum antiquos , tum re- 
ccntiores, inueniet. Sic equos , boues i*s Eu. 
ropa, neque genere, neque fpecie diffcrre di- 
xeris, attamen in plerisque rcgionibus in co- 
Iore,magnitudine.alijsque conditionibus in- 
terfedifferre,notifsimum eft. 

Infuper lapidem hunc in diuerfis etiam 
animalium fpccicbus in praediftis regioni^ 
bu$ viucntibusconcrcfccrc, Syluaticusaffir- 
- G 4 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



104 Caspari Bavhini 
mat, & hocipfiusnaturaj principijsminimd 
repugnare, & artem medicam hoc idem vt 
pofsibileconcedcre,aneric. Eadem errataex 
quibus lapidem in animali difto gignido- 
caeruntilli, fi animalia brutjdiuerfsefpcciei* 
fecommifcuerint, eanJem herbamficome- 
derint.quid prohjbear,qu6 minua idem clTe. 
&ns in his cuenirepofsit ^ Vnum hoc tan. 
quam neceffarium fijpponendum eft, huius 
diuerfaefpecieianimantia, in eogenerevni# 
uerfaliconueniredcbere, vt cum communi 
ciufdem naturae participent,eodem quoquc 
cibi genere vtantur: feciis neque codem mo- 
do lapidemilla congerercnt: vires,in genere 
faltem.eafdem nonhaberet,cum tamen her- 
bae ilhus medio , lapidcm vim Alexipharma^ 
camacquirerevoluerint, vt infrapleniusdi- 
cetur. Hoc lofcphus Acoftao, apertctefta- 
tur, infupcrafdrmasomniaanimalialapidein 
buncgignentia, in hoc conuenire, quod ru- j 
minent,& in niuofis &faxofisdepafcantur. ' 
Acris igitur, pafcuorum & aquarumdiuerfi- 
tas , in ciufdem generis & fpeciei animalibus, 
conditiones aliquas diuerfas , & accidentia 
varia parerc polTunt. Pofiunt itemdiuerfac 
fpccici animalia vnum eundemq; lapidem,in 
partibus intcrnis colligcre: quem quidem la^ 
pidem ijfdem de caufis,diucrfitatcm in codi- 
tionib. fuis tam externis , qua internis, cfrcn. 
tialib.Seaccidentalibs>,fufciperecotingit: fic^ 
uii etiam in fua facultate. Scdantequalapidis 

huius 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 105 
iiusconditiones^roponamu5.,Iubetoftcn- 
Tere,quamdiuer/afitauftorumopinio,circt 
• acum, in quo lapidem huc gcnerari volunt: 
(uaetamen neqiimpofsibilia, nequeintcrfe 
! otraria, neqjapidis Bezaardignitatem mi- 
nuere pofle,Syluaticu$ crcdit. 

a infito agregat.de /mf>l.ca.'s96. h liif. 4.. caf>. 42, 
demed.exJnd1aOrientahcap.21. d \.arom.46.&' 
linfcottns. c de pe/hytra5l,3.ca.<) Lacuna: inVer/tde 
^arraceniis. f m epi/itla ad Epifcopum Strigoni^ 
nfem. g Linfcottus part.z Jndtx Oriental. cap. 24. 
Fragofm dearom.exJndiacap.io. i chinarumre- 
5»io«i /initimh, Salmmh. k in fuo itinerario. 1 dt 
nd.Jnd.cap.il. m inlib.chri/ioph.Hueblin. n irt 
Iparte Indix cap. 43. o lib.4. hi/i. nat & morat. In- 
M<e cap.41. & ex eo Syluaticus tra6l.de laptd.Ber^ar. 

OCVS IN ANIMALI 

VBI LAPJS HIC REPE- 

riatur. 

Cavvt XIX. 

Tfi lapidem hdncin animalif cof- 
pore genitum , indeq; extra6lum, 
recentiorcs affirment: horum ta^ 
menaliqui, necanimal, nec par^; 
> tem,in aqua reperiatur,definiunt, fed ex ani^ 
maiiquodam eximitantumfcribunt : aliicx 
1 rcpcntis animaiis 4 corpore : alii excapra^ 
, iinontaoa,excapra quadamclndica. Aliipar- 
I )tem defignant,vetrem i animalis: alii ex ven- 
|tre animalise cornigeri: ex vifccribas/Indici 

O 5 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



it6 Caspari Bavhini 
animalis. Alii ex vc triculo caprcoli^ Perfici: 
caprse^fylueliris : caprseimontanaB : capro 
^Perfica»: Aiiiexventre/ capraelndic»: ca- 
prae / fylueftris : ouis m aut hirci aut capri : 
Alii exventriculo » hirci in Perfide: exani. - 
mali hirco o firr>ili : alti ex burfa p fellea arietu"? 
in Oriente: aiii ex mafculorum ^ caprarum,'' 
veficulis felleis. Aliiex corde ranimalis cu 
iufda : ex corde caprae /fyluellris: Alii deniqill 
ex renibus ^ quarundam caprarum montana* - 
rum: ex interioribus u intettinis , aliisqi cauis i 
corporis partibus,eximi tradunt. 

Geoeraturergo lapis hicininternisparti- . 
bus &cauitatibus,potifsimiamaute in ven^ ] 
triculo: non autem in maiore ve^^ triculo, fed j 
inprouentriculo, A^in quem pabulum maiori 
cx parte reponituf , & ad meliorem co£lioi 
n€ praeparatur.in quo eiufmodi lapides,non- 
sunquam nouem dece,pauciores autplures, 
pro ratione aetatisanimalis.inueniuntur: vel 
VtGarzias&Monardes fcribunt, ctiam Ca- 
mcr2voy refcrente, lapishic in ventriculo, 
vel potius in reccptaculo quodam fafcis mo« 
do formato , & vcntriculo parte interiore 
adhaercnic rcpcriiur. Etquidcm vtreferunt 
(CaefalpiiO monentc)prop^ meatum , vnde 
pabulum ruminatum in alterum ventricu. 
lum tranfmittitur. Scd cx quanam matcria 
gcneraturc' 

a yil/anouanui de dofihtts theriacal.ex ^uo VenotUiS 
infrtefaHQnefuidenarij, b fragofus ex Cefnero de ca- 

fraJylH^ 




DE Lafide Bezaar.' 107 

mfylii.refert. c Montwis ex ^ma,ii JententU. d 
de p/ica. cap.sg^ & febrib. cap.sj. c MercH^ 
rial. de ren. (& ex eo a Bra. U \. f Bucctns lib de gem-' 
' rtnis cap.j^. g Bodintis lib.2 theatri, h Monai desi 
J^chardtis* LonicerM ex aUorHm fententia\ f^rnaclnui: 
i tiubltn , ^nl addit , nonnnne^Ham qitibtildam alijs^ 
^^?40^ue locps: ^lbrahamtis LHfttantisrefercnte Manliip 
lad Cratonem epifi.\9\. C^falpin, Itb.i. de metall. 46^ 
\ i Gar%la4: f^^ittichui^: SalmHth. k Lacnna in Dio- 
fcoridem. I ^mattis cent.^. CHr.74. cirexeoi 
3 Bra. m Linfcoittis innauig.m Indiam Orientai.par.4, 
.i c.^l.OHiiimrelcaprarumejnariidain^ylrthtis. n P^-t» 
^ YOitis : E^wvyoljjius : yFntichius ex Garya. o Gar-» 
rs^iors: ex eo Sarracenus: lordantis de pejie tr.s cap.g.^aH^ 
T yyoljf.par.^.cap.^.Tarxtis Itb.zo.cap sy- inhirco jimiii 

^nimaliytpliirimhm inuenitHr. p I{aby Moyfes.tr 
. cap.g .ex eo .Ardoynas ^.deyen.^ ai^ 10. Monardes tr. d^ 
lap.be^par. q MarUitis ad Cratonem ^ exBrudiLHji^ 
tanifententia eplf{. 191. r exStomacho yelcorde 
ntattis z.in Diofc.^g.^ndernac.com.z.dial $. f Chai^ 
. nuscitante Arnddo Manlio ad Cratonem epifi - 191. 
5 tx hoc a Bra. t hrag^fus ex relatu .Aluari Mendo%. 
U Alonardis lib, proprio. x bHrfuUm in yentricnl^ 
natam Vetrus de Ofma nominat. y in emhlemat. 

MATERIA HVIVS 

L A P I D I S. 

C^VUT XX. 

Tfi huius lapidis matcria'Arabef, 
q, de eo fcripferut, no exprefferinf, 
& recetiores ipnuse(Tentiam par« 
ticularius non videanturexplicar. 
fe»quia lapis omnis Bezaar, quifquis ilie fue« 
fit , terream & craflam habearfubftantiam, 
quf omniuin lapidum vniuerfalis tnateria, ab 




. 1 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



io8 Caspari Bavhini 
Ari'JtoteIe,Thcophrafto,& aliisomriibus, qui 
delapidibus fcripferunt, coi ftituitur: Acta-f^. 
mS cum Syluatico in huius lapidis matena 
paulo plenius inquiramus. 

Cum lapii hic inftar terr^ in fubtiiiUimu 
pollinem tcri pofsit , fubftanria eius terreai; 
cfTepatet: atcum resplures fint, «^ujeterr 
ipfi,ex qualapidcs fiuat, materiam fuppedi 
tat, vteft tcrraipfa.quam pedibuscaicamus 
fucci pIantarum,aquarum,mctaliorum,fi£ re 
rum aiiarum quam plurimarum ; idcirco Bcf 
zaaris materiam terrcam , Herbam quandam * 
cffc recentioresafftrmant, vtMonardisrf, & 
lofephus Acofta ^trad t-ere. 

Verum non tantum hcrba.fed etiam vene* 
nu comcftum , matcna terrea huic lapidi fup- 
peditare,Monardes<th!$ verb.recenfuit: Opi*i 
nioeft.quod ex venenotimperniciolo apr^. 
didto animali deuorato.Sc ex illis hcrbis adeo 
falutiferis depaftis lapis Bczaar gcncretur. 

Ai GarziascherbaEnonmeminit,fed lapi- 
dcm hunc circum paleam quandam tenuifsi^ 
mam femper augefcere, Sc veluti ^ multis tu- ■ 
nicit contcxi refcrt : tcftatus id fe d viris fide 
dignis accepifle.omncs in Pcrfiacolle6tos,fi;» 
mili modocircupalleolam ef?ormatcs inue- 
niri: fe fuis oculis obferuaftc afiirmas,lapidem 
huiulmodi contritum, tcnu^paleamin me- 
dituiho cotinere: quafi innucrc voluerit , hu^ . 
mores in!apidesconuerfos,circapaileo!a il^ 
lam coaccruari. Qupdtamen pcrpctuunon 



i 



DE Lapide Bezaar. 109 
, cumfsBp^ iaeimmediopuluifculus, vel 
tiam granum cji od Jam reperirj,irfra o^en^ 
i fumus. 

Sed hoctantifaciendumnon eft/quafiid- 
Ticirco lapidis materia talis non , fiquij^ dici 
offetex-herbacommefta humores genitos, 
l8c circa illam paleaui coaceruatos,in tcrream 
illam lapidis fubfta tiam commvtiatos e(Te. 

Quod veroaliqui Serapio.iis^jucloritate, 
•difficaltatcm caufareexiftima'.t, quod isla^ 
'pidis huius eflentia , nonab aliqua terrap fpe- 
;cie, neq; ab aliqua herba , aliaue re commcfta 
cproduci affiaTiet, fcd eius materiam metalli- 
camcorlhtuit, dum eiusmineram ia rerris 
Syri&Ind»«,&iri terris Oricntisefleadmo- 
1 nuit: quibus manifeft^ refutatur id , quod ex 
communi fenrentia receptum eflc oftendi- 

«as, fcilicet inanimalis cuiufdaminteriori- 
s iapide hunc gigni : vcrum, cum $l auclo- 
f ritatcm & fer»lum fupra capitequiutoexpli- 
j cauerimus,e6Ledorcm relegamus. 

Sed adrem: lapidis Bezaar matcriaeflen- 
tialis ergo erit, cxvenenisdeuoratis , & ex 
herba quadapoflcommeft*? , poftmodum in 
animalis ventriculo, in lapidem fimulc5cre- 
tis.SienimMcdici rc6t^ftatuerunt, lapidcae 
materia; generationcm i»i hominis autani^ 
rnahs bruti parre aliqua fieri , quia cxcremcn- 
tumaliquod terreuSc crafrum,acaIorepartis 
(in qua lapis concrcfcit)aduritur, Sc fic in la- 
pideam fubftantiam conuertitur i cur non 



I 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



tiO Cas PARI BAVttlNl 

etiamexaliis rebus Lomeitis cr<tiTum & tet* i 

reumexcremcntum gigrentibus(vtfuntve- i 

nena, herba pcculians) ineiulciea /imaii» i{ 

ventriculo, lapisBeziar rariter fubcrefcere \ 

pofsii:' Ad hoc FtfpofKicnt, retl^ quide Me* ij 

dicosde homineiii pronu«:tiare,nonver6de ^ 
brutis;hominibeoiiii appetitum ad p!erac]ue " j 

talia,eaq; diuerfa praeter rationem Sc necef«i- j 

taiem,comedeodafa:pil^imc incitari,exqui- . 
bus frequeniifsim^ lapidibus materia fuppe^ 
ditetur.Scd in bratis lccus ficii.cum iis a na- 

turaiii(itum,& vt tat tum cibum Hbifdmilia. I 

remafljmaut, & foluni inea anaFititatequja ] 
jpforum rutritioni fufnciat.Qiiod fi modum 



cxcedant(rarifsimeaut6animalia, praefertim • 

quascicurata funt excedunt) a;grofarc qui# j 
dem.fcd rarifsim^iniisiapidesconcrefcere. 

Verum haeccaufa vnica vidcturc (Tc, qu 
non ex alia re.quam ex vcnenis, & herba 

sb animali Btzaar generantis.commcftis, Tig 'j 

pis j|]e gignatur: quod h^c fit materia natura ' 

fuaaptaadexcrementumcrafTum &terreun[l 1 

producendum,& quo i fort^hifccplusqu^m | 

par fitvefcantur,ad quod ctiam inuita impeltf \ 

luntur: nam cum venena,quae deuora nr, mi^ j 

nim^nutriant,in cxcrcmeta conuerti neceire \ 

cft. Sic & hcrbas cuiufcunq; gencris fint,pr^* j 

fertimquaBhortenfcs noniunt, vclquaem!* I 

nim^nurriunt, excremecamultaproducere, i 

notius cft,quam vt probatione indigeat. j 

Sedquodrimia quantitate herbasdeuo/ \ 

/cnt,caufa clTe potcll, qudd poftquam venc^ ^ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



t>E Lapide Bezaar. Ifl 
na ad fatietatemcieuorarint, dcab iisfelxdi 
cclerrim^rcnferint,mortcmque timentcs,ad 
herba (aluciferam , 8c quidem naturali inftin* 
.6tu , (quemadmodum caois ad gramen cant- 
. num,Cyf«ogroftin.di6lum ceruusfngitta 
petitus,ad Di^amnum)ueuoradam,ft3iim 
accurrunt,&: valetudinis recuperavida!,v>tae- 
que fcruandiE defiderio,impclluntur: 8c cum 
iis (aturentur in ventriculo eorij excrementa^ 
' Cruda coiiiguntur, quac lapidi materiam 
ptifsima fubminiftrant : qujcomniaex Mo- 
nardisSc aliorum teftimonio coBrmabimus. 

Boetiusmateriamliipidis taritu fuccuheri» 
barum aromaticarum 8c falubrium in montu 
: busnafceiium,cenfuit;cuius ha»c funtverba. 
Matcria vnde lapis generatur,herbaru eft fuc^ 
cus vifcofus&terrcftrif, aut ti mauisdicere» 
i terreftris herbarum fuccus i ) humorem refoa 
* lutuf: qu^fi aromaticse & niubresfucrint.Ia;- 
! l pidisaugent vires : fi infipidae vt ^ramen', la- 
pidem nuIIiu$facuItatisproferunt.Quod In- 
> dis optim^ notum eft. Nam animalmm iii 
f planis iocis degentium lapides Hoccifaciunr, 
i tanquam ad remiTiedic^.m inutiles. Inmoni? 
i tanisvcto degetmmad venena aliosqj mor- 
f bosdifticilimosfanandos in maximo .'abent 
I pretio. Ininontibus enim herbis odoriferis, 
. i ac qu«ad varios morbos vtilcs funt,viditant. 

Nunc generationis modumfubiiciarnus. 
;' a Ub.zMji.fitnp.exIndicie.x. h l.^^.nathifi.hijt.drmo^ 
ral.lndije.c.j^z. c Li.de arom.c.^^. d in tr.de jim^l.e:; 
Mmeral.de Jitmpt. C Ub.i.de lafidib.cap.i<j^. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




112 

GENERATIONlS 

M O D V 

CAVvr XXI. 

Vod fupri de Ceruis fcripfimus, 
eos ferpentes deuorare, & faturo 
ad calorem ingenie attemperan 
dum, aquae frigidaE fe immergere 
* & ibi doneccalor ingens fublatus f t, nihil 
bib€do perfiftere: illud quoq; Monardes d di ' 
Ceruicapra, ex qua hodiernu Bezaar extrahi 
tur.refcrt.Pofteaqulenimea, quasPliniusd( 
h Ceruis fcripfit , quae fuperius etiam adduxi 
mu$,narraflet,fubiungit,Clufioveitente. 

Iftae Ceruicapra? in India eade a£fcunt,qu 
Plinius deCeruisfcripfit : feraruenimantr 
fubeur.t.Sc anheiitufuoanimalianoxiaedu- 
cunt,& vorant: deinde ad loca aquofafe con , 
fcrunt, in quibus fe mergunr, donec Venenl 
vim extin^a efie fe" tir.nt,ab aqu? potu pror 
$u$abOinente$.Deinjeaqu^egrefiae,mu!ta 
falutiferas & infignium facultatu herbas, pe 
aruum depaftum eunr,quasnaturali inftin6la 
venenisrefiftere cosjnofcut ;eaq; rationena-i^^ 
turaliscaIoritauxilio,exvenenoj»b illisdeuo- 
ratc&depaftis herbis, virtutequadafpecifi^ 
cainfufa , ger.eratio^is tempore in internis 
ipfius animalis partibus , Sc ahis cauitatibus, 
magni & parui lapides s;enerannir. 

EtChriftophorus Acofta c Orientalisla- V 
pis hic , in ventriculis aniiiiaiium di6iorumi|. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. iij 
nerari crcditur , 8c quidem mediante qua- 
ndain herbarum medicarum virtute, quae 
in regionibus , in quibus hxc animaJia 
periuiicur, proueniuntj ik ab ipfisdcpa- 
untur. 

Sic ioftfphus Avoftacrcfcrutl di, qucm- 
dmodum a maioribusfuisaccepere, in pro- 
linciaXaufa, aliis rcgniPerulocis, mul* 
JciTc herbai Scaaimant a vencnaia, quae 
:aquas. ex quibus bibunr, & prata,quae de- 
afcuntur,anh?Iitu fuo inficiuat : inter heo 
as has,vnam efie vaidefalutarem, quam Vi* 
ugiia , 8c aha animaiia qua^ iapiJem Be 
FTjtaargenerant, raturali irilHn6tu deuorant, 
? "^hoc medo ivre.»eao tamaquarum , quam 
sjafcuorum, pra^feruantes, cxqua hcrba 
hs in e<»rum vCiJtriculo jEjencratur : mo3C 
ibiicit: ha icopiniontmtlTel idorum.quas 
Peruu anis probetur.quod far-^ rationeno 
tareai, &cueo,quod Pliniusde capramon- 
tapa rcfert,conuenire,quod nimirum hcrba$ 
jnenatas dcpa/cantur 5c non iolicicntur. 
Apud Infui^ Vaccarum incolas,opiniQ rm 
'^'«cpta.lapidem hunc ex herbif qtiibufdam de 
''0ailis gCMcrari, eoq; genito,morbidas Se Cczg 
ibiofasreddi : quseanimaliajicct lapidiscon- 
lifcndi caufa non intcrficcrcntuf, nihilo^ 
iinus morerentur , vi Hycbhnus,exrclatu 
lartmanoi Hyrufz refert: hicqi ex Srepha^ 
lo Aluo . earum re^ionum mercatorc , & iil 
pmpiicibus Oi ietalibus verfatifsimo cogno* 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



114 Caspari Bavhini 
uit : quemadmodum et amcalculumhuma* 
num,omnibu9 aliislapidibus, tim contra v 
nena,quim aliok morbos praeferendum cfic; 
Addit infuper, vt plurimum i 'i annofis & fca* 
biofis capris reperiri,& quo feniores 8c fcabio 
* fioresfint, tanto maiores &pu]criores in iif 
kpit'c»r«pefiri. 

Quare ex fententia eius, qui Gualtheri^ 
Ryfiij pharmaciam reformatam auxit , pro • 
certo habendum, lapides hos exherbarum'; 
optimarum fucco, prjtfertim earum , c|uaB ia 
mor<tibuscopios^proueniunt,nafcijcum la. ? 
pides ex iis, quje in planitie pabulatur exem- 
pti, tantarum virium nonelTeaflirmeit ^ & • 
quocaprgehaediutiusviuunt, tanio lapides» 
ciim indics incrementa fumant,maiores fiut.i 
c fmgut. Hinc Libauius e crcditur ex cibo fieri nobi^ i 
fart.i.Ub.^, li,quo quaenon vi6titant, non generant no- ^ 
injchoUa.i. bilef Et Camerarius in emblematibus:alTe 
ruot, lapidem ex capris montanis ablatum 
praeferri^cum fitob pabulumodoratifsimumi 
piantarum ahis multo prseftantior. Quod ve- f 
rovirtute fingulari herbarumillarumdepa- 
ilarum generari. creditum fit, caufam Lin. 
fcottus rcfert, quia in nullis aliis locis i(lius< 
modi inueniri certum fit, etfi animalia fpecie 
ead^alibifrcqucntiareperiantur. HincMan^ 
f eft/if.i9i' liusad Cratoncm/fcribit , fcab Abrahamo 
Lufitano cognouifife. lapidcm hunc gigni ex 
certahcrba noftris rcgionibusiafueia, &ia 
Perfiatar tum , 8c Infula Vaccarum Indiain 
versuscognita. Referc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i^E Lapide Bezaar. ii^ 

^ RefertBoc:iu$j5,Imperatv,reRudoIphum znbzdi 
11 1. ouianrenni magnitudine aut pauloma. Ufd.c.i9u 
iore»n habuifTe , equo poculum dum con^ 
fici iuf^iTct, inipfius medituliio herb«cxi. 
mi^ redolentcs (circa quas crurta^ &laminjB 
'uperindu^lae i natura fucraat ) repcrta 
uerunt. 

Retuli t mihi nobilis Auftritcus,fe dum in 
Hifpania viucrct, cognouifrc. anjmalia h«c* 
Ipoltqu^m ferpetesdcuorari t,radic6. quaiti 
lcontraYcrua, id cft, contrave cna H>fpanl 
vocant, comcdcre, & ex fcrpcntis&radicis 
mixtione, lapidem hunc g'gni. 

HaMcautemradicem Nicolaus Mdnardes h dertmB 
dcfcnprit: eftautcm Irid.s radicibus vald^ UdKtiJj. 
, milis,fed m«r,or (multi> filameti^ oblo- gis, 
iM^^^^^laui», praedita.cuiufmodi aliquot ante 
"Ibiennium apud Prj fc^um Obcrkirchenfem^ 
'cum ex acidulis redircmus.vidimus) ficul nei 
folii odore, qu3B ex Charcis Pcruana prouin- 
ciaaduchiturj Hifpani, lodiasinhabitantef, 
contraYcrua, quafidicas.AIexipharmacum 
, jappellant: quoniam earu puluis cx vino albo 
fumptus.aducrsusomncvenum, (vnofublL 
rmato excepto, quod folalaftis potionecxr 
itinguitur) praefcntifsimu rcmcdium fit , vo- 
imitione illud fciicere faciens,aut pcr fudorei 
Jteuacuas .Sed & amatoria pocula,co pulucrc 
«ihaufto, rciicifcrunt; vcntrisctiam animalijl 
^<pcllir. Guftata radix, aromaticum quiddam 
j;cuacrimonia coniun^lum fapit; quare calida 

H 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i eS^ ex hoc, 
Zngdunenfu 
hi/iorul.li. 
ca^.4.6. 



k inVan- 

9X Ciitnerarij 
Ewblemati- 



fta. 



1 centur.z. 



tap.iu 



116 Caspari Bavhini 
fecurdogradu videtur. H«c Monardi?,C. 
Clufio z t^ansfercnie. Et fand radix haec ho* 
dicapud Hifpanos lapidi Bezaar pr&fertur, 
eiuJ q> gra la aliquot contra vciiena exhiben. 
tur: qua & ipfiFijreutini in morbis coata' 
giofis vtuntur. 

Lubet?i hocex S:lmutho/;^pertranfen- 
nadfpe^-gercquod noanulli aniinal iftud fer# 
pei:tibusquoq; vefci.partimq; infuccum& 
fan^uine.partim ia hpidem Bczaareoscon^ 
ueriereaflerunt.-quo myftic^ declaretur,ab 
iis vitiis, vel rebus etiam aduerfis , quibus alii 
fuccubere,aut omnino perire folet.viro forti, 
ar virtute prxdito , nihil periculi metuedum 
efle, fedeuminfuper indepropter conftan- 
tiam& re6li iudicij robur magtsconfirmari 
&Spiritusalacrioresco?iquirere Dequibus 
cxiant Gregorii Nazianzc ni vcrficuli ^ Grae^ 
cis itaLatin^ fa£ti. 

Grambtis nihil monetttr inctis puljtbnr. 
Infracla cafm mens repel/itanxtoi. 
Idcmquc hoc Emblematc Camcrafius /exprcfllt. 
T^lJa venena probls ritijjorth^; malign^. 
Obfunt: ^uin potius robora dant animis. 
Sed vt de lapidis materia concludamus, 
quod fi quifpiam dixerit , herbae hunc in mo^ 
dum de paftac, quidpiam a natura infitu efle, 
cuius occafiowc fuccuseius facillimc in la;i 
pidem conuertatur, non abs re,meo quidetn 
videre,dixerit: Ad quod ftatuendum,mouet 
ca.quxPliniusw dcLithcfpefmorefert, his 
vabis ; Intcr omncs hcrbas lithofpermo 

nihil 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. 117 
nihil cltmirabilias: aliqui Acgooychon(ex» 
r ontfcon habet 7£giiec!u) alii Dior^>yion, 
alii Heracleos vocaiit : Herba quincuncialis 
fer^.foliis duplo ma orib js,quain rur^(ole5e 
habetDiorcoridcs w)'*'*'"^!'^ ^"■culoiis^craf- n /it.yca, 
fitudine iunci;gerit luxta folia fingiilas vclu.- '5^ Ue.nho. 
ti barbulas.Sc eorum in cacumiribus lapillos ^'^'^'^- 
candorc &rotu i^ditatemargaritaru, rra^ni- 
taclineciccris,duritiaver6lapidea. Ipfi.qua 
pcdicuiisadhsereant.cauernulas habet,& 10* 
tusfcmen^nafcitur&iti Italia, fed laudatifsi;: . 
mumin Crcta. Nec quicquam intcrherbaf 
maiorequide miraculo afpexi: tantuseftde^ 
cor, vcluti aurificum artealternis interfolia 
candicantibus margaritis. tamexquifitadif^ 
ficultas lapidis cx herba nafcentis. 

Hapc far>^ i Plinio propollta in herba, quJB 
vulgo Lachryma lobi , vcl Moyfis, vel lodoci 
dicitur^&Lithofpermum arundinaceum vo- 
care folf mus pulcr^ obfcruar tur, fiue hanc 
Plinius exprimerc voluerir, fiuenon. Haec 
cfto lapidis Bczaar in ventriculo animaits 
concreti matbria. 

ModumgcncrationisocIeganterBoetius o /il^.i.de 
, cxprefsit : Gcncratur, inquit, lapis in marfu? Ufidib. z. 
piopraedidianimalisfucco hcrbaceo acter. f^V-i^^^. 
rcftri i tenuioribus partibus fecrcto.cui dum 
poriiofucci terreftrisipfiusanimalisaccedit, 
paulatim humido exprefl^ococrefcitinlapi- 
deni tcrrcftriorpars. QuaB, fi fimihsfuccus 
no ftatim fi t prae manibusjcuore obducitur, 

H 5 



ii8 Caspaeli Bavhint 
lapiiliformam iniuit acquandamincxtima 
fui partepoliturarecipic. Huic accedenspo^ 
ftea circumquaqi (abfolutis naturse codio- 
nibu») noua materia , noua crufta inciucitur, 
f r^lTa vcl tenuis pro afflueotis materije quan- 
titate: quae iterumexficcata&indurata, aiia 
^rulUobtegitur : idq; totietinaturafir,do. 
nec ad iulU quantitate vencrit lapis,aut ma. 
teria augendo lapidi idonea no ampiius k na- 
tura fuppeditatur, Nam aliquando excrefcit 
ad ouianferiniquantitatem : pauiatim enim 
augetur,donec animai intereat. 

Q^V O TEMPORE GE^ 

MERETVR ET DE HVIVS 

lapidis laminis. 
C^vyT XXlh 

^ -^ -^ Apidem Iiunc . Veris ac m^th 

ttempcre , cx herb^ium qu^run, 
,j dam fucco , quifcuS C; pr« illa: vu 
:^xir^'^ ^itant, c»>ngregHn «ilfirmant: at 
Autum. o & Hyemeacccdente, aiiopabula 
<jrricie;.te,'apiflem ''ur.crmnifvire & p^^o pa- 
b'j'ovri. Rem jta fcbsbere, C2f ec pfobari in^ 
quiar r : ''^•■od e^^drm caprs. Vcris princi^ 
pio>at Hycmis fine. (<tft-'tis fire habtt La- 
niccrusi ) raprae lapide proiSiis careant, 
t^T.en cum ..utdmni p^mcipio (iEftaiis fi^ 
nc Loaicerus^ bOi.Abilcm iem^erhabea .t:. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar, 119 
;c Richsrdus refcrt. Nunc de Laminis. 
Concrefcit initio circa paleam quandam 
tcnuifsimam expabuloruminato (ve! vtPa- 
rjcusin formrfm coaguli fenfim aggeritdr 
hcirca feitucam laminatim) fucco ambw.ite 
.'in cruilam friabilem tranleunte, femperau- 
gefcens,cum temporis procc(lu,fuccus alius 
atq;alius (vt in fine praecedentis etiam capi- 
tisoiltendimus) fuperueniat , ita vt lapidis 
coagmentatio per crudas , ( alii lammas, 
Cortices , pelliculas, tunicas , fquamas vo« 
rant) fiar, veluti 6 tunicis multis contextus, 
VtGarzias, d &aliiomnes tradidere. Miro 
fan^ naturac; artificio , ut refte Monardes^ 
per laminas fefe mutuo amplexantes am# 
plificatus & compofitus , vt incacparum 
; putaminibus & inuolucris videre eft : quo 
pado c 8c veficae calculos omnes princi^ 
• pio a renibus du<5lo , pedetentim fuccre- 
fcere, au^lor eftFernelius : femper enim iti 
medio 8c incentro lapillum habent ruben- 
lem , cui mucofa materia fennm iungitur, 
Sc lapis quotidie augetur. Raenim ratione 
generari obferuare licet , fi lapidem contri;» 
tum infpicias , in cius enim medio.huiufmo- 
di paleam teuuem, monente etiatn Garzia, 
inuenies. Imo d fa^pe laminae feu cruftas fra^ 
£lae apparent , vt i n meditullio herba aut 
feftucae fragmcntum quae lapidis genera- 
tioni bafinpratrbct, appareat, 8c confpe^lui 
fe prxbeat. 

H 4 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



120 Caspari Bavhini 

Suntautem laminae hae a eoleuesfplen. 
dcntes t vt fingulae magr.aarteexpolitne v'u 
deantur, itaquidem,vr Umina etiaexteriore' 
fublata,alteri,qua&rube<l:, fplendidfor multo 
confpiciatur : & quo vlteriuti/progreflus fit, 
cIariores& fplendidioresapparent: hae^prq 
lapidum magnitudine, vel crafsiores, vel te* 
nuioresfunt.quo enim maior, tantocrafsior 
coftpxcft , &^contr3,vtHycblic;usexreIa. 
tu Hyrufz tradit. 

Haiusrei ratio-r>em Syluaticus hacrcddit: 
quod culapides hi in animalis ventriculo pcr 
additior^cm crcfcant.vt inom nibus paritera. 
nimalibuslapidesgigneritibus,quaBcunqj illa 
fuerint,euenit,eadem matcria quarumcunq; 
tun caru exiftete.abeodemcaloreelaborata, 
ciufdem etiam omiiino coloris , foliditatis & 
confiftentia? vr fint, necefrceft. Intimje vero 
propier maiorfielaborationem fplendidiorcs 
euadunt: prior er im fecund^ & fecuda terti^, 
ac fic deinceps in elaboratio c ccdit, cu qu« 
prioresfunt,maiore femperclaborationefru- 
antur, etiam ob minorem matcriae quaruita- 
tcm,quam habcnt Sed notandu hunc fplen* 
dorem internum , Orientalium tantum pro- 
prium effcquoru laminae folf & etiam cxtcr- 
n^ fplendeant. At occidentales.quoru lamin^ 
fluc tunicf cundf prorfus in modum,vna ful 
pcraliacontextaefunt, cu fplendore extcrno 
careant, eiufdem coloris cu extcrioris tunicae 
fuperficie , internas tunicas habent. Vtcunq; 

fit,cx. 



/ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE LapIDE BezAAR. 121 

,cxtcrnicuiufuiscolor!«,vltim«q; fuperfi- 
ci confiltentise, quaequae illa fuent,ciuG 
em &inrernaslaminulaseflc,fidixcris: iam 
!|iinia,quae in coloris cxterni diuerfitateflc 
'tore.cum in Occidentahbus tum in Orica 
glibus iltis lapidibus, dejerminata funt , di- 
•feris. V jiuetfaliscrgo regulaconllituenda, 
t't laminae omtics, tam externae , qucim inter- 
nx Sc pcnitiofcs eundcm colorem & nito* 
rem , ea^ demq; confiftentiam habere debet: 
(i larides gcnuini fuerint. 

Et licetcxtrinfecusdenfior ac folidiorvi* 
'deatur, vbi lamenrumpitur, 6<:fragijis&po- 
.rofusapparet,fiaealiquaarcnofitate: Scfi in- 
ter dcntes ponatur, difToluitur, ac fi panis 
cruftuia elTet, Richardo referente. Hiac Mo- 
nardis h lapi* h;c tcncreft , &alaballri inftar 
radi poteft, & fi diuitius in aqua hxreatdiG 
foluitur : quem in fenfum , molliriem & ieni^ 
tatehuic lapidi aSerapioneattnbutam cfle, 
^dicipoteft. 

I a /j^. i.arom.cap. ex eo Sitrracenuf,^ F^ittkhiiu: 
fc & Ljnfcottm exhoc ^rthus. b li6. proprio,^ ex 
eo f^vittichius; Salmnthf ^^yffl refortnat. ^ Sylttaticas, 

:C lordartM de pejietr.i.cap.^.f^ Cabetf'^}ofer. d £oe- 

:\ iiiis lib.z.de Ixpid.cap igi- C Monardes, clu(ius,ex his 
Syluaticus. i Varxus. g Monardes Itb.prop (^p- ex eo 

^ yittichiusySalmuih & Syluattcus. h lenis S- biandus 

l ^almuth. 



H 5 

c 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



122 



DE FORMA, COLORE 



ODOKr. HT Sapore 



lapid 




C^vrr XXllh 

V M fapides hi diffcrant forma, 
colore , magnitudiae , pondcre 
Bcderjfitate, primumdeeorum 
figura feu formaexterioreagc^ 
mus. 

Eifi omnesv traq; extrcmitatcobtufifint, 
nonmucrorati <<, ficpleriquc h fint oblongi 
glandis cftigic : imo & forma,&mole, vt plu. 
rimum glandem referre,funtf qui velinr.for- 
ma tamcn muitum vanant : nam modo glan- 
dem quernam jemulatur,& quidem abfque 
fuacapuld r alij/formacolumcllabfunf. alij 
of&iculi daitylorum g indar, oblo'^gi funt, 
paulotamen h craf^iores: alij % caftanearum 
formam imitantur,vna parte fef$ilcs,& altcra 
gibbi: alij triartgularcs: altj rotundi, tan- 
quam / orbiculi, vei vt m auellanae &nuces: 
alijfubrotundi: alij columbarum ouisfimi. 
]es:im6 rcnisufigura. RcfertMonardisfev^ 
numhabercqui rcncm hoedi perfe^^ refc- 
rat,qualcm & nos apud Collcgam noilrum 
D.D.Plateru vidimus.&adpinximus. * Car- 
danus o fic formam cxptcf».it. Fabaelongitf 
tudinc & altitudir c, fed latitudo tantaeft, 
quanta crafsities, vt frudum Rrcini quafi^nifi 

quod 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



T5E L A P I DE Be Z A A R. m 

quod Iongiuscft,referat : re6lus eft lapis.for- 
mamq; columnae habet, leuis, fed mollior et. 
iam quam leuis. Verum admonet Rauwolf^ 
fius, reperin, qui illis nec forma.rec bonitate 
couferendi fintiquare ftudiose curandum, 
nequis d ludxis Alepi degentibus, qui hos 
quoquevendunt, deeipiatur. Verum quod 
tanta fit horum lapidum in figura varietas, 
neminimirum videridebet : cum.vti fupra 
monuimus, lapideshi exaccidente, irrinter- 
nis didorum animalium partibus, 8c illis qui- 
dem diuerfis concrefcunt , figuram hanc ve! 
illam propriam haberehaud poftunt^imofa- 
cilhm^hancvelillam acquirut. Quod exem- 
|,ploil«pidibus in hominumrenibus, vefica, 
tam vfmaria, quam bilaria gcnitis , fumpto 
comprobari poteft. Haftenusde forma. 
Qucad fuperficiem, magna ex parte leues 
funt,&9*qu Jes7 (vel vtlordanus, lapishic 
glaber.leuis fple* dore coru{cus)foriselegan 
i tifsim^ politi. Ad quod Oricntales lapides 
i infigniterrplepdeant:Occidentales fplendo. 
:: i re carea it , ab omnibus fine difcriminc affir- 
ti inatum obfcruatumqifaifie, SyluaticusaflV- 
n rit. An vero natura fua talesC^RefcrtHuebli^ 
' nus,cx rclatione Hyru(z,natura fua pulchros 
1-- &fplcndcf'te$nonefrc, fcd ita poliri, fecjue 
: : artemhanc i ludsoinCochindidiciflcHy;» 
1 1 ruiz aflcrit: qua de re etiam infti. 
■tfkj^ Mofixrdis Vvhtich SahnHih. Gyon: Boetius l.z.cA^l. 
^^H> .Amarns'^ Gitr%!a.sycx hoc rviitichtusyCuf/lp.me:AU, 
Sa^acenus depejie. d lordan.naff s.cap.ij. c Hi- 

f 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



114 Casp ARI Bavhini 

lyLs,Boeuus. k OynjlAcoRa \ Monard.^ lor- 
^JLs m /(r^ n iyauyyolff.Iordanus-,^9 Boetrus 

kHtsI^uyyolff.us. q Unfcottus. 

COLOR LAPIDI5. 

QVemaamodum hpide»hi forma va. 
riant/icctiamcolOrevarijfuntClKet 
parum 4 referat) & quamuis pleriquc 
!,exviridinigricent,rmc c atrouirente». vel 
d obfcurd, vcl dilutius e vireates, vel yirorc 
lubfufco nierefccntesaut colorc/ herbaceo 
niericante , aut pallcfcente fint repcnumur 
«mcn fuluefcentes cincricc, fubobfcun ad 
coetulcum tendcntes . exalbo-cincrci : aut^ 
fubcincrei ( atrocinerei h ranus. ) inllarMa. 
lorum, qu» infana vel Melarzana Itahs d.. 
cuntur: fiu^ vtLacu--a,co!oris leginmioli. 
uaftri , aut qu.lis Varniganarum : vel coloris 
, fuluiadfufcum inclinantis,vtcaftareaE co. 
lorem «mulari videantun fiue fpadiceuve yt 
Par«us,nunc fanguinci, nunc mellei.alias 
fubfl*ui , f^pius tamen viridis mgncantis, 
quahs in felibus ^zibetum fundenubus lu. 
cct. Quare Monardes / plcrofque dicit efle te. 

lini colons,hoc eft. vcnis illis prxd.ti. quibus 
diftinaxfelei Aligaliumcxcerncntes, ^aturi 
videlicetcinerice..velvtCardan«s m cinerci 
coloris.fed rubigi ^ofo mixti,cum fplcndore, 
vt quafi gemma vidcatur: ad coloremw, & 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I • 



DE L A P IDE Be Z A A R. 12^ 

^uafi fpeciem fcrn, igne perpoliti. -Agnofcit 
Hcurniusoglaucum/urcum.viridein.albuiT), 
quialiquantuloin glaucefcit. Atrubrumpu* 
trtJcntum nunquam confpexit Iordanus,nifi 
fnabilcm , leuitate non pororum raritate, 
fpongiamreferentcm. Vt pluriii^um tamea 
eos.ex nigrc virefcen tes f) affi/inauit, & cjui- 
dem re6^J^ Monardes: vjuodquidem rationc 
haud carere, cenfuit Syliiaticus : fiquidcfh 
horum ldpidumcoIorcsvarij,caufain mani. 
feftam habeant.Nam fi ex collcdiscruditati* 
bu$,pfoptervenena Sc herbam illam mandu- 
cata,db illius animalis ve triculi calorc inter# 
noinlapidis fubftantiam mutatis , diai lapi. 
dcs fiuntrhos fa» ^ iuxta maiorem,m>norem- 
vc cruditatum humiditatem , variamqj mix. 
tionem. magismiousve acalorcclaboratam. 
colorem varium acquirCrc contingit. Humil 
diorc^im cruditas i minore calofcclabora- 
ta,a!bcdinefufcipit: min.us humida, ir quatn 
maior& intcnfior calor egerit, nigredinem 
acquirct. At fi hcrb» ills maiorempartcm 
craJitatum fecerint. color viridior euadet: 
at minus viridis.fi vni cuin herbis, aliseres 
cruditatem inaiofi ex partc feccr int. Haec fi- 
ciliuscrcdct. quilapidum,qui inhomimbus 
concrefcuf :t, varij coioris caufam, aliquando 
contemplatusfuerit. Credent etiam ijdtln, 
rea^ Monardem dixifi^c. iapillos illos vt plu* 
nmum ex nigro vjrefccntes cfre, fi confidera- 
uerwi herbas a diaisanimaiibusmanduca^r 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 



u<5 Caspari Bavmini 
tasinveneni lamafl impti remedmm , m la^ 
pillimaicritmaiores partcshabere: eamob 
caufam. quia ad vitam fugientem rtt.nen. 
dam . maion cum aaiditate Sc etiam ad laie- 
tatcm muliam.manducantur. Cumauiem 
herb* viridis coloris fint.ralcm ideo co orem 
retinentcrud.tates. Inhis deincum calonn^ 
tenfusagat, & pr^ferrm ob yenena ante»U 
fumpta maxun^ auftus. cruditasilU viridil 
adur«tur,quandoq;etiamintenrius,propter^^ 

ea co!or niger facillimi^ intfoducitur . qui cu 
vindi mixtus , colorem exniero v.refcentcm 
conftituit. OrientaHum hacde caufa lapillo. 
rum iftorum . multo plures Occidcntalibus, 
eiufmodi coloris erte contingit , quia calor m 
ilhsanimalibmOriental.bus, regionis occa, 
fior.cmaior eft: cum Occideatales cinent.| 

co!ori5,cum nigrore *1>'3^^^^^!^*^" 
cxuartennt. quiamateriaalbidior elt. & mi- 
nus i calore ebbortta, propter animalium 
calorcm minorem, &qui4cm regionis trigi- 
iioris caufa. Haaenus de colore. 

n^utkBoetitis. C Kau.rog d UnfcottHU C Chrt 

tiL h Ryffaddit.mHllosflauosreperm. S.txoma 
TT^^^r,' i//^7. k c^nereUjcun tr.fiUb.vbetum 

^y a^rer»mranet.97- n Iitchardus,& Lomcerus^ 
I de pefle.&exeoiBra. p tnterdnrH flxmjcens & 

ftdinigrtcans,BoemsUb.z.deUpi(iecap.i9i' ^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I>E L A P I D E Be 2 A A R. IZy 

Or>oR ET Sapor. 

ODor huic nec grarus eft, nec ettain 
ingratus, vt red^ Garz as 4 5 quare o, 
inai odore deftitui, aflerit Lonicerus, 
Saporem quod attir>et, etfi Sarracenus^ 
cx Ciarzia referat , faporem primo ftatim oc. 
cu fa haud iniucundum, fcd diutius orecon 
tentam, graueolens 8c hircinum quiddam 
refipercrattamenCardanus c Scobem fapo- 
rem vJlum referre alTerit; & Richardus, fapo- 
rem illi nullum,vel potius gratum tribuit : & 
i Caftroi/infipidum pr«f«rt. 

a & Sarracenui de peffe. b (iepe/7e. c iih.xj.y^. 
rut.rer.97. &Lomcertts. d demorb.mttliel,. 

DE MAGNITVDINE 

PONDERE ET PreCIO. 
Cawt XXIK 

T verofigura &colore hi lapidea 
>^%7i# *^'"erunt, fic etiam magnitudine 
' ponderc& fubftamia variat: Ete! 

i-i-o^eUij nimlicctrfmag .itadineparesfinf 

ponderc/^tamendifcrepant^quarealiosaliU 
Jeuiores,aliosaIijsfolid!oresvideas.Ktquain. 
uis migni & exigui inueniantur. inagni ta* 
men rariores funt , & ab illarum regionum il 

luftr.busviris,Garziacfcribente,exD€tuntuf 
ob id, quod eos valcntiori»fecultatise(Te,fibjfc 
perluadeant. 



,iS CASPAE.1BAVHINI 
' Sylaa.icus fcrib.r quofd.m l'omu.n Aran. 
tluraiquite. qus magn,tudo,Oarz,a mo- 
l.ep« rafa admodum&t-*'-^?""»- 

nraut pau o maiorem habu;t. Boet.o tefte. 
Oui maenitudiae corticcfum. ducet.s coro. 
■atisTrlduc.buscKlndia redempcum. lu. 
Ba o a feolKvyl habuit.Refert AmMus.oual.s 
feri maenitudinis , lu.Dominam Beatr.cem 
iLuna Venetiis4..obil.Luf.tano.qu.apud 

indoTpfore.fiit, ccntum Sctr.g.nta aure., 

'^"HiduSponere.quxFerrantesImp*. 
,,tu Pr«ftant.fsimus apud N-rol.tanos 

Vtpote Card.nalemBurgerfem ex ". P-^ 
ad^^aoftfum SummumPont,fice.n m f Aela 

pidemBezaar(f, itaeum »PP'""f "'^Ji. 
m.randi! maen tudinis, ponderis decein <\» 
Lrum oimfalem. no faai.ium.rotundum. 
cin«eum'corticibu» dot.at,.m. quema<^mc^- 
ra u habent: non credo efle ex an,m.ll 

Bczaar quod fcribunt elTe magnitadm.s Ca, 
fe3 alterius animal.s corn.gen .nuUo 
£,^orirNecexiftimesd aumlapidem m.nu 
faaum & f Ifum efl-e . quem.dmodum repe- 
i^untur aliqui compofit, ex puluete ver. bp.. 

Bezaar! & radic.bus eius herb=. , qu^^abi 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaak. 12^ 

Hifpanis vocatiirContTa Hierua, fimul iun* 
ftis cutn Gummi Arabico ; quae herba mul- 
tum prodeft contra fcbrim peitiferam, veno# 
na&quidem bono cum fuccelTu exhibetur. 
Vifum ergo fuit de hac re tc admoncrc . ciitn 
mihi videaturres rarifsima, nihilominus vc 
ra,cuius rei teftisfum,acc. Sed ad rcm* 

Maximi oui gallinacei amphtudincm vi« 
excedunt.plerique vt oua coIumbarum.Se 
cxiiiorcs reperiuntur /LudouicusGyon g c< 
Theueto refcrt , vidifle ipfum Cairi apud 
Patriarcham Gr«cum, magn« nucis magni. 
tudine , quo ab Arabc capitaneo , Chriftiano 
fa^lo.fuerat donatus: addit, remmiraculo^ 
fam fore, fi tantae magnitudinis rcpcrictaf. 
Nuce auellana paulomaiorem, rex Gochin 
inter pretiofa do^-ja , maximi muncris loco^ 
Regi Lufitaniae in prima cxpeditione mififle 
(qui omnium jjrimus i Luiitanis in Mifpa* 
tiiani illatus fuit; Amatus & Fragofusfcribut» 
Veruin refW Sarraccnus,coIumcllf,autgIan- 
f dis moletn vtplurimum rcfert: fic quoqjalij 
^amygdalf,alijfabf mag iitudincm aequant. 
Atmaiores, i. regionisprimatibusafieruan* 
tur, &quod maxim^ notandum, in maiori. 
bus potius dolus contingit. 

Proditutncft t illarum regionum venato» 
rcs,ade6 peritos ac excrcitatos elTe , vt cx fo- 
lo animalis i ^tuitu, quaenam magnum vel 
paruumlapidemgeftent, dijudicarepofsintt 
quae enim maiores habj^ant,minus afilialt 

I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1^0 Caspari Bavhini 
fubtriftia eflerquin imo fi cx ijsanimalibtis 
aliquod mortuum reperiatur , Japidem valdd 
inagnum geftare,indicium certum elTe. 

Ponderequoqj variant, inueniunturnam^ 
que.quiquindecim Scduodecim drachmas/;> 
pendent, imo ponderofiores adhuc reperiri 
ferunt : drachmarum quinque Garzias ha^ 
buit : Syluaticusadmonet, multoplurescir^ 
cumfcrri miaorcs, vncix communis pondcre 
minores, plus minusve. Verum drachmae v- 
nius, fcrupulorum duorum , 8c drachmx di^ 
midi« pondo reperiasiimo Hueblinus refert, 
cx InfuU Vaccarum adfcrri, quorum quin. 
decim, viginti 8c plures vnciam vnam non 
fuperent ; in Goa vero & Cochin , vnius vel 
duarumdrachmarum, &etiam ponderofio- 
res habeifi. 

Quod vero horum lapidum magnitudo Bc 
pondus variet, nemini mirum videridebet, 
fiquidem non fcmpereadcm materia£quan- 
titai,ex quibus lapides hi generantur,in om^ 
nibus animalibus colligitur : nec quoque eo- 
rundem prorfus idem au6lionistempusexu 
ftit. Etenim a materia copiofiore > maiorem, 
a pauciore,minorem procreari necelTe eft. Sic 
cum lapides hi per materige accefsionem in 
animalis ventre augeantur, prout longiore, 
breuioreve temporis fpatio in animalilubfi- 
ftunt,maius minusve incrementum acqui- 
runt. At magnitudinis , feu augmenti huius 
metam quandam ei]e,ratio fuadet : fin fecus, 

inim. 



• •:„• L^fiDE Bezaar. tjt 

^uo g,g„u„tur.dependet. Quare 4onderi 
var tnt oportet : quamuis liuius varietat , 
caufa quoque referri pof.it in eorundem fo 

dfnf orTr'"'" fubaantirfin 
denl.ore.fiue materia compaftiore alin»i mi 

nusdenfa.juxtamaioremvdTnino^^^^^^^^ 

r ty^erOccid'""Tl' o O." 

netaies,Occidentalibus folidioresfunt Pnf 

t°ft,W •l'' ?"»P">"''» fupraadduao 
tahmonio probari poteft.dum airerirhnrrt 
jHum quendam in^nd.aWe mSumf 
d'tatis,leuem ac mollem.moliiciei fine fun^,^ • 

P R E T I V JT, 

C Vm magnitudine & pondere lanide* 
h. non conueniant, &de fucceS 

non elt fi vno eodem^i non veniant pretio 
^'^«'^^"cat"'""'^''^'-™^-^ ^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I)t C A S P A R 1 B A V H T 

reisLuntanicib(qui Clufio monetc.vndecifTJ 
Vngaricis aequipollcnt) vcnifle : Et Ama. 
tus«vt ante quoq; monu'mus,v ius meminit, 
qui MO.aureisducatiscmptUi ^uit 

In Goz Bc Cochin, pro vnc' , vigioti,& vi< 
gint-quinqj Taleri , aliquanc' o plus , aliquan* 
co mirius perfoiuuotur, prout vel pauciores 
vc! plures vnciam conftituunt: Lapidcs vero 
vniusveldxiarum drachmarum,&etiam ma- 
iorcs feparatim venduntur, ita vt iEthiops 
albus, Ethaicus, Turca autlud«us, proele- 
gantilapide,quin-|uagirita 8c centumTale^ 
ros faciiiiis pcrioluat, quamLufitar.us, Ve- 
nctus,aut Armcnus, quemadmodum Hue- 
blin ex relatu Hyrufz.fcribit. Qjjare •'cft^ lof 
b dfpefit danus^, rantas, Scinfini, gurinemendofiut» 
$r^H.Mp.9» fumptus, folisRegibus&Imperatoribus fe- 
vernas fecit, idcirco ad Viliora nobii mu 
grandum erit. 
< r.p»rtt Et L; nfcottus c fcrlptum reliquit , in Infula 
Indixc.zy, atque vibeMacau, ditionisChinenfium,la- 
pidcm hunc per Mafjs vendi, & quamlibet 
Mafam Bezaris ,duobas tribusveducatis ve« 
nire.provt magnitudine flc bonitate exccL 
4 lilf.z.de l^nt. EtBoetio,an'-o 1600. foletad poodus 
4(»piW.c.i94. ininferioriOermania drachmam vnam pen- 
dens Orientilis, duobus Ducatis vendi,in 
* Germania fuperiori quatuor .* Occidcntalis 
vcro dimidiato pretio: dum magni funt,quia 
rari & aPrincipibus ad ortc^ tarioncm dcfi- 
derantur, inteaditur ad libitum venditoris 
pretium, AN 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



AN ET (^VOMODO 
Lapides H1 auvl- 
tcrcntur. 

C \^V F T XXK 

Vm de lapidis huius fuccefTu mL 
raculofo . 8c quafi rcmedio ad om- 
nes grauiHimos moibos conue* 

read haud fco^praedicarint, mirum^ non eft 
iilapidii huiusdignitasacprctium creuerit' 
vcrum enamf] ob fpem lucri, j.pides plures* 
arte ad naturaiium imitaiionem conficiatur: 

:SieM.m i^erapionis temporc l.pides multi 
&quidenaturalcsrepert!fuere. l«p d»Bezoa 
ri limiles.qui umen propietatib &' tff a bu« 
huicnoncorrefpondebat.quam obcaufam 
vtidem aireru.multierrari.t.quisnS 
tur auantia & malitia hominum crefcenti. 
Ns, fidixerimus hoc feculo ariifiaales pro 
naturalibus obrrudif quam ob caufam Be- 
2oan, vfus (de vero non loquor ) pou modo 
inut.lis.fed etiam periculofus euafit. 

Quare dicimus cum Augeaio, verum 9c 
gcnuinum. non modo admodum rarum fed 
rana,mum efie : ,deoq; MeJicis fedulo i^uL 
gilandum (modo eius vfum plan(i necefTa 

h?"!.'-!.^rf"^^"' hominibus impro: 
bi . . qu. defideno lucri fxpius vnum pro altc 

ro veudcrcfolcncdccipiantur: cum&Mat 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1^4 Caspari Bavhini 
thiolus aiTerat,re iamdudumplures lapides 
fimiles vidiffe , fed an veri , an adulterati fint, 
fe ncfcire : imo, fi Serapionem 3c Rhafin con- 
fulat , non videre fe, cur lapidcm hunc legiti- 
mum efle probet. Adaugetfan^difficultate, 
quod in ipfifmet regionibus , in quibus lapi» 
Bczoar ex animali colligitur, talcs arte con^ 
ficiantur,ita vt dolus difficulter, nifi lapis co- 
minuatur, detegi pofsit. Quare merito Bac^ 
cius veretur, ne Arabiae vclOfienfismerca? 
tores auaritia du^i,arte quadam adulterent, 
&colore quodam obducant, quemadmodu 
8c alijs rebus Chymicii vfuueniat: Sc fcp^, 
addit, falfos, fifranganturfruftaduraterras 
coft«,autgypfi more,relinquere, qui lamen 
pro Orientalibus & preciofis vendantur. 
Adfententiae noftrae confirmationem fa^ 
SLli^.fwipL ciunt,quaBMonardii<< habet, inquientis,tain 
W/c. ex niultosaduIterinosaduehi,vtexcentumvix 
denos lcgitimos inuenias, quemadmodum 
ipfimet Indici fcriptorcs fatentur ittic mul- 
tos adulterinos conflari. Nam lofephus Aco- 
fta fcribit, Indos vbi lapidis huius vfum com- 
mendaium cognouere, ftatim arte multos 
confccifie&: proverisfalfos adaliasregiones, 
tranfmififie : Guidoncm a Vazare ciuem Hi- 
{palenfem, qui totum nouumorbem perlu- 
itrarat, praefertimque Chinae regionem,a£- 
firmafle , retulit Monardis , Sc ex eo Syluali- 
pusjndi^ populos falfos lapidcs Bezaar com^ 
ponere folitos fuifle. Cuius rei ctiam Chrt- 

ftofho,- 



IndiA Occid. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



De Lapide Bezaar. 15^ 

ftophorus Acofta, vtinfraoilendemus, nos 
admonct 

His addit Syluaticus , quh eft, qui Italico. 
fum ingcniorum fummam acutiem,a: excel. 
Icniiamcognofcatjquid item, quantumque 
auri facra fames , mortalia pedora cogat, fci- 
atj qui fimnl ctiam non credat , & in Italicis 
regionibusadulteria haeceadem frequentif. 
fim^committi, horumqj lapidumnumeruin 
infignem aftut(^ fatis coiificirTerfuadere hoc 
I. poteftfac)Iim(^quemqueJapidumhuiufmOi» 
I di quantitas in Italiapropemoduminfinita, 
vnicum viIieorundempretio:hxcilIe. 

Quae fan<^ haud dubid , Magnum illum 
Herculem Saxoniam b, Patauinx fchol^ pro.- ^^ib.deplic^ 
fefforem , mouere, vt huic kpidi parum tri' ^^P S^^.qui 
bueret : dum admonitionis caufa. inquit : la f •^^./^^'''^- 
pidi Bezoartico, fiu^Bezoar, fiu^ illum in- VJXtu': 
teiligamus , queni m ventribus animalium lapf^repe- 
muentum tantoperecclebrant, fiueceruila- 
crymam,parum confido : magnatibusque ac 
principibu$confuIo,ne in eotanticoemen- ^J^^"^'^^ 
dofintvfq;ade6faciIes. Nam taliscft impo- 
ftorum verfutia. vt artc fabrefaaum lapidem, 

nuIIiusfrugi,viginti,quadraginta,aIiquando' 
plunbus coronatis, venundarc folcant. Ego 
cert^, addit, non abfq; caufa hunc parui pen^ 
do,qui toto eo tempore, quo Vcnetiis medi. 
cinam fcci , ipfo frequetifsim(i vfus, & eo qui- 
dem opt.mo credito. vtpote huicvel alteri 
Scnaton Vencto,! maximis Principib. dono 

I 4 



I 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduce(d by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



$^6 Caspahi Bavhini 
daCo,aut religiofis Francifcanis habito,quem 
cx Indijj orientalib. delatu, aflerebant fe ma- 
nib. ipprijs cx animalis ventre extraxitle: nul- 
lum tamen inuerti fruftum, nccj} fudorem in^ 
fpexi illum falutaremab histantoperedeca* 
tatum^fed lethalem tantum acdiaphoretL 
cum : qua ob caufam praefenti tempore.illius 
vfum jprfusintermifi,& cf teris praeiermitten 
dum (uadeo:hxc ille.Fatear fan^ oportet.me 
ha£lenusf«epd vfum hoclapide, fed nihillau- 
dedignum prseftitifTe, fed plerofque excius 
vfu attonitos redditos animaduerti. 
iib.i.nieth. Quare cum Francifco Vallefioc , Regis Hi- 
medcah c.z. fpani^Mcdico cubiculario dicimus,vereri ne 
^ omnesfintfalfi (licet fecusSoIinandro </vi^ 
?. o/f i.6o. jejjjur.qyi Bezoaris lapidis jpbatifs mi nobis 

fempercopia«fie,a(rerit)inprimiscum ctiam 
nunc apud Germanos.horum lapidum, prse« 
fcrtim occidentalium copia reperiatur. Nam 
vnde qusefo earu tanta copia nobis fuppctitc' 
cum Indicifcriptores atteftentur, potifsimu 
Garzias,tanto in pretioapud Indoshaberi, 
vt necedum fit omnes ad Rege eius regionis, 
in qua generatur,perferri,ita vt non fine diffi- 
cultate inde haberipofsut. Imd teftantur In- 
dosmagnates eos libi rcferuare , & alijsma« 
gnatib.pro fplendido munere dono mitiere. 

Adde infuper, quod in vnius folius anima. 
lisvcntrc (in Orientedico) duo, tres.veletia 
quatuor tantum lapides reperiatur : licet Pe^ 
irus de Ofm^ in Peru, npuem ab vno animali 

fecx* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE La P I DE Be Z A A B. 1^7 

■jfeextraxjfieacl Monardem rcribat.-necfcm^ 
Pper, eodcm refereRte in didis animalibus re- 
pperiuntur: qu-*re eorum copia efienonpo- 
^teft. Cumenimmorbusquidan fitlapis.in ^ 
animaliscuiusque ventre.iut alia parte geni. 
tus, fiueporiusquidpiam a morbofa caufa 
gcnitum, omnia & fingulaillaar.imalia, in 
cundcm affedum perpetuo incidere,au6lore 
Syh:atico,d»cinonpoteli. CViod vcrolapis 
hic a morbo dependeat , Chriliophori Aco- 
ftae teftimonio comprobari poteft, dumaG 
ferit, animalia illa, ob lapidem infigniorem. 
entri ipforum incJufum, mori. Scmortuai 
enatoribus reperiri, & e.v mortuis Jai^ides 
cxtrahi.Idem telUtur, venatords, dum eain- 
fequuniur.exlento&pigro incefiru, cogno- 
fcercqaaenam lapixlem maiorem habeant, 
quod fan^ argumentum , non omniapr»- 
di^laanimalia, perpetuolapidem in ventre^ 
habere. 

Accedit, quodeaanimalia d venatoribus 
maxima cum difficultate capian tur, Monar? 
^e his verbis atteftante : Indiani haec venan# 
tur.interficiuntarmis, laqueis & peri-fidias: 
adeo cnimferociafunt, vt aliquando vena- 
tores interimani: agiliaenim funt & faltu ve^ 
loci. HincverifimiJenobisfit. hofceJapides 
adeonumerofoseflfe nonpofie. Quarefcitu 
plan^neceirarium.quomodo lapides hi adul- 
teretur , dein,quae Japidis veri notse fint qui. 
busVe fignis a falfis diftinguipofsint. 

i s 



Q 



i^S 'Caspari Bavhini 

Qj.'OMODO Advlte- 
rentur. 

Vod falfi conficiantur ron folum ab 
Indis.vcrum etiam i ludaeis certum 
eft: fed quomodo,quaue raiione, & 
cuiusreiadmixtione, non itaconftat. Indos 
ctenim inueniri, quiexmafta quadam aduL 
terinos conficiant,Monardes libello proprio 
refert: alTerens.illos tamen legitimi binas no* 
tas, laminasfcilicet&puluerem imitarinon 

f)olle. Et Fragofus , idem dc Indis refert : pa^ 
eam tamen vel puluercm,qui intus contine. 
atur exprimere non polle.ex quo adulterium 
agnefcatur.Sunt qui ex lapidum fragmentis 
&pice artificios^ iundisverisfimilef confi^ 
ci,&pro vcris vendi fcribant. 
a bb.fmpl. Qnaremodu,quoaduIteraticonficiantur, 
lndix Orm, Chrjftophorus Acofta a plenius exprefsit: 
e*p-2i. vtpoteexCreia, cineribus teftarum oftrea- 
rum fanguine ficco & lapidibus Bezahar mi- 
noribus fubtilitercontufis, & cum aliquo \\'s 
quore fibi incognito, fimul diligenter incor- 
poratis , ita vt naturaies Sc veros semulentur: 
& quia maiores minoribus, veluti maioris ef. 
ficaciae praEferantur,id£irc6 eius magnitudi- 
nisefrormare, ex qua plus vtilitatisfperare, 
b eAdemlib. dolumqi melius tegerepofsint.Idem^capite 
c<p.66. Manna, in quo dc eius adulteraiione agit, 

aflerit ita artificio&d confici, vt etiam exerci? 
U^ifsimi » Umina externa ini|>e6ca decipian- 

tur.Sc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 

DE Lapide Bezaar. 159 
J tur.& nifi fragantur.a vero & naturali diftin- 
■yi gui nonpoffcint,&talesexOrmuz. Malabar 
wlc colonia Cochin di6ta, vbi Regia eft deferr/. 
Quare Clufio ad Garziam , & cx eo Fragofo, 
audoribus, Vlyfsibon^ mercatores licet ma- 
^'1 gnixftiment, ea tamenconditione vendere 
nolunt, vtemptor periculum faciat, anlegi- 
Wmus fit. Imo confueuere ifti nebulones Ci- I^yf.phar- 
nabarim, Antimonium, Argentum viuum, mAc,refiat§j, 
|i ignis artificio vari^ compingere, congluti* 
nare, tingere.&exficcare, vt verumBezoar 
«mulctur. Quis quxfo lapides cx creta, 
calce,oftrearum teftis,&ficco fanguine con- 
feftos(vt cx Acoftamcminimus ) taceoex 
Cinabari , Antimonio, Argento viuo&fi- 
milibus confe^los , nocentifsimos & lethales 
efl^e nondixerit 

Sic&Hyrufz , cuius faepius meminimus, 
ipfi Hueblino,Medico eximio retulir.dum in 
Indiaviueret, infuperiore Cochin fuilfcdi;* 
uitemludaium , Moyfem Villelam nomine, 
quiexparuis iapidibus Bezoardicis,m3gnos 
duarum& piurium vnciarum ponderecon^ 
ficiebat, & magnoprctiovendcbatrparuos 
in puluerem comminuios,pcculiari quadam 
aqua gIutinofa,pro ea qui volebat magnitu, 
dinecompingebat.Sed talesabiis, quinoue- 
j^ant, &probarant, emptosnonfailfe : nec 
ipfum potuifi^e ex ludaeo , licct fingularis 
cius amicus foret, conficiendi 
niodum intelligcre. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




140 

QVIBVS NOTIS, SIVE 

S IG N 1 S LEGITIM OS CO- 

gnofccrC) audorcs do- 
ccant. 

CjfVFT XXVI. 

j Vm ergo conrtet lapides hcs a« 
|| dulferari, omnino neceflariutn 
; eft legitimi notas cogiiitas ha. 
, bere,quas tamen no ita tiuo pro« 
poni pofTe, Saxonia 4 aflerit: 
imofer^ impofsibile cfle Syluaticus ce. fcf, 
quia taiis tantaquefit impiorum homij;um 
auaritia & aftutia , quorum ingenia auri defi^ 
dc. ium tantopere acuat , vtlapidisiftius o- 
tnnes conditiones naturales tam exterr.as 
qu^.m internas perbclle adeo imitentur, vt 
fei^difcerfiinopofsint. Nihiiominustamca 
conuenit,Medicos hacia rediligentes eflc, 
cum faepifiim^ iftorumlapidBmadulterato* 
rumvfus nocentifsimus eflepofsit: praeter- 
quam enni, quod ea facuitatccareant , cuiui 
potifsimumob caufam vfurpantur , Alexi^ 
pharmaca nimirum: vcfMmetiam propterea, 
quod in iis conficiendis.affumuntur ea,quaj 
inaxim^nocere poflant. Attamcncum varii 
tnodi adulterinos a legitimis dignofcendi in^ 
ucnti fint,notas omnes , quas apud au6tores 
r€pefimus,ordinc referemus : at quantum ad 
rei vefitaieminueniendamvalearit, dc quan^ 

tu 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 141 
tum iis fidei fit tribuendum , omni diligcntia 
perpent^cndum erit, 

Defumuntur autem notae d diuerfis : i 
forma:ilaminjs:abintcriore cauitate:ipon- 
dcre: acommiftionecijcalce, vcletiamtin- 
^tura : ab cuanefcetiainauramcarbonibusfi 
iniiciatur : a flatu: a friabilitate . liquatione 8c 
difiblutioneinaqua:abiifedionedentium. 
Bci coliifione ad c^entes: iprobatione cum 
acu fafta: i lapidis fragmentis : a magnitudi^r 
ne: a vomitu : Sc deniqjab experientia, peri- 
culo vidclicet in bcftiis fa^lo. 
^ Aforma^exfola forma verosi falfisdifcef* 
nipofle cenfuicBaccius/' : eos enimquifor 
tnam renum,aut oui columbini aemulentur, 
CXteriusI«uigati,&expoiitifint, falfoscfie. 

A laminis feu corticibus: ciim omes modo 
veri fi nt corticibus f multis fibi inuice incum. 
bentibus ceparu i.iftar confteot:quamui8 alii 
di\'i]s pluribus, aut paucioribuj tunicis prje^ 
diti fint: ficetiam aJiuscaJio durior, compa^» 
ftior,veI laxiorfit. Attame Monardes/notas 
duaspo '€s,Iegitimudicir, fil«uibus&quaft 
•xpoliris laminis conftet,& fi exteriore fubla- 
ta,eaquaBfubeft, multo f|)Iendidiorc6rpicia. 
tur.Hinc g glabrum leuem fplcndore coru^ 
fcar tem commccdat h> 

Rcfert Syluaticus ! 'aulum Cigalinum, qui 
multos lapides Bezaardiligetifsim^ obferua- 
■rar.maximafidcm tribuific, fi tunic^omnet 
tfiu^ iaminf ,hdud minus intcriorcs,qu4m exp 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



«1 

4 



l! 



142 Caspari Bavhini 
tcriores.vbi pollice tenuifsimu quendapul- 
uarS deterferimusjeuirsimae omnes, terfifsi- 
inas » ac fplendetes fefe ofFerat: quas vero im 
poftor confecir aftut^, praeterexteriore reli 
<Juase(rcafperas,Sc fpledoredeftitutas, quod 
Isui tunicae arte alia adne^i non pofsit. 

!a vero quatuor hic opinioncs iauenio:alii« 
laminam cxteriorcm fplcndcntcnr aliis hane 
rudem:aliisfecundam fplendentem :aliisin^ 
teriorem laminam rudem requirenics. 

Verum artificiofplcndet'esreddi,'HucbIia 
rcfcrt: naturalcs enim rudcs efle & in^quales^ 
quales funt iili. qui cx vefica humana cximu. 
tur,Baccius au^lorcfti^ Idemq; addir,artifi- 
cium ex politura cognofci, faKos enim laeui- 
gatos &expoiitoscivteriuscire. 

LacunxJegitimus, Iaeuis,fplendcns, fqua* 
tnofus,explurimis (qnamis, quarum tamea 
prima minuslfuisaut {plendens&friabilis^Si 
lordano.bonitatis argumetum , fi fucccdcns 
pell!cula,vcl lamina fupcriore fplendidior fit: 
^c/Paraeo,filamina.,qu« primam fcquuntur, 
clariorcs & fplendidiores apparcant. 

Cotra Saxonia ?» refcrt Lufitanos fcripto^ 
res affcrcre ; fi cortex interior fit rudis, probi 
argumentu efie,fi vero fit politus, ficut exte- 
rior,fophiftici argumenlu efie. At Boetio,co. 
ftat cx tunicis fiue cruftulis politis interdutn 
& fplendctibus,femper magis iis quae fubcuti 
nonnunquamaliquantulum fcabris , extima 
prsefertim parte &reliqua$ compledente, vt 

'my90 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



»45 




t)E Lapide Bezaar. 
in veficae & renum calculis viderc licet. 

Lubct adponereea , quE Hueblinusex 
quodam Hyrufz nomiue de falfis cognouit 
Falfi corticibus deliituuntur ( cum impofsii 
bile fit cortices arte conficere ) cauitatem in 
^ centro habenr, in qua lapillus aut frudus ali^ 

i cuiusgranu.cumpuluerecontincnturieius- 
■: modi plures fe vidifl^e afierit,cum Indiani fo- 
leant certis compofitionibus tales conficere, 
cmptoribusnon concedcntcs, vtpericuluni 
faciant corticesne habeant,aut vcri fint.Sub^ 
iungit.Indianum qucndam EthnicumGoa 
in aedcSjfuas detulilTe iapidcm Bezaar trium 
vnciaru, AndreaMarco primario mercatore 
pr«fente , quem cum diftus Marcusfalfum 
agnouinet,€um mallciiftu in fruftacornmi, 
nuit,Ethnicu8ver6 auffugit: haec ille. Sed 
"iuodBaccius fcripfit,has laminas fi frangan;? 
ur, aurcos fulgores , fiucaureasfcintillas a- 
nittere: id praeterquam quod a nullo cx fcri^ 
toribus, quieasregionesperluftrarunt, a, 
limaduerfum eft: a nemine etiam aliorum,id 
©bferuatum fuiftclegimus. 

Abinteriorecauitate, quam alii veris, alii 
Ifis tribuunt.Communis fcntentia eft,Iegi- 
mos& minimc adulteratos, inmedituHio 
ncauof cfle.vt notat Monardis w, nullu cor 
aut matricem habere: vt aquilinus , p quem 
etitem dicunt:& hanc fecundam facit &pri- 
nariam notam , Monardes f fi interius con, 
cauus & puluerc ciusdcmrcum lapide fub. 
ftanti» ,,plenusfit: quem pulucrcm/abin^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



144 CaSP ARI BavMtni 
teriore lamina recer$ifle volun t, 5c ii fde ^ vU 
ribus praeclitum: quare maxim^ r commeda* 
tur.atq;ipri etiam lapidi praefertur: quopul- 
uere falfi carc ii.Frj gofo etiam tcfte. 

Alii paleam in concau.tan; repertam , pro 
figno probi habet.vt Fragofus : ctenim circa 
paleam te-iuifsimam,qu8ciuueniatur,fi lapis 
conteratur, concrefcere, Garzias t tradit.r vel 
circa feftuca laminatim.vt Par^us.Sic Acofta, 
inmedirulliofemperaliquid repcritur, fiue 
paruuKcinereum granulum, aut herbam fic- 
camconglobatam, autpalea tenuem: &Ri. 
chardus.plerunquedum frargitu^cauitasin 
medioapparet, inquavtplunmu feftucapa- 
le«reperitur. Suntqui paleMn io fdlfisrepe- 
ririvelint &:quifalfiscauftatem tribuant, ut 
pauIoantccxHucblinomonuimus : contra 
Cxfalpino,adulterati.fi f angantur.in mcdi- 
tullio cauitatem non habent,nequc paleam» 
fedaliquid aliud. Hinc Saxonia, x addunt 
probum cognofci,fi lapis frangatur, fi in mc- 
dituUio puluiireperiatur : fi verogranum, 
feftuca reperiatur,fophifticum. Ego, addit, 
inueni aliquando, quos exiftimauiomnium 
pr«ftantifsimos,&tamen in meditulliofo-- 
liacxficcatareperiebatur: quare mihi perfua- 
fi,hocfignum non concludere: ratio ,quia 
congeriturin ventrea^imaliumpoftalimen- 
tumafTumptnm: affamunt autem varia ali- 
menta.Itai]; fieri poteft.vt huiufmodi materia 
in vcntriculo concrefcat, circa folium, crgo 

ma 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 14^ 
tton cofjcludit argumentum: haec Saxoi a. 

QuareMonardes^afTerit, rcvidilTe con- 
fringi quendam, ad obferuandumanlegiti^f 
museirer.&iaminis conftaret, fedincentro 
;^'granum , autfemen quoddam repertum* 
fuper quod Indus impoftor lapidem forma- 
fat. San(i&egoduosvidi,[inquorum alte^ 
rophafeolus exiguus , quem adpinxim.us, 
repertus, in altero nucIeusMyrobalaai Indi 
forma.vtroq; tamcn Iapide,magno cum fuc^ 
;« celTu fe vfos teftabantur.Sic lofephus Acofta, 
|r inOccidentalinucieosPiniCaftellani, vtin- 
fra capite,deiapidis Occidentalis generatio^ 
ne plenius moaebimus^obferuauit. 

San(^ diuerfa haec , quae de rehuiufinodi 
hunc in modum affirmata audiuimus.con. 
traria ir.terfe non elTe,& omni exparte pofsi- 
bilia, Syluatici eft ppinio. Nam cum primum 
di6li animaiis calor internus in lapidis mate^ 
fiam agere incipit,fi is intefus fuerit,& mate- 
ria non multa,haEC maxim^ exficcatur. Addi- 
tadeinde adlapidis au.6lionem aliamateri* 
portione, hsec quocj; ab eodem calore adunV 
tur & exiccatur : obq; propinquitatem priof 
lam vald^exiccata magis adhuc exiccatur,as 
in puluere tandem, vt reducatur neccfle eft : 
cauitas propterea formata remanet. Sedft 
crafsiorisillius herbse parti$quidpiam,quod 
dufii^s fit , in prima elaborata materia cflTe 
Contingat,nonpoteftiIIaob crafsitiem mul^ 
tam in lapidem & puluerem verti : cui cdm 

K 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



•"1 



i46 CaspAri BAvrtiNi 
ftat.maliaaddatartunici», &huicalia confe^ 
queter. caloris a^ione ad vltimam internam 
partem amplius non perueniente , illaherbae 
portio,eo i.. loco coleruatur. Qnod ide fi pa* 
fca aliqua . acus.ferrum.pineus, aut tale ahud 
quidp aab animali manducatu fuerit,eo tem- 
pore.quolapisfuiortus initiumfufcepturu» 
cft,fac<llimaeueniet.Confirmaiurhoccxem- 
plo lapidum, qui in hominibus concrefcunt, 
in quorum medio in terdia acus,feftuca parua 
aut quid fimile repcritur. Syluaticus , acu fe- 
mcl obferuauit : femel etiam cordae fidicin» 
portiunculain veficam, per penem , in quein 
imprudentcrimmilTafuerat.irrepfam.Hocin 
eolapide, quiinan malisventriculo concre^ 
fcit.euenire facil^concedes, cuminhocaii* 
meta quoq; ciafsiora , moram longiorem ira# 
hant: Scquod animal ex ruminantium gene- 
reeft. Quod vero Garzias dixit,tenuem pa- 
lcamfemperinlapidisBezaar meditujlio re- 
periri: id,vt aliqui cenfent.abfolut^ np enun^ 
ciauit: fed de his tantum quos in Perficis ani> 
mahbus genitos, obferuauit. 

Apondtre: fi pondusillileuefit, perfe 
aioriattribui, tradit Richardus m\ contra 
vero Linfcottus hh. quo maior & grauior. ed 
nobilior carior, & efJicacior. eiufdem cu aliis 
lapidibus duritiei, miaus tamen ponderofus. 

Acommiftione cum calce & iinaura,& 
cuaneCceritia in auram, fi carbonibus iniiciatf 
tar,Lapidem,vt refert Chriftoph. Acofta,hn. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



il 



DE LapidE BezA AR. |47 

j?ua hume6htum , vel ca/ci vel muro parum 
affricant : vd calcispulacrifatjeparum voj» 
manusmdunt&lapidem nonnihiUffricanf 
quodfiprobus fit, calcem colore viridieleJ 
ganti/ubito inficit; veroaduiterinuscal- 
cemtalicolorenon tingit. acfi inficiat, obl 
fcurusmagiseftivelvtBoetiuf : fi caiceviua 
aqua admifta ungatur lapis, ac iJla paulo poft 

flauefcatjegitimumlapidemmultiiudicant- 
aJ.ichartamcreta fricant, deindefupra crei 
tam lapidcm fricat , fi fricationis Jinea viridis 

appareat,Jegitimumiapidemarbitrantur.Sic 
KauuoJfius,^^,nter caetera veri Japidis figna 
certifsimum hoc ex mercatore didicit:fi L/, 
tio caJcis viujB, &huiuslapidis puluis , aqua 

.dd.taadpuJt,sforma,diJigentermifcean?uf, 
& exficcar, finatur : poftmodu in puJuerS rtf. 
daaa,fi flauefcat,ex Perfia aJJatus &Je^itimUf 

.ti^altroffal,anotamaddit:fiiapidispuI 
uereiT, cum calce & aqua mifceas,coIorem ex 
paH,do virentemfcferet,&fi carbonibus ac^ 

c^,sini,c,atur,inaurampcnituseuanefcere 
«erit: Suntqui caleem, involamanusrcum 
qua difloIvant,dein lapidem aflricant , quod 
1 colore fubcroceo eandem tingat, verum 
probumq; aftruunt. PauioaiiterLonicerus 
.qu.protcrtianotahanc pofuit : fi Japis hic 
Ipuro aut aqua foluatur, & perpannum If;r 
neum albumcoletur, hicq.colore tingatuf 
unc bonus ac vcrus crit. At cotraria eft Ba^/ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



148 Caspari Bavhini 
ciiopinio, quircribit,quandolapishic cum 
faliua hominis manus pahn» afincatur, U il 
ibitinauram, velmaculam quandam rehn. 
quat,fairi notam . a vero enjm Bezoare mmi. o 
m^fieri: &Ryffiircform:doluscognofcctur, ,i 
fiparumhumeaentur &manui affricentur. 

tunc colorant. , ^ 

Aflatu: Mauritani,fcribitGarzias^r, lap 
aem manibus comprimunt: deinde fpiritu 
inflant:qu6dfi aer permeet,adulterinimdi- i 
tiumeflevolunt. Pauld plenius Chnftoph. i 
Acoftatfi pugnofirmiter includatur. itavt 
fpiritus inflatus ahbi quim per ipfum per- 
ineare nequea,probi fignu: quod fi falfusfit. 
ab vna parte fraaus,8cfpintu inflato , hic per 
aliam partem tranHt. Et Par«u5,alteram no^ 
tam probi tradit. quod digitis compreflus 
,flatuoris,bubaHnicorii inftar.infletur : nam 
fi flatus perrumpit , nec in eius denfitate per- 
fiftit,pro adulterino hab€tur,cuiufmodi mul 
tiadnosimportantur. , . 

A fri£biHtate,iiquatione,& diflolutione ir 

aqua : Etenim bonum comminutum fcintil. 

lare , alabaftri modo facili^ abradi & Hmar. 

pofle,& ore detentum in Hquor€abire>aflerii. 

lordanus hh. Verumfquamamprima friabl 
lem.dicit Lacuna : Richardus vero fcribit, h,. 
cetextrinfecus denfior ac folidiorvideatur 
vbi rumpitur fragilem tamSacporofumapi 
parere,fineaHqiiaarenofitatc,&fiinterden 

tei poflatur,diflblui,ac fi panis cruftula el^et 



t 



DE Lapide Bezaar. 149 
Sic alii n eum laudant, qui diutius inaqua 
tnaceratus liquefcat. Boetius yy^etenim hxc 
habet : leuis eft bic lapis & bUndus, vt alaba- 
ftri modo abradi pbfsit, &in aqua h«rens, 
autetiamadlinguam f-cileliqutfcat.Contra 
Hueblinus,qui tresprsecipuos Sicertifbunos 
probandi modos recenfet , primum tradit 
cum,fi aquae builicnti iniiciatur, vero lapidi 
nihil obelTe, ad adultcrinum moliefcere& 
difilucrc : 

Ab infeaione detium CaEfalpinus//afirerit. 
experientia compertum, fi lapis verus fit , & 
fyncerusdentes eorum nigrefcere.qui haufe- 
rint,ideocauere, cumdeuorant, ncmedica- 
mentum dentes attingat,cochIeari intra fau- 
ccs demifio:& hoc fignum efifcvim aliqua de- 
lcteriam cotinere, vt foleant alexipharmaca. 
! Acollifioneaddentes:Hueblinu5,proter^ 
tio probandi modo tradit, cx relatione mcr- 
(xatoris Hyrufz nomine: qui in India aliquan^ 

diuvixit.&piuresIapidesBezoarcoemit,hac 
Sotifsimum probationc vfum : lapidem dcn. 
ibus anterioribus allifific,quod fi fonum cia^ 
umparui fiiicis inftar edcret, pro genuino 
labuit : falfi fiqu^dcm fonum obtufum inftar 
brei putris,&mollis cxhibcbant. AtChrillo- 
bhorus Acofta eos.qui concufsi, rcfon^t , fal- 
los afierit,quod in nigris obferuetur. 
f Abacu: iubetcnim Huebiinus acumfii- 
mcre , ad candelam accenfam candetcm rcd- 
pcrc, &Iapidi infigere , quodfi fubaat^aut 

- 



r 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Casp ARi Bavhini 
lapis ^ calore mutetur, bullKue exciientuf, 
falfificati fignume0e;& Cxfalpinus, adul- 
tcratos depreV.edi inquiunt , fi ferro canden- 
teperforentur, calefafti mollefiant: fynceris 
hoc nequaquam contingere. At Syluaticus 
rcfert , fuiflequiexiflimauerintcognofcia^ 
duherium, acucandcnteinlapidem immif- 
fo.fi maia oluerit :^ft cnim, addit. fignu par- 
tcm materiae admixtam vri ac fuliginci te^ 
trumodoremfpirantesemittere - quod non 
contingit in germano & vero lapide. 

A lapidis fragmentis: fi lapides corfrafti 
fruftulafiuefragmcnta admodumdura fint, 
& terrac co€tx aut gypfi morc rclinquantur, 
^dulieratos cfTcBaccius ftatuit,8c maximam 
adulterii ccrtitudincm, cum codem Syluatt- 

cusconccdit. « r • r 

AMagnitudinc: lofcphusAcoftafcnpltt. 
aHquosladi«incolasvoIuifle,lapidismagni- 
tudinem infignem, qu«communeeiusma- 
cnitudinem nimis cxcedat , adulterium m- 
aicare: &ipfeSyluaticus. huiuslapidis excc^ 
dentem quandam magnitudincm maiustc- 
ftimonium impofturae femperexiftimauit. 

Avomitu : Grani vnius vel duorum pon- 
dere exhibitus, veneno euomi facit quo cx- 
perimcnto probatur. Carda nus. wm 

Apericulofaaoinbeftiis, & auidcmdu-f 

plicitcr , vel veneno ipfis folum exhibito , ycl 

pitus foris applicato, &poftmodum lapide 

hoc dato.Quorria Scplafiarii m , falfa & fia». 
^ • pr 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 15^1 
pro vejis Hepe obtruferunt, non aliter vaenit, 
quam periculo beftiarum nece fafla: duobus 
cnimcatulisautfelibus toxicum deleterium, 
aut vencnum omnium deterrimum detur; 
deinde alteri ex catulis, tantulum pulueris 
ciuslapilli ingeritur: ita fit,vt fialterexcatu- 
tulis,cuiantidotumnulIumdatumfit , mo- 
riatur,alter incolumiseuaferit, lapidisinte- 
gritas indicctur.Et Lonicerus pro fecudo ex* 
periundi modo,fcribit, alicui befti^,vtgalIo. 
columbsB,anferi. aut homini exhibendu vc^ 
nenum:deinde huius lapidispuluerifati , & 
in aqua conuenienti, difioIuti,propinandum, 
At Clufiui fuis inCrarziam notis qo fic ex- 
prefsit : optimum folebant experimentodc- 
prehendercquod hoc modo fiebaffilum to- 
xicoillinebant, (herbam balefteram vocari 
aficrunt Clufius & Fragofus, &fuccumeflc 
radicumhellebori albi C^falpinus loco cit. 
fcribit)deinpercanis, autalterius animalis 
pedem, autaliam partem,filumtraiicicbant, 
fibiovulnerercli^lo. Canis ilicoeafympto^ 
matahabereincipit, qu» eos, quitoxicum 
bibcrunt,comitari folcnt: cum vero fymptO;» 
inata grauiora vrgent,& canis concidens de- 
fperatusvidetur, lupulucremabhoclapide 
abrafum,8c aqua dilutum in os iniiciunt:nam 
fi legitimus eft, auxilium ex eo rcmedio zn\p 
mal fentit : fic minus , adultcrinus ccnfetur, 
Scdhodie mercatores examen id recu- 
fant,quafi promifsis refpondcant. 

K 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



15« Caspari Bavhini 

Haj notse funt, quas apud au6lores reperJ, 
Lubet&Boetii fententiamadponere : EIU 
gendi funt (inquit) qui cx capriceruis pa- 
Jcua inmontanis habentibus extra6li funt. 
Nam qui ab iis,qui in planis locis degant,exi- 
muntur, viribusprorfus carent , quodher^ 
bif falutiferisnon pafcantur , vt illi qui vi- 
ftum in montanisqu«ritant,& aromatica- 
rum herbaru copia laturantuf. ProindeMa- 
lacenfes vilipenduntur. Capriceruos enim in 
pafcuis ad lanienam alunt. Perficiveroin 
pretiofunt.quodin montanisdegant. Prae. 
ter haec lapidii fubftantia , color & forma di;? 
ligenter cxaminanda eft: nam ii laudatur ma- 
xim^ qui^nigro feu rauo colore virides vi- 
dentur , & quorum puluis fubuiridis eft. 
Deinde qui ablata crufta fuperiore, inferio^ 
rem fplendentem habent,ac in meditullio 
concau' Aint , aut arenam lapidi fubftantia 
Hmilem , fed ad venena efficaciorem conti^ 
nent , quiq; praeterea ad linguam aut in aqua 
liquefcunt,nihiIquearenofumhabent. Qui 
hasnotas habent,finceri& Orientales iudb 
cantur. Nullutamencertiusprobitatisindi- 
cium , quam fi vencnum homini aut cani de- 
tur , & oblato puluerc cuadat. Quis enim 
inontanum dpaluftri, aatadulterinum ale^ 
gitimo (quem Indi imitari pofic exa£l^ di;? 
cuntur)diftinguere melius quam effeftu,qui 
^ tota iapidis efteiitia manat, potcft. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 15-^ 

a defebrib.pefiif.cAp.^j.pag.oZ. b degemmis elegan- 
terformatijitnt,I{)f]rejfbrm.Sy/uaticjis. c Hneb/in 
Boetiiis. d Sa/muthinVancirol. c t{yff. reform. 
f Hb.propriOi& ex eo Ficittichiuf. g Gabe/chofer in 
Baccit*m: /"uemjp/endentem. h abjy-Japore,HeHrniut 
de pefle: ex eo d Bra. i Crufiarum /p/endor mn abom. 
nibttfpro indnbitato /egitimi lapidis fgno habetur.Eoe- 
tiuf/ib.z.degem.cap.io^. k degemmis: P^yf.reform. 
&Sy/uM. 1 depsfii: tr.^.cap 9. Gabe/hof& }{yf.re. 
for. m defebnbpeptfcap.B7.lfb.2.de/apid.cap.i9t. 
n /ib. prop. & ex eo C/uJtus m Gar^am : rvmichius: 
Sy/uaticus. o Sa/muth in Vanciro l/um ex Monardi 
citat. p Urdanm depeFietraei.-i.cap.9,(^Gabe/cho- 
fer. q Var^us & Fragofus. r ex Monardi Sa/muth: 
eiufdemfubfianti<e, polientium tumenyirium, lordanus 
depefie&Gabe/Jjofer, s t^yff.rcfor. t Sarracenwy 
Unfcottus .Arihiis. u bonns parte cauanttc/eum non 
h^bet.Varxtis. x defebrib.pefiifcap.sy. y Hb.pro- 
prto,& ex eo l^vittichius, z Semen autgranum inme- 
dttullio yfupra^uodlndi /apidem formanti adu/terium 
arguit. Boetitis /ib.z. de /aptd.cap.\9^. aa in epifi.ad 
Epifcopum Strigoniens : bonus /euts efi. Varteus, Heur^ 
ni^ydBra,Gabe/hofer,I.dCafiro. bb hifi.Ind,&^r^ 
thus. cc Sy/uaticu4p.ioo.ex^cofla. dd juiltiner. 
Part.i.cap.S. ce parte z./ib.z.cap.s.demu/ier.morb. 
tt e.x^uoSy/uaticus. gg idemVvittichius^addens 
ta/es exVerfia nonefjl: Sy/uaticus ex Gar-xia: Boetitts, 
Jndosjtc probarefcribit /tb.z.de /apid.cap.\9\. hh /or- 
danus de pefle trafi.3. cap.9. c^ Gabe/chofer. Varxus: 
Lonicerus : faci/e Jrangitur. Cardan. 17. var. rer. 97. 
11 Var£w,Kfttichius,Gabe/chofer. kk /ib.z.de /apid. 
cap.i9\. H z.meta/46. mm devariet.rer.cap 9^. 
nn Bodinustheat./ib.z. 00 idemTragojusyCeeJd/p.de 
ntetal/ic./ib.z.cap.46. 1{yffin reform.phar.Sy/itaticusex 
(/itfio. pp C(tfa/p.demetA/l.&P'yittichius. 



\ K 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




154 

QJ/ID PROPOSITIS 

SIGNIS TRIBVENDVM S I T, 

Syluaticiopinio, & quibus fignisin 
vcrodiguofccndoMcdicus 
vtidcbcat. 



Cavvt XXV II 



Narratis notis, quibus cre. 
duntur Itgitimi lapidesabadul- 
terinis & fa^titijs diftingui poG 
fe : nunc placet lo.Baptiftx Syl- . 
uatici MediciMediolanefisprac;* 
ftantifsimi de ijs iudicium fubijcere. Laudan- 
da fan^ tot pruder.tifsimorum fcriptorum 
cftdiligentia,haBC omnia in hominum vtili- 
tatcm,cum inucnerint & docuerint. Vereor 
tamen vel maxim^, nc fruftra hxc omnia c6# 
tra impioruiTi hominum aftutias fuerint in- 
jcfta tela , timeo etiam ne horum militum fa^ 
ces^ijai^uipendant omnino fceleftorum tech- 
n«', fuisque in arcibuiadhuc perftent fortif- 
(jm»: nosquepropterea inlapideBezoare- 
iigendo long^ minus tuto incedcre pofsi- 
mas. Rationibus,ni fallor,moueor euidcntif. 
limis,cum videam feruatisctiamdiligentif- 
fim^propofitisregulis^fallaci» & impoftu^ 
rarum fcopulos minim^ poiTe nos ex loto c- 
uitare. Primoque non video,quid hxc pro- 
fint documcnta ;^d illud euitandum erratum; i 
quod in ipfius lanidis Bezoar elc6tione , con. 

tingcrei 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I!*' 



u t>eLapideBezaar. 
I tingcre polTc facilim^.Serapionem admonu- 
ifTc.diximus: lapides rciJicct multos efle fimi- 
Ics lapidiBezaarfuanatura, qui non habcnt 
proprietatem fuam.ncc approximantei, in 
alicjuibus opcrationibus, quodcft incaufa, 
quodmulti errcnt. 

Formam hanc vel illam adulteri j argumen- 
tum cfTe certum.vcrum non eft : quando for- 
itiaquaelibet ctiam clegantifsima in natura- 
libus iftis lapidibus contingcrc pofiit. Eft 
quidem finc dubitationc vcrum, pcrfeftai 
pulcherrimasque illas formas,ouum,Icntem, 
oliuam , nucem iuglandem , aut tale quid a- ^ 
liud referentem, rarifsim^ hii Upidibus in- 
troduci : pofTc tamen contingerc , cxpcrien- 
tiaoftendit. 

Laminae fplendentcs.) Quod Clufius ad^." 
ultcratos lapides , laminas fplendcntes habe- 
re ncgat : equidem laminas,fiue tunicaslapi- 
disomnes&fingula$,fpIendente$ quales in 
genuinii funt,cffi ngi pofie, difficile quidcm, 
non tamen omnino impofsibile effc nobif 
videtur. Quo deuenerit hoc tempore artifi- 
cum induftria: quam mirandaefint inrebus 
fingendis aftutorum hominum inuetiones, 
neminem ignorarc puto. Adulterari gemma- 
rum genus omne eum in modum , vt etiam 
«b his, qui impofturas profiteniur, difficili^ 
m^dcprehcndanturadulteria,apud fcripto- 
rcs gemmarios legimus. Quaecunquc etiam 
de fplendore , de foiiditatcv^ aequalitate cor- 



r 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Casp ARi Bavhini 
ticis exterioris, de grauitate & leuitate, dc la- 
minarum oraine & identitate , deque lapidis 
ipfius fubftaatia Chriftbphorus Acofta fcri^ 
pfit: & ipfe nihili prorfus facio.Sunt hsec finc 
dubio omnia & fingula , genuini lapidis Be- 
zoar, Orientalisqae praefertim admodum 
propria: pofTunt tamen abingeniofo impo- 
ilore.artetaliafingi. 

QuodadduxitCigalinus experimentum. 
tunicarum lapidis tam interiorum,quam ex. 
teriorum . pollice fic detergendarum. vt pul- 
uifculus abradaturtenuifsimus.remancant- , 
6uenihilominustunicae fplendentes: id &u 
pfe in hi$ lapidibu5,qui lunicis carent,led lo- ^ 
lidashabent internas partesomnes.non va- 
lcre.exiftimauit. Addo ipfe ver^. pofl^ectiam 
arte tales tunicas fingi.qux ctiam fic abrals, 
fplendeant nihilominus. Concauas illas lami 
nas,qu« circa meditullium pr^cipud funt, 
excipito, in quibus fplendor & leuitas arte 
inducipo(fe, vixcrediderim : fplendorenim 
&:leuitas non nifi cx fucco concreto 8c exfic^ 
cato, caloris medio , produci poteft : quod in 
partibus illis internis,quibus ftatim aliae exic. 
cand« adijciuntur.feruari pofle fere impofli^ 
bile eft , fplendorque prscipu^ . quare etiam 
internarum harum partium fplendorccrtms 
quodammodo fiji^num apud nos cft. 

Et quod dixit Baccius , artificium cogno- 
fci per lapidis ele^intiam: cum fint naturales 
ruuidi & inxquj^ks , vt qui ab hominis vefica 

extra;» 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



D E L A P I DE B E Z A A R. I57 

cxtrahuntur,id fua eiufJem ailcrtione repre- 
henditur, 8c fine fide elTe dcmonttratur : qui 
cum ahjs fentiens, OrientaJeslapidesefifec* 
legantcs.fohdos&planosdixit; Occidenta- 
les ^ cor tra ruuidos & in«quales. Dic tu.im^ 
poftores vtriufque generis iapidesartecon? 
licere , Sc quos voluerint conditiones vnicui- 
que tradcre.Nos vero lapides elegantifsimos, 
foHdosacfermd fpleudentes abhominisve- 
fica, cum fcllea, tum vrinaria extra^os vidif- 
fe, bona fide teftari pofTumus. Proximis an. 
nis muheris Illuftris cadauer apcriri iufsb 
mus,in cuius vefica fellea.lapides plus minus 
quindecim inuenimus, forma* triangularis 
perfe^lae omnes, valde lucidos & pland foli, 
dos,coloris flaui nigrefcentis, cum maculis 
nigrioribus hinc inde fparfis: quoscert^ arti^ 
ficem ingeniofum ex induftria tales fecifle 
dixides. Karifsima res harc eft,fatcor,fed non 
impofsibilis. Quaproprerformas huiufmodi 
adeo pulchraslapidis liezaar , impofturie fu- 
fpicionem facere conccdimus, non autcm 
ccrtum teftimonium efle. 

Cauitas.) Quod Clufius fcribitadultera- 
tos lapides pulucrcm in meditullio non con- 
tinerc , fed granulum, aut femen aliquod,fu. 
praquodlndi illum confecerunt: id meao. 
pinione certum non cft cx omni partc Cia 
gnum:taleenim quidpiam fincimpofturain 
cis colle^lum efte pofie,aiitea oftendimus. 

Commiftio cum calce.>j Quod Chrifto. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




phorus Acoftaaddidit, madefidu lapideiri^ 
calccvelalio tinaorioalfriaum, ficolorevi- 
ridi ac fiorido tinxerit.genuini argumentum 
effe i fi nullo. vel liuido, falfi : hoc etiam infi- 
dam habet certitudinem. Peruani enim viri. 
demnon habentcolorem, fed neque etiatn 
omnf s Orientales: quare eorum tantum.qui 
virefcunt,fieri hunc in modum potcritex* 
ploratio. Qvianquam etiam arte confeftos^ 
vircfcentes lapides, friaione media, facil^ fa* 
tis , pofle rem friaain tingere , eo perfuaderi 
Guifque poterit argumento , quod artificiofi 
colorcs facilim^ tingant rcscontaaas. Ex. 
periatur hoc qui voluerit , remque fic fe ha. 
bere inueniet. Color in rerum fabftantiam 
inaturaintrodua:useft,eum in modumcu 
illa mixtus, vt nullo pofsit auelli ingenio, 
nullaq;viextirpari,cum fint resfer^omaes 
ben^ colorat» , folid« fatis. Ab artificiofis 
colorecontra facillim^diucllilur , quia mix- 
tio no fit naturalis, in qua ad minima» vfque, 
Ariftotele magiftro, vniunturpartes,fed par^ 
tium potius quaedam appolitu. Qn\bu§ 
quidem ijfdem argumentis & exploratwni 
fide» adimitur, quam Baccius fieri docuir, 
friao lapide in planta manus cum faliua ma* 
<lcfa6la. 

A flatu.) Modas quo cognofci polsit lapis 
tdulteratus,hic propofitus fuit ; manibus la* 
pidem efle compnnnendum. deindc fpintjl 
inflandum : nam fj acr aliquis permeat, ad uU 

fcratt 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/1 



deLai>ideBezaak 15^ 
^Ji terati Japidisinditium clTevoJunt: finminuj 
' Hl genuinum illum elte dicendum, Sandvero 
•1 experimentumhui ifinodifacerejmpofsibi. 
leprorfusfuerit, aifi priiis ab vtraque parte 
'aper tus fuerit lapis : eius exterior tunica foJi- 
davaldi^cumnt, &meatibushuiufmodi pef 
quas acr inflatus permeare pofsit, omnind 
carens.quod Crarziam,qui primusingeniurtl 
hoc in medium attulit, non animaduertilTe, 
fatis miramur. Quin etiam huius obferuatio- 
I nismedio rci ceititudinem aliquam habere 
nos minim^ pofle , non vno perfuauemur af- 
gumento. In ijs primum lapidibus, qui fua 
natura di^is laminis , fiue tunicis carenf, 
funtque omni ex partevnitim&fohd^com. 
pa£li ( tales vero aliquos reperiri , nullus fcri# 
ptorum exterorum negauit) vanaeft,aceX 
totofutiiisexploratiohuiufmodi. In ijsde- 
inde,qui diftinftas habent tunicas,fiuelami- 
iiulas reseftadmodum i.:certa:quod pofsint 
impoftores laminulas illas arte ficcffingefe, 
vnamque alteri tali glutinis genere . appone- 
fe.quod glutinis crafsities. aeri inflato, tranf- 
itum ex totoimpediat. Potcrithocqui vo^ 
lueritexperiri.Nequeitcm rcshaec manifcfta 
adeo eft, vt de ipio experimento nondubi- 
temusvald^: vel fcilicetinflatumacrempef 
tunicas tranfeuntem.non ben^percipientes; 
I vel fi eum percepimus , quod potius pcf fpa^ 
cium inter manus & lapidenft exiftetem , pef^ 
rranfierit,dubitantcs: Ar^if^^m^ cojppritnz^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



lCO CASPARI BaV HINI 

tur lapis in manu . Sc tamen tale ex necefsi tA- 
tsremanebitvacaum.perquodrubtilifsnTiuS 
fua naturainflatusfpirituspofstt pertranfire. 

AdifTolutioneinaqua.) Interconditiones 
veri geruinique lapidis Bezaar, Serapio & 
Montrdes , eam connumerarunt > (quam ta- 
menhucufqueexpertinonfumus)quodlurt 
aqua diu detineatur,liquefcere & in l«uo- 
rem abire.Hoc fi eft, non dubito qum lapidis 
veri Bezaar,certum omnino fit fignum.Nul- 
linamquc al;j lapidiquodfciamus,aut lege. 
r mus,id euer.it,Lemnia terra & Bolo Arme. 
na excepta. Quare fi ex his laptdem ahquem, 
aui Bezaar fimUis fit , confici contingat : de. 
cipiemur quidem hac in cxploratKinc, quia 
iZefcet in aqua pofitus : fed mmusmalm^ 
critadulterium huiufmod.. qma cx ea tcnae 
fpccie fit confeftus lapis.qu» & ipfa febnbus 
Suerfatur malignis, fuit^ue hunc m vfum 
rerauifsimisfcriptoribusMediciscommen. 

data Quxque fuerit alia terrae lapidlsve fpe. 
cies in cJinficiendo lapidc fumpta , ea in aqua 
pofitaUquarihaudpoterit.totaqucquiagra. 

uis aque fundum pctet cclerrim^.Non tam^ii 
abfoUita adco hoc accipi vel.m. qum lapi. 
^um &terr^ cuiufuis fpcc.e d.miffa , matp. 
riam -Hquam inaqua Hqucfcentem cl.gere 
i:;poJespofsint.8clapidesconfi^^^^^^^^^ 
maduertere tamen conuemt fi ne terr» au t 
apidum matefia aliqua fubftant.am quan 
aamlapiaifimil^m.nonita cfforman pofle^ 




Ce L apIDE Be 2 A A*. l^i 

^uin citoacfacillimd adulterium deprehen- 

darur,vbidiligensadhibeaturanimaduerfio. 

Ab acu candente lapidi immiflfa.) Qui ad- 
ialterium hoc manifeftd cognofci exiSima- 
runt,acu aut ferroaliquo candente in lapi. 
dem immifToi fi malus exierit odor ^ quod no 
tootingit in genuino lapide: ij, id omneflc 
toium. qudd fieri poteft, mea opinione, noil 
animadUerterunt.San^ver6,malui quiexeat 
odor,impofturam fine dubiddetegere nori 
nego: nullus ^ contr^ odor,autfaltem noa 
malus , certitudincm facere nori exiftimo: 
coiiiponi cum pofsint lapides ex rebus mini- 
m^odoratisi fiueodorem malum nullumco 
mittentibus. Porro etiam verifsimum cum 
fit, ddore quduis carere genuinds & veros la- 
pides Bezaar : ex necefsitate fateri cdnudnie^ 
ddorem quendam fijauifiimum emittentes 
lapides artificiofos efie falfos : quod adnotaf. 
fetanti refcrt, quanti imo^ftores ad fallen* 
dosidiotas, &praecipud delicatioresmulie- 
res^in hoc maximam reponerefolentindu* 
ftriam,eiufmodique odores fuauifsimos ma- 

gnoartificiolapidibusinferunt, taliingenid 
quemque fine dubio falli pofle exiftimantes. 

Alapidisfragmentis.) Atmaximamaduj- 
tefij certitudinem eflecumBacciofaierico- 
uenit, fi lapidis confra^ti fragmenta, terrKfi- 
gulin^.aut gypfo fuerint fimilia & admoduni 
dura : cum tales in genuinis lapidibu* ndn 
fofsintcflc conditioncs. Vercoripfc lameri^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i 



t6l CASfAl.l BAVHINt 

altutTsimos impoftores , ea , m his lapidibur 
conticicndis.vti diligentia.vt lapidumfub- 
ftantism , naturalibus conditionibus . quam 
fimillimam componant, impofturam omni 
ineenio abfcondere ftud^ntes.confci) cum 
fmt accerti Jecus lapide frafto adultermm 
deteftumiri.fidifsimilem inaturali habuc^ 
rintbpidesfubftantiam. 

Amaenitudine.) Maiusegoteftimoniuin .i 
huius lapidls impoftur» c(Te fcmper exiftu . 
maui.excedentem eius quandam magnitu- . 
dinem. Rarifsima namque res eft.vt ad talem u 
tantamque magmtudinem excrefcat laprs« 
hic. Id tamca eum in fcnlum accipio , vt eJi. .| 
traordinaria admodum fit magnttudo hu^.t. 
iufmodi : nam ad mali Arancij magaitudul* 
ncm.aliquem lapidem Bezoar, ahquandoi 
perueniffedocuerunt.vtauidiuimus.lcripto-J 
resfide digni : ea etiam adhibita animaducr- 
fione.quod Pert^i foli hanc magnitudincmi 
fufcipcrcapti f,nt: Orientale$mimm.i. Neq; 
enim nos huius magnitadinis Onentalein 
lapidem Bezaar. circumferri hucufque yidi- 
mus:aut quodalij obferuauerinttalem.Icgi- 
mus. Cxterum animaducrtere conuenit.nili 
quidpiam aliud fufpicionem magis augeat,: 
aut certim rem determinct , cef titudincm in| 
hocf fiinorcponere. periculofum efTc : nihU 
horum in ipfa natura . impofsibilc prorfus^ 

cumfit. > 1- rj 

Ab,9xperim^«^to in canc.) ^*^^^"^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. iSi 
oubitationes & difficultates habet propofi^ 
ta fecundo loco Glufi) explordtio, Nam ex<f 
perientiae nomine indignaeit tali» explora^ 
tio , fidemque idcd mereturnullam: cuiuf- 
que foiius Kipidis non omnium fit experi- 
mentum. Adde in bruto non in homine fieri 
^xplorationem : multaqjcaniaccidcrcpofie^ 
quae homini noneuenient. Addeitem genui- 
num, & verum efie poffe lapidem explorai 
I tum, tametfi nullam canis fenfcritauxiliumi 
\'. t Agensenim quoduisetiam naturale,inagen- 
doaliquando deficit, faamq; propriamnori 
L;> edit operationem : praefertim fi paflum iri 
quod agit, non fuerit reft^ difpofitam. Efl*e 
fcapfopterpbterit, vtcanis in quorecitaturrt 
fit experimentum ad recipiendum i medica- 
meto auxilium, fit miriim^ apfum,& quidetrt 
non vno ||omine tantum. Nihil deiiiq; mo- 
ror,quind!cam,mirabiiem illam aduerfus ve- 
nenafacultatem lapidisBezaar iab Arabibus 
Medicis tantppere exaltatam , minim^ hoc 
aeuo fuifle obferuatam: quamai» febrium ex- 
celienti putredini , inimicam vald^ illam efle, 
Cognitum fit manifeft^.His igitur febricitan* 
Bi|ktibusvtilis efle poterit lapis ille Bezaar,qui 
P^oblatum cani venenum euincere non po- 
tuit. Non ideo damnari lapis poterit 8c adul- 
terio condemnandus, quia cani illi auxilii^ 
honfuerit ; nequc ctiam ccontrd genuinuf 
praedicandus. 
Dieat fortafle quifpiam,vi\am nobispfferr? 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




,64 CASPARl Bavhini 
experietiam , cuius medio vcrus lapis Bezaa^ 
coenofci poteft,8c no modc ab his qui ei fua 
naturaflmilcs funt, &fine virtute ; fed etiam 
abomnibusadulteratisdiftingui.Expenet»ae 

quidemipfiusvires.id fuadcre pofTev.den. 
tvLT cuiusvniusauxilio,occultasmedicame- 
torum proprietates percipi & cognofci viu 
dentur Certi tamen futnus, expenentiam ^ 
hoc innegot.o nihil polTe eiiamfi tradit* ab M 
antiquiof^busMedicis&Ph.lofophiseiusle. ^ 
cesomncsextotoobferuentur. Med.came. .-^ 
fi genus vnum , fi proponatuf per exper.en. . 
tiam cxplorandum , herba puta al.qua, fem- . 
per & vbique erit eadem i fe.pfa ncqaaquam 
5iuerfa,longoq;proptereatemporempl^^^^^^^ 

bus & diuerfis animant.bus m yfum venire . 
t,oterit: fusEqueeiufdemfpecieicopia nun^. 
Lamdeerit,pcrfeaaeque&verq^exper.cn-j 

tijE leees omncs explebuntur, ficque c.us fa 
cultatis cognitio crit aliquando ex toto con. 
firmata. Eiufmodi omnia & fingula nequo-t. 
unt in lapidisBezaarexplorationepcrexpe* 
rientiam obferuari , propter impofturas & 
adulterianonfemper idem, fed a fe.pfo 1«- 
pifsim^ diucrfus cum fit : eundemque pfo- 
pterca cflfcaum in omnibus femper & lon go> 
iempore minim^ produaurus.fuaquc quan.r 
titate modica ad cxplendu cxpcr.entiJE te.ru 
pusomneminim^ fuffeaurui. Clanus retn 
hanc explico. .^^apis vaus Bczaar pro haCu 
expcriJtia faoWa proponatur , cumfu^ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. t6s 
etia maioris magnitudinis ille fuerit, ad expe 
rientia perficicndafufftcere cert^ haud potc;? 
rit: eoq; lapide iam ex toto confumpto^quod 
propaucis eriam fufficict experimentis, vix 
inchoatam efTe dixeris cxperientiam. Donc- 
mus h;ec cum vno lapide faC>a experimenta 
^^Jcxvotofaccefsiffeoptima : alios ob idobla- 
fj^^ toslapidesomncs& fingulos,eiufdcmcum 
fi illobonitatis&praeftantijBcfre, dicerchaud 
} potcris. De fingulo igiturlapide fumcndum 
•I eritexperimentum, nulliqueantcfidcsdabi- 
r turaliqua. Quia ctiam dum lapidcmiftum 
{ hunc in modum cxplorant Medici-, illum, 
f excmpli gratia,cisqui pcftilenti febrc labo- 
rant, offerentcs, animaduertant conucnit, 
folone illo vtantur,vcl ctiam fimulalijsme- 
^ j dicamentis: fi fimul cum alijseo vfifucrint, 
' non plus hpidi , in putredinis extinftione, 
quam alijs medicamentistribuercpoterunt. 
Neque fignum haberc poflunt aliqupd,cuius 
medio, rcli£lis alijs medicamentis folumla- 
pidem&BczaarcxtoIIant,eiqueviiivi£jtorif 
palmam tribuant. Ego fan^ nullam , quse id 
jjcrfuadeat, rationem video, qui kiam vnam 
folam naturam, vt cenfuit Hippocrates,mor- 
borum e(fe mcdicatriccm. Quarc & d pueris 
ipfisauxilia omnia quandoquc recufantibus, 
8c i rufticis multis eifdem ex toto carenti^ 
bus.morbos eiufmodi grauifsimos faepdfo- 
laNaturadepellit. Non litjet igitur vniusla- 
pidisBczaarcxploratione fur^dcnte. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i 



I 



Casp ARi Bavhini 
alios 6mnes & ringolos,vtbonos, yeros^ 
genuinos approbare.Nequeecontravnoin- 
efficaci&falfodeprehenfo.reliqui omnes& ; 
fineulifunt.vttalesdamnandi. Quapropter 'r 
lapidcsBezaaradulteratos, iveri5& genuu . 
nis,experienti« auxiliodiaum in modum, 
coenofci &diftingui haud poiTe, manifeftd i 
conftare arbitror. Ad id ideo regotium redi- i 
revidereeft,vt omni ingeniocognofcantur 
&deprehcndantur adulterati. Muliis audi. » 
uimus propofitosfuiflemodos pro hac co^j 
^nitione : qui quantum ad inuen.endam rei i 
veritatem valeant, & qu« fidescis fit danda, | 
cftinobisiamexplicatum. 

Atque tandem. quoniam in veris digno#i 
fcendis lapidibusBezaar, &impoftunscirc4l 
cos faais depreheadendis , certo caremus U-. : 
cno an ne tgitur ex toto damr.andi lunt la-. 
pidei ift. Bezaar. nullaque illisfides tribuen<. » 
da f an etiam fur.t ab artenobilifsima pro^ 
pterea eliminandic' minim^ fan^. Hsec ca.?« 
goitionis difficultas, Medicos, vt caui^ incc-! 
aanr admonet. & in iapidibuscommendan^ 
dis.fefe dilieentiore.H pr^ftent, vndiquepro 
fpiciant, nuliius quanquam potentis autto 
ritatemoueantur,vt^ue adultecia & impq 
fturss cleteeant, totls viribus ftudeant, & mi ( 
oigiient. Quid nos hac in re f<: .«tumus.in me.3 ! 

dicm prof^remus , iudicent alij , qui ludicic i 
valenc&doar^r^. QuareMedicorum ratio^ ; 
naliui^^imitaticmc , in morbis certQ^lignc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



D 1 L A P I D E B C Z A A R. t6y 
kicarentibus dignofcendis.ad {ij;norum,quam 
vocant, fyndromen confugiemus, fignisquc 
multis 8c minus dubijs in vnum coliedist 
^probabiiiorem quandam queremus cog-;i. 
tioncm , poft^aquam ex artc c^rtain habero 
nequimus. 

Lapide itaque aliquo Be^aarad iudican* 
dum nobis oblato, formam eius, coIorem,8c 
magnitudinem inprimisconfiderabimusdi^ 
ligenter, nullaque ab his adulrenj fufpicionc 
nobis oblata , lapidem ipfum per mediutn 
frangemus protinus, eiusque jntimam caui. 
tatcm, quam meditullium vocantJnfpicic« 
inus.qu^ n nihil,quod aduitermm innuat, 
ccNntinuerit,& puluifculum, aut paleolam. 
aliorumve quidpiam eorum,quaB pofsibili^ 
cfle difta funt , habuerit , genuitatis & boni^? 
iatis,fati$ probabile erit argumentum: atquc 
adhuclong^probabilius,?} tunicas habuerit 
lapis, (Ibi quidem ipHs itrid^ adhxretes , fed 
ad vifum confpicu^ diltinclas, eiufdem om* 
nino coloris, fplendoris, & fubdantiac cun^ 
<sxterna: qu«fi etiam pojlice dctcrfc fplen# 
deant adhuc &- fubtilifsimum puluercm c- 
inittant , fique fragmenta eius, vbi frangatur 
]apis,°ihil extraneum habuerint.nullumquc 
odorembonum malumvc emiferint: maio^ 
ri , dubio prQCul, commendatione dignus C' 
rit lapis. In vniuerfum fignorum omnium 
fyndromeseritcolligenda, Scfignum quod- 
que attentius ppn^erand Im, eaquciaterfc 



|t58 C A S P A R I B A V H I N I 

<;C)mparancla omnia & finguU , eaque etiam, 
quse impofturam fignificant j lapisque ille 
commedandus , quem plura comendauerint 
figna , & probabilia magis. artificiofse impo- 
ftur» fufpicio.aut nihil pcnitus.aut faltem 
minus damnauerit. Qui fi etiam in aqua po^ 
fitusliquefiet.maioris etiam approbationi^ 
voces merebitur. Quapropterexhismanife- 
ft^ conftare arbitror, quam facil^ & f«p^ ij 
dccipiantur Medici,qui in iftis commendan- 
dis lapidibus faciles adeo funt, folaque co* 
rum pulchritudine , aut ctiam pofsidenuum 
auftoritate freti,cos in vfum ducunt proti- 
nus. Dicent,arbitror,fehislapidibusfrequen 
tifsimd vtentes, nocumcntum quod feccrmt 
aliquod adhuc non animaduertifle.Sed prae- 
fidium quod attulerint, idque cert^ an co^ 
gnouerint , quaeram ipfc. Ex «quo cnim & 
prsefidia & nocumenta incerta cfie.clarum 
cftapud mc,cum praefcrtim alia fimul in v- 
fum veniant mcdicamcnta. Hactenus Sylua. 

ticus. . 

yt concMamus, Orientales, Occidenta- 
libus in virtutis cxcclientia ab omnibus v- 
noore praefcruntur: &Garziasabhorto, & 
Chriftophorus Acofta ijsqui inPerfia collu 
guntur primum locum tribuunt,tanquam ijs 
quib.nulli bonitatc coparari pofiunt:& Mau- 
ritani adeo dextri funt , vt facil^ qua in regio- 
nenati fint, difcornere&dijudicarepofsint. 
Quod ^"^6 OriAtalcs rciiquos omnes bo- 

■ ^*» ■ nitatc 

7^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 



pE LapideBezaar 1^9 
nitate excellant, caufun hanc Baccius aflfcrt: 
56 quod in fronteafpeftum Solis obtineant, 
qui rebus maiorem vigorem & virtutem 
infundit, refpe£lu Occidentalium , quirefo- 
lutisperdiei calorem partibus fubtilioribus 
& alimentalibus , vapores aduf^iores , mu 
nusque efficacesaccipiunt. QuareadditGa- 
belcHoferus, multaquoqueinibi prouenire, 
quas jn aliis orbis partibus, nufquam com« 
perianturtcuiufmodifunt, gemmaf, aroma« 
ta, leones, tygrides, Scquae caloris copiam 
ampliorem expetunt. Inter Orientales, ci^ 
trinosaliisSerapioantepofuit : coloremoli- 
uac habentes lofephus Acofta magis lauda^ 
uit.Sicmaioribu8,minores(modo&caetcr« 
notae correfpondeant ) omnium optimi 8c 
probatifsimi , 8c mediocrei i drachma vna 
ad duas coeteris praeferuntur, licct contra;» 
rium fupra ex Garzia monuerimus. Et vt 
numero dicam , eos probo , quorum cxperi.. 
pntia fafta eft in homine,& quidem firie altc- 
rius medicamentiadmixtione, vbi vc# 
neno exhibito, 8c pulucre obla* 
tOfCuadit. 



L 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



■4 



m 




17« j 

DE LAPIDIS HVIVS 

TEMPERAMENTO, j 

C^vrr XXVni. j 
E Lapidis huius temperamento | 
varix'& quidcm diuerfx fur t au* 
ftorum opiniones; aliis a tota fub- 
^ ftantia iuuare,aliis^proprietate 

o cculta : aliis temperatum . aliis frigiaum «c 
ficcum ftatucntibus: aliis dcniq; certi nihil de 
cius tempcrAmento adducipolle, cenjenti^ 
bus,quare!prosaudiamus. 

Equidem Arabum fcntcntia , Upis Bezoar 
totaTuifubftantiaoperatur: hincSerapio 
nom«oBezaarcadit fuper lapidem qui con. 
laenit omnibus veneris cahdis & tng dis, 
cumtotafaifubftantia: &ftAuicenn5i, mo, 
dos quatuor habct , quibus ver.eni aaio im. 
pediri pofsit: quorumprimus fit perquan- 
5am formam fpecificam, ferm* venen. tot^ 
liter repugnaniem.quod in lapide Bezoar.ac 
Theriaca magna obferuatur.quare omnia.vc- 
nena tam calida quam frigida.fcu quomodo. 
cunq; aliter agcrtia fua venenofitaicdenuda* 
reafferit. EtPetrus dc Albanor de lapide a, 
Pens.eius propriam ac fpecificam v.rtutem 
fdletalcvencnum dicit . qu^ fabito abfquc 
vllo Medici ingen^o i morte hberet. Hmc 
Fraeofus cenfuitde lapidis huius tempera. 
meiao , certi nibil adduci pofle. cum non^ 
opcfc^^^tacititatem manifeftam . fed per . 



I 



I 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



»E Lapide BezaarJ 171 
virtutem rpeciHcam : quareutota rubfantui 
iuuare,etiam fudorem copiofum mouendOf 
^{truit AmicuS(^. 

At Chainus , referente Maolio ad CratOi? 
nem f, voluit quidem proprietate occulia va- 
lere, fed &certa proprietate Cor refpiciente, 
fum in cordibus illarum caprarum reperia# 
tur,acexperientia compertum fit, quafdaii^ 
brutorum partes , fimilibus hominum parti- 
bus.rationefimilitudiniscoferre.IdemMantf 
lius /fubiicit: Quid crgo Chainus de lapide 
Bezoar lapidem hunc temperatura non fri;* 
gidum,&ficum, non maxim^calidum non 
inaxim^ frigidu^quod multi arbitrantur, fed 
lymmetru in calore &frigore,cum neutra ha* 
ru qualitatum corpusafficiat,acveneni5ciini 
calidis, tumfiigidis refiftat, fpirituscordi? 
inaxime refif iat, fubftantiamq; ipfius corro- 
boret proprietate occulta, feu facuhatc Bc«» 
Zoardicg.vt loqucbatur. 

Eadem &Richardi fententiarlicet, fcribit, 
de ortunobisnon admodum conftet, efte^ 
jftus tamen & operationes mirabiles expe- 
rientia pluries confirmatiis, haudquaquatn 
fufpe^lae nobis efie debent , quin potius me- 
dicinaeftfalubris& benedii^a humanae ra« 
turae amicifsima> cxqua incre libili fympa« 
thia operationes fuas mirabiles edit,n6 quod 
falidus, humidus, frigidusficcusfit,cumo- 
jnnisfaporisexpcis repcriatur. 

^t Brudus Lufitanus,Miltanicisi}roma(i« 

• \ 



I 

I 

4 



I7t CaspamBavhiki 
\>us prxfeaus, Manlio ad Cratonem l.c. refe- 
rente, cenfuit temperamento frigidum efjfe 
gradu primo verfus fecundum : ficcum in 
medio fecundi,& vltriReuera autem de fic* 

citatevifuseftdubitarc, cumnuncinprmci- 
pio, nunc in fine fecundi gradus eum ficcum 
taceret,perftitit tamen inmediolecundi8e 
vltri. QuxopinioRyffio in fuapharm. non 
placet,dumdmultisfrigidu8 infecundo, & 
ficcus tertio gradu cenfetur,hi5 enim contra^ 
dicere eos , qui locailla longinquaperluftra- 
runt.qui naturatemperatcsaffirment: quare 
ncc calefacere , ncc ita potenter exiccare, 
quemadmodum alii lapides, idcirco eo nos 
tutifsim^vtipofie. 

BoetiusiS? vult inhoclapide facultatfc ma^ 
nifeftam nullam praeter exiccandi ac fudo^ 
rem mouendi', deprehendi : occultas vero 
quamplurimas. Nam nullum hoc tempore 
ad Venena,aliosq; morbosdifficiles prjedi- 
cari prieftantius medicamentum lapide Be- 
zoar, fiue exirinfecus, fiue intrinfecus ad- 

hibeatur. i- • ^ 

Sed qu«ri poflTet, quomodo Medicm» 
Bezahar opcrenturf Verum confiderandu m 
primo venit , numquid rcmedia haec fint vc- 
nenata,an faiutaria,& vtrum indifcnmi natim 
& quocunqj modo medicam£tis his vti liceat. 
Galenusg , agens de facultate Alexiteriorum 
& Alexipharmac(^rum,cenfuit medicamenta 

AlcxUw & Aleiipharmaca natur» duph, 

cisclle 



4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. t7| 
tis effe , ita vt ex corpore patiente , feu vene^ 
ftu corrumpens, feu dcleteriuni medicamcri 
tollant, idque vel alterando , vel euacuando. 
Quae alterant,aut Vna qualitate, aut duarum 
coniugatione , aut tota fubftantia altefarCi 
Quae euacuant,autperattraflionem,autpcr 
difsipationem euacuare: 5cqu«euacuatpei' 
attraftionem.aut totius fubitantias fimilitu* 
dine i aut caliditate fubtilium partium attrd^ 
here flc euacuare, & fic quatuor efie difFeren- 
tias,duas alterantes. 8c duas euacuantes. 

Addit infuper, Alexipharmaca , quasde- 
lcteriamedicamenta alterant, naturamha- 
bcre mediam inter corpora patieniia , 8c 
ttiedicamenraipfaiaedentia, vt videlicetea- 
dem fit proportio .corporis ad facultatem 
Alexiteriam * quae illiusad deleteriam : 8c 
rurfus deleterii,ad alexiterium , quae alexite- 
rii ad corpus. Eapropter propemodum o- 
mnia quae deleteriis aduerfantur, filarglus 
fumpta fuerint, grauiter animantis corpus 
oblaedere. Quapropter ea moderatione qua^ 
titatis exhibere oportet, vr neq^ copia nimia 
corpus ofFendant, neq; exiguitate fua i dele^ 
teriisvincanttuf. 

Auerrhoesi autemde hifcemedicametii, 
quaeab Arabibus 8c ah ipfo Bezohardicun^ 
tur,verba faciens,voluitprimo,medicamenta 
venenaafcentia operari conuerfim:hoc eft, 
quia quxdam permutant fiia qualitate vene^ 
tiu, quando funt contrariie : 8c quacj^am hsc 



\ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1*4 C A S t A IM B A V H 1 N I 
aeereatotafubftartia: &qu«d.m hocfaC^^ 
tefaaauraaione. Deir. iftasmedicinasBe. 
djzaricasnon curare, nifif vmantur,cum m 
corpora difpofitio venenofa eft, fa^a i vcnc- 
iio & tunc co» i^ori inferere virtutem contra- 
tiam. v.rtuti veneii. 8cfic curari venenum 
fiuafi per accidensTenio dicit idcirco quan;r 
2o homofarius hifce medicamentis utitur^ 
fieri ipfi, ficui vener.um, quibuldam exce* 
ptis ,ut fcmiue citri, &fimii;bus^ Quarto 
addit proptereaMedicosdiccre,Medicinas 
Bedazarica. cfic mcdia intef corpc». a & venea 
na- qualmfe^tcnt.am rionprobat. quumc 
dium & extrertja funt vnius gene is: & It Imt 
ciufdem gei.cf:s, ergo fimtl.a efie : quare nof< 
poterunt corpc a. fii t fim.lia . ci^raf.. Pro. 
pterca reaitis dici.Bedazar efllj «n fine cotra^r 
tietaiis cum vsneno: quis mcdicatio eontra- 
tietatis fcmper aebei^ttribui contrarietati. 
Poftremo caufam affert , qaare h»c remcdia 
fanis obfi"t , & non profminifi quando in 
corpor^ cftdifpofitiovencrofa : Ratiohjec 
eft qtiia ift« Medici « duas operationcs 
habentincorporehumano. Vnacft, quair- 
do recipluiYtur , non exiftente in corpore dt- 
fpofuibnc venenofa, tu^ c cnim operantuf 
vt 'cncna. Altera,quando incorporccitdt- 
fpofitio venenofa, & furt ficut vcncnum cx 
vna parte, & tttedicina ex alia, fiue dicas tunc 
n rontfaria vcnenis opcrari. Et quia po- 
lui(ref.al(quis otEicerc , abfardum v.dcf^ 



1 



wem med 



DE Lapide BezAa 



licamcntum contrarias cdei - 
l-atiuncsiconcludencfoferponder, non eile 
cxtraneum fiue inconuenicns . vt dicatufi 
quod diucrfiticantur a^liones vnius agcntif^ 
diucrfificatis difpofitionibus fubie^ti loco- 
rum: hoceft.diccrcrationevarisedifoofitiOi 
k nis corpofis, ideni medicamcntuili contri. 
^ riaicdereoperationcs. 

£x hac Galeni J^&c Aucrrhois fententiij 
duo eliciuntur, vt reft^ quoque Mercurialis : 
primum, Alexipharmaca aequc prorfus falu* 
taria, r.cqueprcrfus lcthalia, fed mediaeflTci 
&quafuntlcthalia,vcncnis, qua vero faluta. 
ria,corporibus afsimilari Altcrum, Bezaartt. 
ca.vcncnatof iuuare , non venenatis noccrc^ 
HincAntonius Portus/, iniernaturaB faga* 
cif imae arcana hoc vnum maxim^ putat, 
qu6.J AIcxipharmaca.&BczaharJica medi- 
camenta, vtAuerrhocs atfirmat, id opcrari 
pofsint , vt in hi$ qui venenum haufcrunt, 
vcncnumfnterimant, nonVenenatis autem^ 
iintiwftar veneni. Quare Gabelchouerusitf 
fcribit lapidem Bczoarucum non curare, 
nifi adfit difpofitio venenofa in corporc i 
Vcncno, velillinonabfimiliprodufia: quia 
hi lapides corpori couferunt virrutem quan^ 
dam,qua»eftcontraria virtuti vencni. Sunt 
cnimmedium quoddam inter corpus 5cvc- 
nenum , ita vt fintcx vna parttf ficut ven6. 
num,at ficut medicina ex aiia , non quod fivit 
mediein* cxpartCi qu» ilint vcnena: 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



m 



CA S P A Rl' B A V H I N 

ciiim abfurdum cft aaioncs fiue opcrationes 
diuerfasab vno agenteprodire, ptolubietti 
&locorum difpolitionevaria. Vndefaniho^ 
mines ab eorum vfu abftinere debent. ^ 

Quod & CsEfalpinus n haud dubi^ vo- 
iuit. dumlapidem hunc vim aliquam dele- 
teriam continere, vt foleant Alex.pharma- 
ca, afl-erit: quod hoc figno comprobat, quod 
experientia conftet, alapide vero adumptd 
dentesnigrefcere, vtfuprimonuimus. Ha^ 

aenus de lapidis huius tcmperamento , 
quomodo medicinx Bezaardic* opefentur. 

^ detempey.fim^lcap.ii6. b in 6. ^narti cap. 
de cuta eiU6 aut yenenum inpotufnmpfit. c ab. de 
ZnLcap.lc. d depeftecap.46. C ^/'f-/^.. 

l Lrf.c.>..93. i ^ decompos.me. 

dicz^. \ Lib.l.depeJlecap.\2. m marinotat.Jup. 
cap.^i-Baccij. n lib.z.defnetal.A^. 

DE LAPIDiS BEZOA- 

VERI BOSI5 SIVE 

quantitate. 
CjivrT XXIX' 

Lexipharmacoruttl quantitateiit 
dcfiniredifficiiaadmodueft: nam 

. rirationemfpeaemus. plana nul- 
^^namhabcmus: fiveterumauaori.- 
tatem , ex iis nullaccrta ratio in^«.^»"P^' 
teft.No'nergomirum fide hu.usk^^^^^^^^^ 
imbisatur: aliislinagnam P^obantibus c^ 



RIS 



i 



I 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar 177 
iijuod auliam facultatem nox am habcfc crc- 
dant. Quarenonnulli, referente Caefalpino, 
non timentes noxam cxmedicamento, cui 
nuila fitqualitas infignis. ad grana triginta 
J)ropinare audent: quam quantitatem Gar. 
zias 4 reprehendit: nam (addit) tamctfi nul^ a lib.i.cap, 
las noxias fjcultates hic Japisinfecontincat, 4S.idemior. 
tutiortamen eftcius exigua quantitas : ar- ^'^^^^depe.- 
queetiamparuaquantitatcexhibcrc folent -^^ '^'^' 
in Onnuz , nec fine periculo liberalius fumi 
dicunt: H«c Garzias. 

Improbat & Caefalpinus minimc^ue tu* 
tumaflerit , cum omnlametallica , &qu«. 
cunque vencnisaduerfantur.aliqua exparte 
naiurae humanx iiiimica fint: vtitur tcftimo- 
nio Galeni fuperiore capite addufto , qui ta^ 
lia in moderata quantitate probat,nc vcl co;? 
piaolfendant. vel cxiguitatcfuaidcleteriis 
vincantur. Delctcriam aucem viminefiTe.o. 
ftendk, qu a dentcsnigrof rcddat. Probat 
trgo fi ad imitationcm corum , qui circa Or# 
muzdegunt, non nifiexiguaquantitatecx- 
hibeatunpondere cnim trium granorum cx. 
hibent , & quotidie pcrplurcs mcnfes in 
inorbisdiuturnis. At vrgente qualitatc ve- 
ncnofa , fatius ducit, fi ampliorc pondcre 
fumatur, idq; rarius, vt vnica viccautaltcra 
Venenum vi;ncatur,tardarc cnim, & mollius 
agerepericulofum eflTc. 

Manlius in Epiftola ad Cratoncm qu«^ 
rit, curmcdicamentum hJccorroborans ac 

M • 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




,78 Caspari Bavhini ^ 
alevipliarmacum, & omnibuiiui&facultati^ 
b ..s vtp-Jiatur, irmGGuum,tamparuaquan^ 
tica'te . & quafi trepidantcr fumatur: Witti> 
ch us rc/po :dct . etiamfi l il nocete polsit, 
tutia* tamen inminori dofifumi: quia , in. 
quit,RyfFpHarm.referm.Sicnaiuracomiiio- 

diui'uuati,r,&morbo rcfiltitur. 
Nuuc dofesvariantes fubiiciamus. 
Doiis mi >ima efti grano vno,fumma ve^ 
rodrachmavna, vtnunc cftendemus : cte- 
a dedofib. ^i,t, Villanouanus 4 Arabum Be2aar femt- 
ihty.^ud.(y lc. ticul» quantitate ( alii quantitate vnms 
exroPc... ^^^^|,^ii,i,|egurt)inpu!uerefumptum,po. 

Tentifsim^ d veneno libe-areaflerit: & Car. 
hi,dtytn.2. Janusi'. Amatum reprehcndens, quodduo 
pofuerit.airentfe vidiffe vnum tantumgra^ 
num omris veneni vim fregifie. Gjrz^as v- 
numvelalterumquoiid.e in morbillisexhi- 
hibet. ^thiopes i grano incipiunt, & fingu* 
lis annis granum vnum addunt, bis quotan. 
risafrumentes.Huebhno refcrente. Ac lof- 
c depefie, danus f.ab vnoalteroqaegranoaddccem& 
tr.a.t^/^p. duodecimaccedit. 

A duobus granis ad deccm , habita ratio- 
nesE-ri &morbi cxhiberi folet , ctfi dicant 
^thiopesi . Ormuz (a.i marisvelfinusPer^ 
fici fauces)& Corazone pondus tnginta gra- 
norum fumere.Chriftoph. Acotta.ex Garzia. 

Ad zrarra tria cum Monardi ( qui nonnul- 
lisper dics al.qupt, nor-nuHis pcrfexconti- 
nuo^^pcnfes qubiidie cxhibuit) ^'^^^^^* 

/ 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. iy^ 
J«falpinus accedunt: grana tria parturicn^ 
Hbu« &aliis Gabelchofer : tria vel quatuor 

grana,cumaquarofarum,Solinanderprobat: d ;» conp, 
Ffiafexauiduodecim grana fecundum arbi? fe&.z.con- 
|trium dantis,Fragofus. Jil.6o. 

A granis quatuor ad duodecim Brudus 
I LuHtanus. 

Granaquinque contra Napellum probat 
'"RichardusrtantudeminaquaBoraginis, ad ^ i*ieft.<^' 
fudoreminfebricontinua commendatCor^ ^^^" 
liarus/, agranisquinq;adduodecim,poieft f Lii.^if^^. 
tamenplusminusVeprorenatafumi feeun^ 
pumLonicerum. 

Sexgranacum fudorificisin lue Vngarica 
propinat^RuladusjveruDiomedesAmicus g ^•'^/^•3o. 
h fcribit dofin fecundu opinionem omniuiri 
efleagranisfexvfq}adduodccim,fe verofae. ^ '^^f^!^^ 
pius inpeftc ad viginti quatuor dediffe. ^^/'•^«i 

' Decem grana, Indi opulentioresfanitatis 
caufa dieb. quinq, continuis in ftillatitio ro* 
farumliquore maceratis, fedpoftpurgatioi 
Iiem,& quide bis in anno, Martio & Septem^ , 
briaflumunt.GarziaimonetCiadditPar^us, "^^^"io/t 
efit qui triginta fumant.cautiores tame duo^ ^v^!uid>hit- 
decimnonexcedere:&Portus)^tantundem k iM^TS 
cufaccharo rofato aduersiis venenaprobat:7?e'»2. 
quam dofinmaiorem cfle RichardusaflTerit. 

t Duodecim grana ad fudorem propinat 1 defefl. Bri 

rArnoldus, &excoScilIerus /: tantundem in f^n-feSf.z. 
lue Vngarica,Rulandus; &Heurniusminfe. ^^^''^' 

^tri pcftilcntiali, fedaliisadm/xtis. Et quam- ^^^'^**' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



,Co CASPARI BAVHINI 
, "Richa'dus.T.aioremdofi-decemgr>no. 

rumJrmneriti eflevelit. c.ed.i tamer, et.am 
fcrapulum v «m atH> alterum i f'™»bfque 
oericulo ,aM"OCU.nemo al.quo f.m. ppfle. 
ruare 8C Imperatorem T.rcicum fep.us .n 
anno,etiamfat.itatistc.nporeaflu.Tiere. 

Drachmie vuiuspo..dere ReguU^s fume- 
re,Abrah.musLufitanusafnrm..t.Brodore. 

„ i,f.n. fe;ente:8cMercuriaUs»dracV,mamvnafum- 

w<».43. mam dofin ftatuit. , 

Audiamus tandem & Syluat.cum . quar^- 
^ tita.em eius fi.'.gula quaque vce iegrotar.t.. 
bus offerendam, non ita fac.lA fuer.tdeter. . 
mlnare obopinionum obferuatam var.eta, 
re,"No'sfan*^isnonaflenti.nur.qu.med.ca 

menti huius quanti ■ atem.vni cum 1 her.ac{ 
" an itate p7»fcribend,m volunt : d.fpar o. 
mrino & maximi diuerfa cum fit hu.w vtr., 
"rqmedicament.natu'a.Vinipropr.Mlex.- 
pharmacam h»bet Theriaca .pfa.cu.us quan- 
?U tem conuenier tequl «cefler.t maxnni 
ob.dnocer. Galen«sce,nfu.t, qu.anatura,n 
habet.t med.i inter corpora perpet,ent a & 
medica.nenta ipfals.lentia: yt v.del.cet ea. 
dem fit proporrio cort.or.s ad facultaie A.e- 
ltTrKu»eiIHusaddele.criam.&rurfu.n 

deleterii ad al.xiteriu . qu» Ale^..er.. ad c«r. 
pus.Hac Jacultatf pr?ci.* '^VsBczaar no ha, 
bet.tametO ve eMs aduerfetur.ac propterea 
e,9;fus tut ec .n .ilius qult>ta„sobla 

t» «p^dentia t"ale pericul» conung.t. Habet 



f 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. i8i 
tamen &ipreru?conue.ientisq(iatitatis tera 
minos quofdam, quosfi multum excfcnTcris, 
«grotantibas deirimeritum adferre ..ovno 
nomine pofsis : ecotra fi multu »nfra ftetcrif, 
minim^ iuuabis. Eorum igitar iVled corum i 
Opinioiiem nonadprobo»qui vf-]; ad po dus ' 
granorum triginti,fi gula /icecxhibe tdum 
efievoluerunl: idque non earationedamno, 
a quod in hacquantitate,a2grotantiii fumptus 
1 nimium exceda^ : fed quoniam puluere hoc 
multis diebus (non.n.in ff bribus di6tis,vnica 
aut iterata eius oblatio fufficere poteft ) in 
tanta qua nitate cblato, ventriculus umnis 
grauabitur, illamq; quatitatem fuftinere non 
poterit, nec reftedift. ibuere: eritaut6lo."igd 
grauius erratum huiufmodi in veneoofum 
curatione,quaE huiufmodi mcdicametorum 
ctiam eodem die repetitaoblationem ex ne^ 
cefsitate poftulat. Minusetiam cuiis fei tio, 
qui huiuslapidistriu granorum pondus ex- 
cedere aufi non funt;quoru vaus fuit Monar« 
des:certus cum fim parua hanc quantitatem, 
eas vires habere non poffe,quae venents 8c fe* 
brium di£tarum excellenti putredini valdd 
. , refiftat &aduerfetur. 

Dicat quis fortafie.Iongum vfum , quanti- 
tatis defc<5lum refarcire randempofle: efto, 
fed cum venena perniciofifsima fint, & febris 
peftilentis motus lethales celerrimi, tantas 
non dant inducias: fiq; letitd cum eis pugna^ 
bis,oppugnabcris, non opj>\ignabis. Hac cif 

M X 
• 

\ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



,«1 Caspam Bavhini 
aem rationc r.6 funt ii audienai, qui granutn 
vnum.ad fummum duo non excedunt. ^era. 
pionisauaorit.temhac inre max.m, .pfe fa- 
ho quiduodecim granorumhordeipondu? 
hoc ede voluit:quatitas meo iudic.o,e.u5 me. 
5iocritatis.qu,lnter multam 3c P-uamedra 
cft qu« fuas vires contra morbos fEuifs.mos 
valenter exercere potcft.& a ventnculo pro. 
biferri&diftribui. , . . 

Nolim tamen exaa* adeo haoc quatttatis 
meta fiuelegem accipi, vt non pofsu . U. aut 
m[noris:etatis.autimbecilliventncul.caura 

alteriusvecuiufpiam vrgenti*. quadantenus 
diminui: infra tamS granoru fep tem pondus , 
fubfiftereneminemdebereex.ftuno. Itaque 
Chrifto: AcoftsE fententia in eo non r«.p.o. 
cuod duo tantum grara;interimexh.bend» 
ekecenfuit : eamtamen eius partem laudo, 

quasad decem vfq^gtana>!'"*'"";;J'''"'i 
augeri pofle;, voluit. Qu. 'g-Wf^P'^'^' 
decem, & qui duodecim grana offerenda de, 
„rminarun.,meaopinionerea^determma. 

runt:hanc^. c6mune.Ti hu.ustempor.sMe. 
dicorum .loftrorii fentet.am c^ffe v.deo. Illud 
etia fcriptores civnes afHrmaffeleg.mus.atq; 
lulZs omnibus cbferuari fcjmusf ~ 
fcilicetlapidis tanquam imbec.^ori. . pauld 
ptos xhibendu effe: minus de Or,ental.,qm 
^alentioreft: haftenvis Syluat.cus. Et hxcde. 
pondere,8cdor. . qua Upis h.cab auaonbus. 
^xhibetur : ego'ver6 haaenus fextum gra^^ 
nuitj ndii excefsi, ^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




DE PARTE QJ/AE EX- 

H I B E R I D E B E T T E M- 

pore perfona 6c vtendi 
modo- 
C^T r r XXX. 
Idum f uit fuperius lapidis, cauita^ 
puluifculum inclufum rcperiri, 
quem maioris.quam lapis efticaci^ 

cfTe ]Vlonardis<c : at Fragofus fi, e a n.pYopn» 

iul e cu lapi(''C facultatis aflerit : Verum cum j>ol/morum 
ciufdem cu lapide fit fubftanti^, vt re^e Mo. J''^^'" 
nardis,4 idcirCo Sc lapis& in eius cauitate m /J^J^^'J'f^ 
dufus puluis exhiberi pollunt. p^ji, traa.3, 

Quo vero tempore fumi dcbeat, non o? b & Par(e^. 
mnc$ idemftatuunt , funtqui quouisanni 
tcmpore fine omni periculo exhiberi poffe 
cefet.vtLonicerus: quare Chriftoph. Acolla, 
fingulis quindccim diebus femel ad imitatio* 
rum Perfarum.qui vt faniorcs fint & vegetio- 
rcs perfifl:ant , fingulis mcnfibus bis aflumut. 
Ormuz incolae , vti iam fupra monuimus, 
Martio & Septembri menfe , fedprsemifla 
purga tioncquinque dicbus continuis vtun^ 
tur: ^thiopes ver6,tantum bis m anno. 

Quare, fi quaeratur, quo ifipore ille aegro- 
antibusoffercndus fit : Refpondeturcum 
Syluatico diftingutdum priusefle, Vcncni- 
ne an Febris puiridae occafione, eo vti necef- 
sitasrequirat. laVenenis namqucvfq; ad o- 
mniraodam eoru cuiftionpm, ab initio mor^ 

M A 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



184 CaspariBavhini 

bi vfqjad finem inclufme eo vti Medicus cur 

non dcbeat,rationem nullam video. 

At inFebrium putridarum curatione.Me- 
dici temporaduo vniuerfale vnum , parti- 
culare alterum confidcrare folent. Vniuerfa- 
le tempus quadruplex eft : principium , au* 
gmetum, ftatus,& declinatio: in quib.omni^ 
bus t6poribus,decIinationeexcepta,tali me- 
dicameto,Medicum vti,giebere,eo argumen^ 
to perfuadcri,vel facil^ quifq, potcrit.quia ad 
cxcellcntcm putrcdincm fcbriu peftilcntum 
cuinccnda,illud in vfum veniat : quse quidem 
putredo iis tcmporibus maxim^ viget, & na- 
tursE potentifsim^ aducrfatur, proptcrca au- 
xilio vald^ poteti cget. In dcclinatione vero, 
cuputrcdo i natura iacuiftafit,pr^feriimfi 
crifis in ftatu pnecefsit, tanto auxilio illa non 
eget , fcd iexe fola virium inftauratione. 

An yeroin morbi initio&augmcntovni- 
ucrfali,tutolapishic ofTerri pofsit,viri grauif- 
fimi,magnaratione dubitarunt: quia {cilicet 
Serapionc moncnte , fudorem moucre lo- 
lcatis, quiOrientalisfit: Occidcntalcm ve- 
ro.vcntrem mouere.aliqui volucrut:quorum 
ncutf u in vniucrfali morbi initio,in quo cru- 
di funt humorcs , ficuti & in augmcnto con- 
ucniri fatismanifcftum cffc puto. 

Addit Syluaticus, ncq; etiam in ftatu , an- 
tequa omnino concofti fint humores,huius- 
modi mcdicamcntumcooucnirc. Siueenim 
fudoremmoocrct/mcaluumcxcitauerithis 
w , tempo. 
> 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar 185 
tcmpcnbu!* natura a coftione diftralietur, 
&£grotatidamnum euidentifsimum 3c pea 
irremediabile aceedet Verum difficulta- 
tem hanc dirimi polle . hoc modo ijdcm cxi^ 
ftimarunt.li dixerimus Serapioncm affirmaG 
fe i venenoaflumpto lapidem Bezaarfudo- 
rem mouere.eiusque medio vtnenum expeU 
Jere : neque de fcbribus locutum failTe , qui# 
bus quidem non ad expellerdum quam cc^ 
lcrrim^venenum, fed ad putredinemexccl- 
I lentem euincendam,huius med.camenti v- 
j fus conucnit. At Serapionis fcrij: ta attcn liut 
legentibus, illud manifeft^ ianottfcct, illum 
non praecipu^de lapide Bezaarcnuntiafte, 
quod venenum perfudorcm cxpellat, fed de 
lapideab ArabibusChoboridi6lo, quilapidi 
Bezaarfimiliseft: eumquelapidem non om^ 
nibusvencnisaduerfari dixitjed tantum ve- 
nenis animalium& plantarum, morfibus& 
pun6luris venenoforum. Quapropterquod 
huic lapidi ineft, illud idemlapidi bezaarin- 
cfle.nulla ratione affirmari poteft Vtcunque 
fit, inquit Syluaticus , lapides Bczaar fiue Oj 
rientales fiue Occidentales,quibus hoc tem- 
pore vti folent Medici, fua n^tura fudorem 
mouerc8c aluum foluere, qui cognouerint» 
nefcio : nos fan^ 8c nobifcum multos alios tzg 
lc quid non cognouifle affirmamus. 

Quod fi aliquando eueniffe contingat,aut 
pofthac c6tinget,horum cffefluum aliquem, 
lapide Bezaar oblato cuenif^ : id ccrt^ nola^ 

M 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



M CaspariBavhini 
pidis caufa eueniffe.fcd natur^ prauos hu- 
iTiorcsante tempi^seuacuareco jarris.Oga- 
linuscenfuit. huic folutioni.Nicoiai Mo^ 
nardis & Chriftophori Acoft?.auaor tatcm, 
^ quis oppon.r, qui talcm fadorificam t-cul- 
tatem lapidi Bezaar rribuerunt pr^^tcrquain 
quod illihacinrcSerapionemfuntfecuti, i\, 
iis opponuntur ah* auaoritates : riquidem 
ncc Garzias ab Horto . nec lofephus Acotta, 
neq; ctiam Peirus de Ofma. qui in ipfa India, 
animalia lapidem hunc in ventre habcntia. 
propriis manibus quam plurimaoccidit. la. 
pidcm extraxit. eius facultates omnes obfer. 
uauit & ablndisobleruatasdfhgetifsimedi- 
dicit , talis facuitaiis lapidis Bez.ar . mmimd 
meminerunt. H«c de vniuerfah tcmpore di- 
aa funto: nunc de particulan. 

Particulare tcmpus rurfus confideran po. 
teft vel quatenus contravenena. velquate- 
nusinFebribusexhibctur. In vcnenorum e. 
nimcuratione. quocunq; die. ac no^is tem- 
porc 4 c bo & ar te cibum exhibcn poteft ac 
SebeJ . fspius etiam eodem d.e . quo venenu 
fuperetur. Alexipharmaca cxhibenda funt.ln 
fcbribusvcrG,quieiiorc tempore & ventn. 
culoiciuno, horis antc cibuplusmmus qua- 
tuor Chaini fententia fuit.quam Manlius in 
cpiftola ad Cratonem fcriptarefert: in mor- 
bistemporcoporturopropinandum,&non 

nifi poft vniucrfales evacuationes & exob- 
ftruaJonc$,alioqui humorespeccantesagi- 



DE Lapide Bezaar. 187 
tari , Sc vehiculum ipforum ad locum affe# 
^iumfierr. 

Quanto vero tempore lapidehoc vtieX" 
pcdiat, Syluaticus vniusnecefsitatis vrgentii 
(durAntepr^fcntia.breuiterdeterminari rc6ld 
poireexiftimat4riuevenena,fiueexcellentem 
fcbrium putredinem euincere necefsitasfc;» 
rat. His enim potentifsimis vitae inimicis,ad- 
uerfantesMedicos, vfqjad abfolutam vifto- 
riam,aduerfari pareft: netortd inimicorum 
reliqui» aliquae in fuo vigore rcli6lae,morbus 
iterum rcuiuifcat, Scficxgrotantis conditio 
deterioreuadat. Quareidem repreh6dit,co- 
rum Medicoru crrorem.qui in Febribus pcfti* 
lentibus,fimplici,duplici,ad fummum tripli^ 
cihuiuslapidis exhibitionccontenti funt. 

Si de perfonis agatur, haec Kichardi fcnt^^ 
tiacfi: mihi (fcribit,) vt ver^,quod fcntio.fe- 
tncldicam, videturBezatr, medicamcntum 
cffcrcgium facil^, placidum, omnipericulo 
carens, &, vt Aetij verbisvtar, pueris.mulic- 
ribus.fenibus.tutifsimddaturhaec medicina, 
vel fub ipfo canis feruorc, quo pr^cipue tem- 
porc,reliquamedicametaomniafufpe6lasur, 
quandoquidem corpui nullo alio pa6lo altC' 
rat , debilitatve fed maxim^ roborat. Nunc 
vtendi modumfubijciamus. Vtcndimodus 
variuseft: velenim in ciboaut potuaflumi- 
tur:veIconfringitur,veIinf oredetinetur,& c Tragoftu 
quidem vellingua circumadus, velaliierorc & Sarracs^ 
Volutatus: vclmaceraturin aqjja, vclinpuU "'^* 

t 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



GaspariBavhini 
vcre cxhibetar: vel quod mirandum magii 
ett,ex ceruice fufpenditur, vel ita alligatur,vt 
cutim tangere pofsit : vel , vt Sarracer-us , vt 
nudam finiftri lateris carnem contm g;at:cum 
nullis cx praEftantifsimorum genere ,quan- 
tumuis eximijs aduerfus vcnena pr^hdijs ce^ 
dere videaiur : puluis ctiatn. addii Fragolus, 
morfibus & antbracibus afpergitur. 

Modus exhibedi commumfsimuseft. mo^ 
nete ctiam Syluatico . vt in puluerem tenuif- 
fimum rcdadus , exhibeatur , quo facUior fit 
illius ad corporisveoas internas, ahosq, pa- 
tentiores meatus.diftributio.ciufdcmqi a ca- 
lorc naturali ad a^um celerior reduaio. 

Ne vcro ob fuam terreftreitatem faucibus 
& oefophago nimis adhgercat , & c'c fua con- 
ucmentidofi . quidpiam inhispartibus, de. 
perdatur.Medici folenthumorem ahqucm, 
Guilapidispuluerempromptius.inventricu- 

lum deducat, adiugere, & quidcm humorem 
talem,qui Sc ipfi morbo.cuius gratia exhibe- 
a lordanM tur. aUquomodo aduerfctur. Hiocabjcumrf 
depefle. vino.alij cum aqua,ah6ve Hquorc propinant: 
b Kyfre^ invinoi^cumfebrisabeft^autinaquaftillatu 
^ripefle tia. pro mcrbi coditionc. Diomedes c fxpius 
capS cum vino Rhcncnfi diluto, cum aqua rofaru, 
velScorzo crae, vclflorumArantiorum.aut 
Citri,vclacctof^.veIBoragiriis,velfimiii,3B- 
grisobtulit: atfi acutior febris,abfquevino 
cum foHs pr?diais iquis 5 vcl etiam cum accti 
albi momcDto-.vcl cum aqua decoaa cum ci;? 

troin 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 1K9 
tro in frufta difledo , in quo cornu Vnicornu 
infufum detinct^eoq} vlitur. Aqua propterea 
in fcbribus pcftilentibus, exoxalide, mcliflTa, 
fcorzonera, borag ne, citri florib. & id genus 
alijs peralembicum vitreum deftiilatam,ad 
trcs vel quatuor V( cias , ad fummum quiuq; 
adijciut : & quidem rc^a cum ratione fecun^ 
dum Syluaticum: qui puluifculos huiufmodi 
vna cum Syrupo lubentius propinar,quia tuc 
ieiunus cum fit veniriculus , fimul cum co ad 
internas venastraducutur. Quandoqietiam, 
aut palati delicatioris caufa , aut etia propter 
aliquam i capite fluxionem, di^lum pulue^ 
rcm in Bolum cum aliquo ex rccitatis liquo^ 
ribus reduci iubet: quem exhibendi modum 
ab Hippocrate<i didiccrut.qui medicamenta ^•^^^ *^^^'*'* 
maioris momenti offerens, ftatim a mcdica^ ^^^'^ ^"^^ 
mento deuorato , ptifanae quicipiam exhibe- 
re confueuit : quemadmodum & Galenus in 
theriacaexhibendiiadmonuit :ad oefophagu 
fcil. abftergefidum, & iijedicaincnti reliquias 
illiusparietibusadhjerentes.ftatim ir*. ventri- 
culum deturbandas. Qyod fi forte quisneC 
potioni, necboloaptus fuerit,rtebulam,ina- 
liquaex fupra di^is aquis madefadam. pul« 
uifculo repletam, deglutiendam dat Syluati- 
cus.SicPortusf faccharorofaceocommifcet: c Hb.i.de 
funtquiconferuis corroborantibus: alij fu- f^fi^^^p i^' 
dorificis admifc^t. Monardcs cum Vnicornu 
puluerifato: Raby Moyfes cum feminecitri f Ub.depe- 
dat.Diomedes Amicu>/cum,Smaragdo ac A*^'*/' ^^' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



r 



t90 CASPARlBAVMijJt 

g i{yf.in margantismifcct.acpropinat : quibufdam^ 
fhttrmac. in locis. lapis in puluerem comminuitur, & 
aqua rofarum afperfa tabellje conficiuntur, 
qux in vfum aflcruantur; fed confultms eftjl 
lapis tunc , quando eius vfus efl"e debet com* 
minuatur, ( ita lamen, Vt, monente Fragofa* 
inftrumcntoaureo.aut argentcoradatur. ne 
terendo virtus ipfius exhalet ) nam eiufmodl 
tabell» cum mar^aritiscomminutis, cornu 
cerui 8cofsib.elepbati,&c. valddadulteraiur. 
Cum mcdicamentis vomitum promouen* 
U deytnen. tibus. Amai^ihcxhibet: &in haufto veneno, 
e4/».i2. vomitorijs pcrmilcere Mercu-iahs lubet : ui 
diuturnis8cimportunismorbis,quatuorvel 
quinqucgrana purganti ph-rmaco mifcent.- 
Vcrum placet Syluatici fententia , qui cenlet 
vna cum lapide Bezaar . aUud medicamentt 
^enus mifccndum nonefTcquod &Arabes 
ipfidamnarunt: facil^ cnim cuenircpotclt. 
Vtcamedicamcnta,qux eandcm m gcnere 
facultatem habent aduerfus vcnena , ca intef 
fc antipathiam ahquam habeat. fecretiorent- 

Vcinimicitiamadhuc noncognitam, quaev^ 
triufque medicamenti fimul mixti aaioncm 

^ vcftigio imptdiat. Quin etiam Indi ipfi.qui 
primi medicamcn^um hoc cognouerunt & 
inuencrunt, iHudque primi pariter invfum 
medicum traduxerunt, eo fimphcifsimo & 
impcrmixto vticonfucuerunt. auemadmo. 
dum ex f^pius citatis Indicis fcnpcoribu» 
coUigerceft-' 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i 




QJ/OMODO SANITATEM 

ISCONSERVET5 £T SVDOKEM 

promoueat,& num vtiliter 
idfiat. 

C^VFT XXXh 

ApiDis huius intra corpus vfus 
eft,vel ad fanitatem conferuadam, 
vel morbos profligandos. Quare 
Ormuz incolae opuler;tiorcs,vt iu. 
k uentam, & membrorum robur fibi confer- 
•uent, pofteaquam finguljs aonis bisMartio 
&Septembri menfe fepurgarint, fubfequcn- 
tibusdiebus quinquecontiuuis, huius lapi* 
dis in dofes fingulas grana decem in rofarum 
liquore ftillaticio,macerata hauriunt,Garzia 
4 audore : interdum nonnulli(eodcm b mo 
I nente) vfque ad triginta grana fumunt : & 
> quidem auftorc Acoft^ , ad praecautionem 
morbis,conferuationem fanitatis& iuuen. 
tutisiquarevtidemc, BcPcrf3Bdicuntur,fin. 
gulis quindecim diebus femel , ad membroru 
principium, &:genitalium corroborationcm 
fumcre: fic enim fc faniores Sc vegetiores per- 
fiftercfibiperfuadcnt: Quinctiam (vtBoe- 
tius fcribit) mcdicamentis purgantiijus ve^ 
hementioribus aliquot grana L pidis addunt, 
ne maligna illorum qualitas corpori obfit: 
hac enim rationeabfque dolore & noxa ope. 
ratur medicanaentum ; quse ccr.td cautio vti 



a eJc ho$ 

Tragoftu , 

iklp.de mc-^ 
tall.f^-viti- 

Boetiuf. 
b Varteug 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




a de pefti 
BntAn.jeSt. 

2. CAp. 

b rcferenti 
MAnlto ad 
Cratonem 

C depefie 
cap.4^6. 
d Ub.con^ 



101 Caspari Bavhini 
non nifi prodelTe poteft, ita Medicis obfer- 
uatu digna eft : haec ille. Imo vits humanaj 
robur &iuuentutem conferuare , Sc lenmm 

impedire poteft . fi Lonicero credimus , & i 
inannoaliquotiesfumatur,hommemamul. 

tis accidentibus prseferuat. quam ob caulam 
codemtefte,Turcicu8 Imperator f^pms m 
anno alfumere confucuit. Refert qaoque 
Manlius ad Cratonem ^ fe ex Abrahamo Lu- 
fitano auditione accepifie, Per^s ac Indos 
bls in anno exigua quantitateafrumptapur- 
gari • & Huebhnus ex relatione Hyrulz le,- 
ftatur . iEthiopes opulentiores & magnatcs 
inlndia, quemadmodum & a!ios Ethn.cos. 
pro fineuh^-i ^«^^«^^^ fanitatem confer- 
uandam , femel aut bis ia anno hoc vti. a gra. 
no vao incipiendo&finguhsannis quanti. 

tatem.vnius grani ^'^^;^'^ 

Sudorem mouere , funt qui allerant, & alij 
quidem laudabilem, ahj lethalem. vel imper- 
feftum. Etcnim per fudorem omne venc* 
num deponere ex Arnoldo. Seillerus 4 refcrt, 

& Rvfffudores potenter mouere, & omnia 
mahgna adcutcm pellere fcnbit : quemad. 
tnod.aii & Brudus Lufitanus h d.cebat ro. 
borare virtutem vitalcm. atque adeo adiu- 
uando vim expultricemcordis. fudores pro- 
licere^ &Amicusc. fudorem copiofum mo- 
ucndo. a tota fubftantiaiuuat.fi adalteratus 
non fi t Verum c ontf aria eft Syluatic. i & Sa- 
xoai«fcnteatu:Siccmm,llc. ^^^^^^^ 



c lib.de fe. 
brib.cap.ij. 



DE Lapide Bezaar. 195 
Sudores mouendi facultatem foli Orien- 
iali aJiqui adfcripferunt ( qui Occidentalem 
aluum potius mouercfe obferuafle dixerut) 
quam qu dem venera ipfa fudore proritato 
fuperare,& extra corpus pellere,fuere qui di. 
jcerunt: quod d nobis hucufqianverum fit, 
haud potuic obferuari,ac multoruiii anno. 
t tumadhibitadiligenti obferuationeinnote- 
<1 fcerehaiidpotuit.-AudiamusSaxoniamr Re- 
1 perio apud Scriptores, quod cofumptofu- 
i dor copiofus excitetur . poft quem ftatim 
1 fubleuentur: Egotamcn non vidi fudorem 
{ pfofumpentem: velfiapparebat, eratfudor 
I imperfciftus. Idemlibro deplica/, fudorem 
' tantum lethalem , 8c diaphoreticum , non fa- 
I lutarem fc vidifie fcribit,quare ferio dehorta. 
I tur omnes ^ lapidis huius vfu , fan^d affirmas 
' fenihilcommodi,etiam ex ojitimocredito 
percipere potuifie. Hinc ex mineralibus 
v^a>7tKs't^ quidem , fed maligna qualitate pr«. 
^ditis.hunc confeftum efie, quidam fufpican- 
tur. Fateor equidem me aliquoties vfum efle, 
ifed plerumqj euenifie quod Saxoniafcribit. 
Ivelnon erupifTe fudorem, vel imperfcflum 
■fuifle.Etlo.BaptiftaSyluaticus^credithunc g incontro^ 
lapidem no ex fe fudofcm moucrc, fcd quod **^^^9i' 
co cxhibito fudor moucatur,id cuenirc 
vei^natura, vel^ibalia 
caufa. 



Eariy European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



QVIBVS 'iN MORBIS 

VSVRPARI DEBEAT. 
C.iVI^T XXX 11. 

iTsi lapidis huias pricipua» v- 
fus Gt contri venena «cmorbos 
venenitos& comagiofos. itavC 
Monardes.contra oinncs inor. 
■ — — - bos.quibosinatcriaauthumor 
ineft venenofus prode(T«nerat : L"fitan. ta. . . 
men refererte ^.s^falpino. ab Ind.s edo*. , 
huL lapidis vfu.n . ad multos ahos morbos. 

S ad venena tranftulerunt. 8c poft vnu - 
Sespureationes. ieiuno ventriculo f«< 
p& pro!"nfnt. Quare & R.chardus morb., 

Wt <V ame.. in omnls generis morb.s f.ne o- 
mni per Jo exh.beri vlk Lonicerus:^ qu.- 
dlamaft.r.n.reaudet.hu.c lap.d. .neflecon- 
traTic tatem propria.r. Scdeterm.natam con,. 

. qaofui* .«orbos. .llum^iue cu.,j om.-,.bus 
mn?bU hahore antipathi»m. Et fan^ nullu» 
X e m.rhose,,umcrau t.ab hu.us lap.d.s 

vfu er" !fos . ipfo Chriftophoro Acofta . o. 
fte .e,sMcdicosinvniue.falnd.aeov<i.fic- 

ut, &mPcr.,a,Arab^a8cChi^a. Q^.areord..: 
t^c qu-bus i - mo.b,svfurpctur, exau. 



ftoribi^srcccnrebimus. 



Deplo*t 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



(09*1 



bE LapIDE feEzAAR. 195 

Deploratos atque a Medicis dereliftos, 
huiusvfu, priflina; fanitati reftitutos fuiHe, 
intelI;go , aitGarzias^; ideni addit hocdefa^» 
tigatos Sc debiles ad robur conciliandum , & 
carnem augehdam vti. tmd in chronicis & 
diuturnis morbis commendatur, vt probat 
exemplum a Richardo propofitum,quod irt;i 
fri adponemus. Nunc ad particularesmor- 
bos,acapite fa<5loinitio. 

Vertigini prodeft auftore Mo nardi 8c Cx* 
falpino. 

Epilepticis pueris plurimis profuit, Mo- 
iiardes : vel cum,vel fine lafte datum.Paluda- 
hus : quare contraEpilepfiam efficax, Lacu- 
n« & Caefalpino : in Epilepfia ab alijs laudari* 
aitBrudus. Sed quidBoetius bb. c' Ad epile;» 
pfiam,morbumque facrum,fiue adultos.fiue" 
infantes oppugnet, non parum iuuat. Infan.. 
tikus laftentibus datur cum laae : adultiori. 
bus & vifiscumaqua lilij conuailium , pxo:* 
iii?,aut tiIiaB.Pucris poadere granorum duo- 
rum,viri8 triplum aut quadruplum,au t etiam 
plus, pro morbi Sccorporis conftitutione of. 
fcrtur. 

At Cordis aflfe^^us huius etiam vfus eft, 
quareSoIinander c aiterit certum eflTe ipfius 
yfu vires Cordismirum in modum refici:hinc 
inCordisaE:gritudinibus,Orienta!is infi^ne» 
facultatesobtinet. Quare omnibus affeai^ 
busCordismir^auxiliari fi igranis quatuop 
ad dccemcumliquoreconucni^nti propine- 



0 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



lf)6 CaSP ARl Ba VHINI 
turBoetPjs referr : quate ad Syncopen ib 
ipfoparoxyfmoauip.ulo antecxaqua rola- j 
cea <i febris .dfit. fi abfit, ex aqu* Cardui b<u 
nediai . meliffa; , fcorfoncr» aut flurum ga* 
ryophillorum, granorum quatuor pondcre 

propinat. . - 

Animi deliquio (ex quacunque caula,Lo# 
nicerus)diuturr.o(quod per intcrualla repe-* 
tit,addit Ca:falpinus)pol!i'us grana tna m a- 
qua Buglo(r«,medentur,Monarde$. 

Palpitationi coufert : Quare fic Chamus, 
referente Mahlio ad Cratonem^l : Cordis fpi- 
ritus maximd reficit , fubftantiamque ipfius 
corroborat proprietatc occulta, fiue tacui- 
tate Bezoartica: Sc aducrfus palpitationem 
conducit, non tenumm partium ratione. 
fedcertaproprietatecorrefpicientccum in 
cofdibus caprarum illarum reperiatur, ac ex* 
perietia comoertumfit, quafdambrutofum 
partes,fimilibus hominum partibusratione 
fnni^tudiuis conferre: Et Brudus Lufitanus. 
eodem Manlio d referer te, aiebat. roborare 
viftutem vitalem $c adiuuando Cordis vim 
ex-ultricera, fudoresproliccre: &abalijsm 
pal.>itatione Cordis,& a^^imi deliquio lauda- 
ri. Idcirco Boetius, quotidie ma-e iciuno 
(iomacho grana dno cum aqua mclinae obla- 
ta multumproaettcafierit. Hi ^cHcurniuie 
in ter Ccr roborar- tia, fi calor fi bfit, Bezoarc 
lapide vtitur : vino item ex varijs parato , fin- 
eulis dQfibu» parumiapidis Bczoar addere 
» * lubct. 



DE Lapide Bezaar. 197 
-r iubet. Elc^luariumquo^i rabiungit,exmar. 
i garitis,hyacintho,incfcho &alijs,qu'bus Be- 
zoaris fcrupulum admifcet. Idem in fua ad 
praxin methodo/inter ea, quze cor humi. 
dum alterant & roborant, la^^idem Bezaar, 
5cHyacinthum refert. Gregoriub Ho»ihus, 
apud GicflTanosProfefror, amicus mjller (m- 
guhri$,i ter «ardiaca g Scquidem ca quae 
- letrou vapores expurga. do,cordiji robur fir- 
• mant,im6 intcrmcdicamentaocculta vial^ 
tcrantia.rcpofuit. Quare delicatioribu» foe- 
miuis,qu« vel cordi»(altuafficiur tur,&ij$ 
} prxfertim,quaB meLncholicas funt,quibusve 
femencorrup£uctt,exhibet Roderius aCa- 
ftro h: a(ramutur,inquit,fmgulo mancquin- 
quc veifexgrana,in fubtilifsimum puluerem 
redada, & aqua aperiente vei con ienicnti 
diffoluta: vel dmifcenturconferuje Adianti, 
feu Boraginis,& parum aqu^ eiufJem herbf, 
fuperbibituriaut tabeilaEconcinnaritur: vti^ 
litcr, addit, etiam adhiberi aiicui ex Hle6lua- 
rijs cxchalybe confe^is, aut roiuiis cordiali- 
bus & apcrientibus.Sed hic quaeri pofTet.an- 
non iila medicamenta,quibus hic lapis mi^ 
fcetur, abfq; huius iapidi» admiftione, idem 
praeftarc pofsint & fi pofsint,cur hic,ad prc- 
lium fortd augendum,additurivcl fi hic lapis 
tantarum virium,curnofolu$exhibeatur. 

Pleuriticis 3c Peripncumonicis, mu^iim 
Conferre,i fide dignis Brudus acctpit. Ei A- 
atus, iateris doioretn peruirafem. etiam 

N j 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



4 



#1 



trM CASfAKl BAVHINI |g| 
imligna qualitate admixta.curauit; in quQ rmm 
carufcumaquaScabioGcautCarduiBene- • 

diai Gabelchouerus vtendum cenlet. Quarc 
Pleuritidem deploratam fanare, Loniceru$ 
aflerit: &fan^inGallijs.generofum quedam M 
pleuriticum,iMedicisdercliaum,hQc(anu 

tati reftitutum fuifle , mihi relatum tuit ; ve- * 
rum , felix is Medicus cft , qui in dcclmatione 
morbivocatur. ^ 

laero mederi,auaor eft Auenzoar telta- 
tur enim fe hoc vno medicamenio , quen^ 
dam r qui periculofifsimum venenum mgur- 
citaret,quodcumbiliofumefl"et,i^ounusv. 
niuerfocorporiauriginem induxifle) grants 
tribus cum vncijs quinque aquxcucurbit» 
exhibitis,curaflc.VerumloquiturAucnzoar 

dc eo Bezoare,qui ex cerui lacrymis conden- 
{at.sgeneratar Aitamen,cum hic.de quolo- 
quimur,l:u)is,fellis obftruaioncm tollat.Md. 
iSarde monenic . idcirco & laerum curai fe- 
cundum Lonicerum : & Crato t cuidam 
laentia nigra laboranti dedit , qoem vnnam 
nigram , atrau.enti inftar, minxiflb vidit, & 
melins habuifle afHrmat. n & Cholencsc 
pafsioni,autoreChrift.Acofta,medetur 

■ Appeiitum proftratum , eodem auftore 
corriPit: quaread ftomachivexationesLuli. 
t2ivA,w<tcrc^9M Casfalpino, propmant. Rc. 
latu dij^num, quod LudouicusGuyon Ux 
Theueio refert, pcllem huius animalis, ipii 
ventrifcuio%ducrfus ipfms dolores,&ciul- 

detw 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




D E L A P I D E Be Z A. A R. I99 

dem dcprauatam concoftio em imponi, c* 
iufmodi cnim morbis, ciiam in dccrepitis 
mederi. 

Colicam & ventris dolores tollit,Loni^ 
cerus. 

Dyfentcrie vtilem, 8c in epidemica dyfen- 
tcriaLugdiini fceliciter fe vfum Philipertus 
Sarracenus Medicus Lugduncnfis, amicus 
nofter.ad nos perfcripfit. 

Vermesnecat,Chrift. Acoftam. quod «Sc 
Montanus , 8t Amatus fuis fcriptis rradiderc: 
contrihos enim admirabilis efficaciae, cum 
eos expellat,& i fymptomatibus qux parere 
folent,liberet,Monardes:fi nulla febris adfit, 
cxvinodatum, Amato 0, fi febrisadfit.cum 
aqua ftillatitia portulac» , Fragofo : vel cum 
fuccolimonuin, velcitri, veleorundemfyru. 
po, RyfT, 8c quidem in infAntibus grana tria, 
Lonicerus praefcribit: &Boctiusad vermes 
8c tineas felici fucceflTu cum aqua graminis, 
aut cardui bcncdifti, folum lapidcm propi- 
nariafiirmat. 

Calculum renum eijcit (attcrit Brudus) 
in vefica comminuitpollenex vino propina. 
tum,Lacuna : quare rcnum ac veficf vrinam, 
&ex ijsvifcidam matcriam pellit, refcrcnte 
Acofta. 

Ad Vteri moleftias, Lufitani propinant, 
Caefalpinus : quare menfiam obftru^liones 
tollit, Monardi :8cm vteri ftrangulatu prod- 
cftfumcre grana fex. Bezoar^rientaliscum 

N -4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



100 CaspariBavhiki 
aqua Artemifiae.auftore Roderico i Caftro pf 
Partum facilitat , & fecundas pellit , Chri- 
ftophorus AcoftA: tria huius grana cum aqua 
liliorum alborum , betonicx vel pulegij, par- 
turientibus eJ^hibita, fccundas remorantes, 
certo experimento educunt, vtGabelhofe- 
rusafferit. 

In MorbisMeUncholicis inueteratii. Indf, 
Ormutz &Corafpne incolaes vtuntur, Gar. 
zias q: fic lordaniis y , veterrimis melancholi- 
corum morbis fuccurrere , afTerit : & quidem 
caput , cerebrum , & cor afficientibus, Ryff. 
Quare Abrahamus Medicus Lufitanas, qui 
in India annis aiiquot egit , aflTeruit i Regulis 
ipfis.ibi lapidis huius drachmam vnam, ad 
cxpurgandam irifern^ bilem atram fumi: 
quod etiam aLufitanisfrcquenteraudiuerit: 
h«c Brudus.Monardes s in moeftitia & mela. 
cholia , 8c melancholicis animi deliquio affli- 
&\s triagrana exaquaBugloflas, propinat. 
Sic& Boetius , ad melancholicos humores 
domandos fiue vniuerfum corpus , fiue eiu§ 
duntaxat partem nempe capui occupent, 
miros cffeaus prjebet, & cutis yitia ab ij$ 
caufata tanquam praefens remedium fanat. 
EtSoIinander t aduerfusomnesmelancholi 
cos morbos probat , certoque ipfius vfw cor- 
disvires mirum inmodum refici: quare no- 
bili cuidam puellse dqualicunquepurgatio- 
ne iubet tria , vel quatuor grana puluerifata, 
in tantilla aqua rofacea odora cxhibere. Imo 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



r..f 



D E L A P I D E B £ Z A A R,' 20£ 

iis.qui abfque caufa manifefta moefti fant , & 
anguftiis opprefsi , plurimum co^ifert . quos 
rcficit,& cxhilarat,Gabelchofer. Quare Heur 
nius u lapis Bezoar infperatam quandam I«- 
titiam fubiio if?undit,eo ipfo die, quo fucrit 
hauftus:& mox: cordis & hepatis fanguinein 
mundant.Myrobal^ni chebuli Sc Indi,ac Be^ 
zoar Iapis,5c Hyacin thus.Et vt capur hoc co- 
cludamus , lapis hic ad omncs diuturnos 
& importunos morbos,ctiam qui d flatu ori^ 
gincm ducunt, Panaccaeif)ftareft,fipr«uia 
purgatione , pcr aliquot dies mane exhibea. 
tur,modo Boetiocredamus. 

a lib.de pr^fer.afebr.pefiilent. h exeo ri^ittichiui^ 
l{yff\omneta. Mcdkts d'-reUcios cHroi. bb liO.z.dt 
Upid.cap.nO' c conjtl.je&.i.conf.6o. d eptfi.iqx. 
C xap depaipitationecordts. f lib.z. ca/t $. g di/^. 
demedicam. rfjy^.^ t/,.??. difp.^. th.\6. h de morb, 
t»t*Ueb.part.2.lib.z.CAp i lib.U air ex eo lo. .yfg -ic, 
k con/tl. 174. & ex eo Gabelhof. 1 iib.^. diuerj. leSl. 
f.17. m Monard^s,Lomcer. Patudanns. n l{ichard. 
O &exeoGabeLhof. p dsfnorb.muliebr.part.l.l 2. 
cap.x. q Parxtisyrrittichim, Ufalpin.metaLfragof 
t depeft.tr.i.cap.g. V iib.i.deiaptd.cap 193. t con^ 
filfetJ.z.conftUo. u tib.x.fn<emeth.ad prnx.ca^.^. 



itt; 



N 5 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




202 

AN IN FEBRIBVS I- 

PSIVS \SVS SIT. 

C^vrr XXXni. 

Vm febrium diuerfa fmt genera, 
ali« quidem febres verae.aliaj fym? 
1^^^ ptomatic5,alix malignac & conta- 
giofae, in earum cura alii probant, 
alii improbant. Amatus fcribit in febrium pa- 
roxyfmis datum fadorem excit.^ndD, afebre 
plerunq; liberare.Sic Chainus dicebat, Man- 
lio refercnte. non cxhibendum in febfibus 
non malignis . nifi poft vniucrfales euacua? • 
tiones ac exobftruaiones., alioqui agirarc t 
humorcs pcccantes & ficri vehiculum ipfo- . 
rumadlocumaffeaum: temporeigiturop;» . 
portuno propinanJum efle.ta r.tummodo ad ' 
ipfius cordis corroborationem. 

Febresputridae: Augenius4 rcprehendit v 
C08,qui putant non folum peftilentibus ac 
venenatis,fed in vniuerfum putridis febribus ? 
opilulari : infuper redarguit quendam. qui 
peruerfo iudicio , non modo in putridisfe^ 
bribus omnibus non peftilentibus,fed etiam 
pafsimincunaismorbis, autdmateria.aut 
citrii materiam , eius antidoti fcilicet lapidis 
Bezaar vfum admittebat: cum vnicuiqj mor- 
bo propria & determinata contrarietas infit, 
quam lapis ille cum putridafebre.omnibusq; 
morbis ant;'pathiam nonhttbcat. 

Febris 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



J 



DE Lapide Bezaar. lo^ 
Febris quartana : Quartanis conuenire 
pofle arbitratur Garzias b: & quartanam peU 
lercait Ryff: quare LufitaniinquartanafaB^ 
piijjflxhibent , C«falpinus, Vcrum Boctius, 
Ib etfiquartanam fcbrim nonfanct, tamen 
ciusaurertSymptomata: nam animimoero- 
res.anxictaics, cordisqiaflTcdlus, quaeiniftis 
febribus vulgaria funt,lenit & aufert. 

Fcbris catarrhola : in fcbri catharrofain 
Hifpania lapis Bezoar plurimum profuit, 
quo & Impcrator,& alii, quib.ad manus fuit, 
vfifunt, Crato.c 

Febres malignae d. Aduersus febres mali* 
gnas&ep!demicas,commcndantMonardis, 
Acoda & Lacuna : 8c in aqua acctofx Lufi* 
tanipropinant,C»falp.Fragofus: earumma- 
lignitatem cxtingucndo, Amatus : contra 
hasvtiiisctiameltaqua, inqualapishic ma- 
ccratus cft,Monardcs : malignitate omnium 
febrium cxtinguerc, proteftaturMonardes, 
rcfercnte Diomedc Amicoj?: quarcin fcbri- 
bus peftilcntiaiibus fiuc malignis Montanus, 
& Amatus/ commendant , ivAri hiftoriam 
rccitabimus ; & inter priefcruaniia in fcbri 
peftilenii , Theriacam , Mithridatium , lapi- 
demBczaar,Matth2us^ reccnfuit. Mcrca- 
Xush agcnide mcdicamcntis, febii rnalign» 
analogis, his , inquit, adiungitvr lapis nupcr 
cxLufiianorum India apportatus , quiBe- 
zoar abeffe^lu appellaiur.quibusfingulis vi* 
cibus grana quatuor aut quin(^\ic {^orrigcre 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



ie4 Casp ABii Bavhini 
oportet,aqua,a.. t fyrupo, aut iulculo aliquo 
exccpia Augenim i febres peftileies Bezoar. 
dicis irdigeicfcripfit, qui? putndis conue- 
niunt,vocatautem BvZoardicaThenaca ex 
Galenoad Fifonem , &Boluarmenam exp. 
fimplic:unn,kpidisveri huius non meminjt. 

In febrcquam ftigmata rubra comitantur, 
& pulicum morfus inftar pcr cutim afperfa 
apparent,probarMonardi*. AtSyluatjcus 
oftendit lapides Bezoar vfum non ciTe tutum 
in febrjbus exan thematibus coiunftis , fi de- 
tur ad fudorem mouendum, qucm ex fc non 
irouerccreditur, hisverbis. Quotempore 
exanthem-taerumperefolcnt.crudusadhuc 

eftvtplurimummorbus, neque tuncfudores 
mouere rcttum eft ac tutum: & mox lubiun* 
git: cJBterum in febribus quoquc huiufmodi 
!apidem iftum exhibiium fudorcm ex fe mo^ 
uifle.'ctiamlongo tcmporeacmultoruman^ 
norum adhibita diligenti obferuatione, 
notefcere haud potuit : ita vt in eam tandem 
circahac rcm deuenerimusdeliberationem, 
non ex fe mouere fudorem hunc lapidem,ied 
cucnire intcnm, vteo exhibito,vcl i natura, 
vcl ab alia caufa fudor moueatur. 

Aft longe aliter Boetius / fcntit . cuius yer^ 
baadponamus : Pcftem febriumq; pcftilentf 
tium virus etiam earu quae exanthemata , pe- 
techias, hcrpctes & papulas malign as produ. 
cunt.cito ac miraculi inftar compefcit ac c»» 
tinguit,adquos afFeftus Indiqaotidiecum 



DE Lapide Bezaar. 20.^ 
"Uqua rofarum pulvcrem duorum granorum 
pouderepropinat.Mihi exigua dolis vidctur, 
vbi febres iam Jn ftatu.aut prope ftatum funt. 
Soleo tum fexaut odo grana magna vtilitatc 
cum aquj Acetofae vncia vna quotidie donec 
vei fudore.yfcl vrinjeprofluuioinclius habeat 
«ger,propioare,eumq;ab omni potu alio per 
horam arcere,nealterius potus accefTu.aaio 
ipfius lapidis hcbctetur.aut impediatur.Meo 
> cnim iudicioerrant vehementer,qui velantc 
vel poft eiusfumptionem aliquid «gro offe^ 
runt.etiamfi idfqualeviribus lapidi putetur. 
Nam rcrum faepeoccultusdiflenfuseft, i.cc 
homini notus,&taIis,qui cffe^tum optatum 
hmpediat 8c prohibc3t,que Vtraq; res feorfim 
vfurpataproduxiflTet. Quiid horicapitSpiri- 
tusvitrioliSc fpintus tartari antipathiaper- 
pendat: Vrerque enim iftorum acidifsimus 8c 
acutif iirius eilSi mifceas,Vtriufqi acnmonia 
perit&liquoi redc iturii.fipidus.Suadeoigi. 
turvtpcbile iftud medic<>mentum perpetuo 
folum, fieius certum corrimodumdcfiderc^ 
tur,cxhibeatur: h«c ille. 

a tpifl.iom.\Uib.<),efifi.\ & z. b exeoVar£us(^ 
Vf^michius. bl? lib.r.de lapid.c.i^]. c epifl.io$. 
d feb.mali^ & ditttttrnis Lonicertis. c de pe/i.ca.46, 
f eent.3.cur.74..f^itiandus. g defebrib.pefiU. h lib. 
-.defebr. 1 tom i. Lb.^.epifi.io. V. ineomrou.^t* 
lib.t.delapid.cap. 19 j. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



2o6 

AN IN PESTE HViVS 

VSVS ESSE POSSIT5 BT 

in atfe^tibus extcrnis. 
Cavut XXXI V. . 

v'^ Apidi$huius&: inprJEcautione8c 
''^^^ cufatione , vfus a quibufdam 
5 commcndantur: quar^ interme^ 
^ dicamentaBczaarticapcllisvene* 
iium fuperantia . lapideraBezaar, mafgari. 
tas osdecorde cef ui &c.Portus i. receniet: 
hinc plerique pertis tempore bpidis huius 
fra cmentum in ore geftant , tum quando \ 
verieno.aut venenofa aliqua matena.fibi me- 

tuunt. Monarde refcreie : hic cum aquis vio- 
Urum.f ofaru fumptus.i pefte mire Jefendit, 

8c poflet tingi cornumonocerotis m aquis 
pr«diais, cumi^olapide «^'bendum.ex^ 
fententia Fornefii , in fuo de pefte hbello. 
Quare contr^ omne genus veneni ac pelti- 
l^tiam exhoc & aqua rofarum tabellxpa. 
tantur ab Andernjco h'. & Gabelchofer.tem^r 
porepeftis in Officinis ben^conft.tul.s ta- 
bulas.qu«miram vtihtatem prsftant, pf«. 

^Tefti^nedetur , Monardls : adinirabilis 
contr^ peftem Lacuna : imo cert.as auxi- 
lium & remedium non habetuf , quam hu.us 
lapidispuluiiexhibitus, potenter en m la. 
dorc venenum^corpore cxpclht, Lonicc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



t)E Lapide Bezaar. JC7 
rus, Fallopius referente Wicticbio , affir- 
mat hoc medicamentum in pefteomnraru- 
perare,& r eftatur fe i n pefte Ferrarienfi, mal^ 
toshoc lapicJe cxhibito conferuafTe : 5cMa- 
nardus, vt Diomedes Amicuscrecitat,deco 
in pefte Germanica periculum fecit, a qui 
curati & praeferuati , qui illo vfi fuerere , c£- 
teriminim^. Rulandus </ fudorificumprae^f 
fcripfit , quia dicit , alexipharmacum cdo 
malignitatem pcftilentem ocyfsim^ con* 
terens:taletft, iapidis Bezaar fcrupulus fc- 
mis puiueris rubei Cifaris , cornu cerui 
vfti drachmam vnam exaquis fcabiofae, caf- 
dui benedifti,propi at. Scd-qu«focur pul- 
uisrubeusaflditur, fiB?zoar iblus hocprae- 
ftarepofcitc' EtMercurialis f, quaBcormu;* 
niunt aduersus vcnenum St intrinfcciis adU 
hibentur, funtbolusarmeaus , lapisBezoa- 
rius, puluiscornu vnicornis, cornu ceruini, 
corallorum rubcorum , didjmni crctici, 
quorum puluerum dofis eft ad fammutn 
drachmse vnius, &fLimitur l^uiiirmodipul. 
uiscum vino;quemadmodum GalcnusBo- 
lum armcnumciiam in fehribus cum vind 
dabat. Quarein peftc huius lapidis effica- 
ciam magismanifeft^appiirere, quam ir^ nul* 
larealia, exempIisMonardis oftendit, qu» 
infraLcftor inuc^iet. 

Craro in libello de praicautione i fcbrt 
peftilentiali, inquit. Bez )2r lapis in acutis 
inagni fit, fed quantum cgo ohferuare po- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i08 CaSPAKI BAV HINl 

tui.non prxftat hocia ifto cafu , quod ab ed 
expeaatur, quanquaminajusmagnis mor. 
biseo foeliciter me vfum efTe. fciam. Qsod 
fitamen maiori inquantitate daretur. non 
dubitarem etiaminpefte eum profuturum, 
quod in cxteris venenii facit (vlde finem ca- 

pitispraecedentii.) Ibidem adponit pulue- 
remprsferuantem Vienenfmm , qui iapidis 
Bezoarfcrupulosquatuorrecipit. 

Sed diftinaio fort^ adhiben poteft , i 
tempore defumpta : Brudus enim Lufita^ 
nus referente Manlio /in febns peftilentia. 
lis initio magno cum «grorum commodo 
cxhiberi, expertus eft : inaugmento vero da. 
tum.nontaniumnon iuuare , led nocere e- 
tiam.Eand6 cum Brudo diftinaionem Chau 

nusadhibebat. . , 

Audiamus Herculem Saxoriam qui 
huic non multum tribuit. Inter cardiaca 
iTiedicamenta , qu» in peftiferis admini- 
ftrar5 folent : eft lapis Bezoafticus ab A- 
rab.bus celebratifsimus , & noftns tem. 
poribus 4 loanne Manardo & Garz a ab 
Lrto:de quo lapide contri fcbres peftife- 
ras& omnevcnenum plura dicentur : ego 
tamen , vt ingenu^ dicam , dum Venetns 
praaicarer . maximam huius copiam con^ 
Lnpfi . nec egregiam operam fenfi : fcio 
plurimos , quibus exhibu. fmire fanatos, 
red nonreiuli iniapidem. Caufa quia repe- 
fioapud fcr^ptores , quod eo lumpto ludof 
* copio* 



SDE LapideBezaar 209 
fcopiofus excitctur, poftquem ftatim fuble*^ 
u ue «tur; ego tamen nori vidi fudorem pro. 
1 rumpentem: velfiapparebat, eratfudorim- 
') perfedus. Itaque quantumad me, abiecio^ 
I mriem f^em huius lapidis in his febribus, 
i Fieripoteft, vtegoiiiciderim infophifticum 
f. adulterium, fed cum Vcnetiismedicinamfa- 
■■j cerem in primatum aedibus perfuadcbant 
clTe omniumexcellentifsimum. Itaq; fi ge- 
nuinUs reperitur,fort^ habct illas dotcs.quaf 
I tribuunt: notse tamcn nonpofilintitatuto 
proponi. 

Qnid Crato h j Bezoar in pefte panim 
conferrc animaduerti : 8c alibi 1 : hoc faiis co- 
ftat.Turcas in cibo Tcrra lemnia vti , ncc ter- 
rae !emni«,ficuti etiam lapidi Bezoar , vllam 
yim contr^ peftem tribuunt. 

Carbunculus peftifer : In carbunculo pe- 
ftifero, Bezoare i. tra corpus vtiturconfe- 
ftione exconfer. acetofae &acctof citri ana 
vncia vna, puluer. margaritar. & cornu ccr* 
uini ana fcrupulis duobus parata ^ Bezoa^ 
ris fcrupulum femis admifcet. Verum 8c ex- 
trinfecus i Garzia commendaturi fi carbun^ 
culis cnim peftilentialibus apertis impona- 
tur, venenum exuger.do conduccrc , afie* 
ritj^, quemadmodum &Wittichius, quiflic 
Fallopium probare rcfert: fic cxprcfsitSar- 
racenm /, peftilenti ^carbuncalo fi vel crufta 
cxcidit, velemifrariumnatura aut fcalpcllo 
ullum cft, impoficus lapis vene^um proti# 

O 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1,0 CaSPAM BAVHlNt 

nus totum exugit. Vnum hoc addam.in pj. 
fte qu3B anno ruperiori i (5 i d. apud nos hic 
BahleJE feuiit.plure» hoc lapide ni curatione. 
fcdabfq;ommfuccenu,vfosefle. ^ 

Lues Vogarici : Rulandus . etfi difcr- 
tis verbis lapidem hunc non magm faciat, 
& cornu ceruino plus tribuat , nihilomi- 
nus in luii Vngaricae curatione . omnibus 
medicameniis. im6& cibis a^rt^^fcct : ar. 
cumeutum fan^ incertitudinis inMedicma 
kcicnda;capit: cnimfcxto. puKien c^rdia^ 
co cibis admifccndo . lapidem Bezoar m;, 
tcrmifcet . quo . vcloquitur. efficacior fiat. 
Sic aquam nucum cum cornu cerumo Ulto 
prjeparatam , vel cum lapide Bezoaf , ma^ 
^narum efle vlrium . fi alexipharmacis ad- 
mifceatur ; & capite 7. hiftor. 25. pulueri 
alexipharmaco , cx coruu cerumo * terra 
figillata, Smaragdo, & aliis cov/feao. Bc;: 
zoaris OrientaUs fcrupulum femis addit. 
Ibidem analepticum proponit noftu bi^ 
bendum, exfeminibus melonum. papauc^ 
fis albi, amygdalis , iulepo rofaceo , cfl^n. 
tia marearitarum , & addit lapidis huius 
fcrupulum femis , bina vel terna vifcc bi^ 
bendum. Sic hiftoria 29- ^^^"^ alekitcriae. 
&analeptic3e cordiali tantundem addit: 8c 
tandcm hiftoria 50. fudorifico alexipharma* 
coex decoaocardui benedi£^i, cornu cer- 
ui, terrafigillata , Bezoaris Orientahs gra* 
nafcxaddit. Verum cx fequenubus verbis, 

quid 



m 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i)E Lapide Be 2 a ar. 2n 
quid illitr.buat , colligere ell, dum rcribit, 
dcmirandum BcZoarticum, lapidem maxi* 
tai <|uidem prctii, minoris tamea cfficaci* 
iatis,nobitsfiimo cornu ceruino prjeferri , 
iufqi laudibus ornari , qui cornu ceruino po- 
tius tribuidebuefat. 

Aduersiis exanthemata , fiue puftulas 
(contrivariolos acrubedlai7«. qui iiiorbus 
Indiaeeftepidemius, faepdverd 8c pernicio- 
fu$, Parjpus) & Hefpetes, qu« fubind<^ In* 
dos necare folent , huius lapidis puluerifi. 
ti, granum vnum aut alterum (duorum gra- 
horumpondere, Paracus ) ex aqua rofacea 
per fingulos dies magno cum fuccefTu pr^, 
pinant. Garzias» : alii o cum aqua acetof»^ 
Wrduibenedifti, anagallidis, aut fcabiof:e! 
Vellimonum , aut citronum fucco vel fyru. 
po, Crato p vero i n fluore alui in morbillis la. 
pidi.Be2oarnonmultum tnbuit* 

Affectvs EXTERNI. 

1N Scabie mala, quam ferinam Caefalpl- 
nus , lepra, prurigine, & impetiginibui 
vtiturGarziasr/iquarecumaqua buglofl^ 
Lufitani fscp^ propinant , Acoila 8c Csefal- 
pino audoribus. 

Arabum lepram , feu Gratcorum elephan^ 

tiafin,malafcabiem,prurigines,impetigines, 
eryfipelata & reliqua cutis vitia , tanquain 
j)r«fens remedium fanac: hasc Boetius. 

d 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



212 'Caspari Bavhini 
Scrophulis apcrtis , efFcftu miraculofo in* 

fpergituriAcofta. 

Colle^io duraquindecim annorum . in 

latere exterius emincos , intr^ tres hebdo* 

madas qualibet dic , quantitate v ius gra? 

nimilii fumptum, refoluta fuit , Arnaldor 

affirmarte. 

In Vlceribusantiqui5lndivtuntur,Acofta 

&F.'agofo rcferentibus. 

In Cancro vlcerato iam apparc" te, lapidis 
Bezoartici Orientalis puluerem linimcntis» 

Rodericus i Caftro/admifcct. 

In morfu virulentorum animaliumidiui- 
nummedicamentum, Agricol»: quarcOr- 
muz & Corafonx incolae . aduerfus talcs 
morfus vfurpant , Garzias : vt vipcrarum 
& ferpentum , Acofta. Et Cardano t io cura 
morfus & iftus venenati animalis , fuprc^ 
mum cx omnium confenfu eft Theriaca o. 
pt ma, &Bezar , aut fordes oculi ceruini: 
quarcpuluisvulncri impofitus , i mortife- 
ris aiimalibus idos liberat , Garzias u. Et 
F^bricius canis rabidi morfui, cum aliisvl* 
ceri infpergit, qua de reinfra hiftoriacxhi^ 
betur. Sic Iprdano x vulneribus vlrulento* 
rum animalium morfu infli£tis , puluis afpcr* 
fus.venenum cxtrahitr&vtRyff. vulnusfine 
vllodamnocurat. 

Vulneribus fagittarum toxico illitarum, 
iapidum Bezoarticorum pulucrcm vtilifsi- 



> 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE LapIDE BezAAR. 2IJ 

m^infpergi lcintcllcxi(rc , JVlonardes > fcru 
bit: Sc fabjungif, Japidcm hunc Alcxiphar- 
macuin clTc pcrniciofifsimi illius toxici , quo 
fagitt.s fjas illinunt Canibalcs ad fcfe mu- 
tuo co' ficiendos,quGrum pleriq; poft vche^ 
menies cratiatas 8c furores mortui funt. 

a depefte llb.z.cap.-^Z. b commentar.z. dUl.s, 
C de pefieycapite ^6. d de Ine yngancti capit. 6, 
C de pefte , capite 2i. f in epift. Craionii epifl.i^i', 

fde febnb. cap.i7. h eptfl. i^O- i ept/l. .^q, 
& Par^tis : ita credi fcribit Uoetna. 1 hb. de pe- 
Jie y & liyf m Fra^ofiis & H^f >calere dictmt. 
n & ex eo rrittichius. o H^'jf p eptflol. 145. 
" q^cx eo Var£i4s rrntichius, f{if. Valudanus, Sylua. 
ticus. r Ue dofibus theriacal. & exeo Mercurial.z. 
de comp. medic. 13. ^ Venottus. f de mulierib. me- 
dic.par.i.ltb.uca.z2. t ^.devenen.io. u Var^us, 
'f^tttich 

endai. x de pe/htraSi.$. cap o- & f^^^ittichius. 
y &exeoa Bra. cap ^amb mederi Uoeiiui ajfern. 



o j 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




CONTRA VENENA, 

C^VFT XXXV. 
^ Tfi plurcilapides i viipfisaduer- 
i^svencnainfitacommendentur, 
huic tamen fingularis vis contra 
omniavenenatnbuitur, vtfupra 
capitedecimotertio ex Serapioi-c (quivnas 
cx Arabibus longiorem de lapide bczaar lcr^ 
moncm habuit ) Rhafi , & aliis oftendi- 
juus : Sc hoc Indps ad venena cumccnd^ 
vti,Garzias fcribit.ita vt non folum 4 Amulc^ 
tum, fedctiam aduerfus VencnaommaAn- 
tidotum faluiare dicatur , eo quod rcpenW 
vimomnibusvencnis adimcrecrcdatur. ht 
quia lapis Hic eximi? fupra omma Alcxiphar^ 
inaca, viGatzias h fcribit, aducrfus vencna 
facultatis eft. ideo omnia Antidota & medu 
camenta, qux a totafubftantia vcnenii ad^ 
qcrfantur ab hoc per exccllentiam Bczar- 
dica , quafi Alexipharmaca dicuntur: qua- 
re intcr Antidota primum locum fibi ven# 
^Jicafc , fi aduherinus nonfuerit. Amicuic 
aflcrit. HiiiC deleteriis cxtremum moliri ex- 
cidium ex hiftoria Matthioli de Napelio, 
lordanus ^ioftendit. Quare & Par«us . re- 
fert, Matthiokim teftari fepiunbusexperi- 
mcntis compcrtum habere , hunc longd 
maeis prxftare aducrsus deletcria vencna. 
quam catera medicamenta , etiamquim 
Thcriacaha, 8caliaqujEuisantidota. EtFo- 

fclto 



DE LapIDE BezAAR.' 11 f 

rcftof, venena omnia ficut mithridatium 
& theriaca , fua vcnenofitatc expojiat. Id- 
circo & Ardoynus, omnibus medicamentit 
tam fimplicibus, quim ccmpofitis , facuU 
tate propria venenis rcfiftcntibus , aut a- 
nimalium virulcntorum morfus iuuanti- 
tibus, ex longaexperientia praefert: quem- 
admodum&Matthiolu» , quiea, quaeapud 
Arabeshabcntur, recenfet. Etquiaomnes, 
qui co vfi funt, vt Chriftophor. Acofta lo- 
quitur, vno orcafierant , vniuerfale& prae- 
ftantifsimum efie Antidotum , non modo 
intro fumptum,fed etiam foris adhibitum, 
maiorisqueefie vtilitatis , quam fintaliaau» 
xilia. Haec caufaeft, cur in tota India , Per- 
fia , Arabu 8i China , vtantur : apud quof, 
vt habet Amatus in magno pretio eft , 3c 
magniscuris.quaslndi cum hoc lapidcprae- 
ftitere, confpe6lis , ctiamnum hodie cum 
aliispretiofis mcrcibus adferuntur: ik/In- 
diaB principes, &omncs Lufitani pro fum- 
moantidoto habent: & Rauuolffius auftor 
cft, puluerem hunc a Perfisaduersus quse* 
vis Icthalia venena exhiberi. Crato g qup- 
quc teftatur fc contri vencna fcclicitcrv- 
fumcfie: flcLacunaBjb, admirabilceft reme? 
dium aduerfusomnisgcneris vcncna: cum, 
vt Ryffius , omnc vencnum certo cogat. 
Hinc Montuusfcribit vincerc omnia vene^ 
nainfallenter , fiucfumptus, fiuc gcftatqs, 
& praeftare omnibuf Alcxipharipacis , tc- 

6 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



ti6 Caspari Bavhini 
ftibusRhafi , Aue; zoare,Coi-ciliatore,& 
Matthiolo : & affirmat fe multa expenen^ 
tia in multis illuftnbus viris id obreruafie. 
Et Augenio i.pr? omnibus efficacifsimus du- 
citur in corroborando corde & venenis 
proflieandis potus vel geftatus. Et om. 
niumapertifsima Diomedes Amicus , hunc 
Rhafis & Serapio vokierunt rcfiftere fua 
virtute . fiueperos fumatur, fiuecollo fuf. 
pendatur, fiueorecontineatur, fiue aqua. 
in qua infufus fuerit . propinetur, omni^ 
bus venenis, tam calidis . qu4m fngidis, 
& cunftis vulneribus & morfibus venena- 

torum. , . •/!• 

Verum cum efficaciora omnino exilti- 
ftimanda fint , quK corpora ingrediuntur, 
quam qu» adpenduntur , idcirco Amatus 
aduerius omne vencnum , Bezoans grana 
tria ex aqua ftillatitia florum Arantioruin 
Caqu« herbse Scorzoner» Gabelchcter) 
propinat: vel vt C«falpinH$ ^ex aqua flo- 
rumcitri. autLanf* qu« exflonbus Aran- 
tiorum habetur. At l^ortus / ad grana de^ 
cem cum faccharo rofaceo , dare mbet. 
Cxfalpinus m , in cura venenorum com- 
mendat Bolum armenum in vino mero 
aut diluto , pro febris vehementia , vt re- 
ttiedium feratur in venas : & addit iapis 
Bezaar eodem modo , fragmenta pretio. 
fa lenuifsim^ fupra lapidem porphyriten 



DE Lapide Bezaar. 217 
«uigata. Sic Mercurialis«, ad praeferuatio^ 
nem ^venenis infigniter valet,&ab omnu 
us efficacifsimum remedium aduerfus ve- 
ena exiftimaiur. Et Boetio ad venena quflB- 
uisqujcalicuiofferripoflunt, nihil hocprse* 
ftantJushaberi poteft: nam non folum cor* 
pus prKfcruat a veneno,fed infe^^umautop- 
<q prelTum hberat. Ad prjefer uationem (addit) 
fufficiunt duo grana mane cum vncia vini 
? aut aqua cordiali , vt meliilae vel cardui bene^ 
didi propin.ata. Ad curam vero fi quisvene^ 
num hauferitofto veldccem granacum vino 
exhibenda funt. 

Vomitorijs quoque nonnulli addere iu- 
bent: fic cnim Amiitus c, toxico infe<5to,cum 
medicamentisvomitum procurar.tibus, da^ 
tus, cum vomitu venenum expellit, qui vero 
vomitu reiecerinc, per fudorcm aut aluum 
educit: & Mercurialis /? iubet vomitorijs fem- 
per mifcere aliqua.quae vim habeant venenis 
rcfiftendi,yt eft puluiscornu cerui, lapidis 
Bezaar, fmaragdi, terrae figillatae, boliarme- 
ni : huiufmodi enim fi mil"ceantur,non folum 
famulari vomitui faciendo, verum etiam 8c 
vi emplaftica , Sc vi alexiteria , ipforum vene- 
norum vircs minuere. 

Adpenfum contra venena quoque com- 
mendant, haud dubi^ hac in re imitantes 
Serapionem,cuius verba Monardis itapro^ 
pofuit : fi quis finiftrs corporis nudae pani 

O. 5 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Il8 CASr ARI B A VHINI 

applicatum geftct, nec a veneno,nec ^ pernt- 
ciofaaliqua reoffenai, quia propria faculta 
te , quouis modo corpori applicatus , veneni 
vim arcet , & eo infeaos fanat ; plura vide fu? 
pri capi tc dc Bezoar Arabum. Matihiolus <f 
cx Mauritanorum teftimonio refert,lapidem 
ita adallignum . vt nudam fi niftri lateris car. 
nem conimgat. omniayenena fuperare, Sic 
8c Boetius. qui brachio finiftroalligarember. 
Et vt Boetius, cortueri ne ivencno aereue 
peftilentcaut contagiofo laedatur. Hinc Sar- 
raceao vis lapidis ea eft. vt no modo hauftus. 
fed& vel lingua circumaaus, vel aliter ore 
volutus,aut quod mirandum magi5eft,cx 
ceruice fufpenfus, velitaalligatus, vt nudam 
fmiftri lateris carnem c6tingat,nullis cx prac^ 
ftantifsimorum genere quantumuis exim»js 
aducrsus venena prsfidijs cedere videatur. 
Et Cardanus r agem de amuletis . quae collo 
appenfavenenumhebetent.ait: Pazaretiam 
geftatum plur miim prodefTe crediderim: 
quaderefupri capite de lacrymacerui. Stc 
Augenius s prxomnibusefficacifsimusdicii 
tur in corroborando corde,& veneois profli- 
Mndis,potus,vcl geftatus.At Garzias^ fe cx. 
perimentumeins.quod nudaBcarnialligatus 
profit. non vidine, nec fimili modo eos in In. 
diavti.fcribit. 

Sic pharmaciap Ryffiarae reftaurator hunc 
lapidcm ineffabiles & prsftantcs dotes & vu 



DE Lapide Bezaar. 119 
' yf rcf.non folum in omni veneno expellendo 5? 
^ )i fupcrado , fed etiam venenofam 8c putridain 
f n niateriam in corpore ex cibo poiuve, aliavc 
b decaufa collcftam deturbando habcre afle- 
rit, cuiasnomineomnibuslapidibusprctio- 
1 ^-1 (is long^ praeferatur, ita vtetiam Ethnici 8c 
Idololatrae Indi apud quos repcrirur,non vc- 
i rcanturdiccre,Dcumomnipotertem,rcrum 
13 omniumCreatorem, omnia quidem in bo# 
t num hominis crcalTe , fed peccatu eflrc , quod 
t hoc lapidc, alij quim diuites & primarij.vtan 
I tur: pauperes enim alijs contentos elTe pofle: 
f quareapud ipfosvfum huius, neciusmultu 
i abfumatur,prohjbitum. Hinc hilloricisillis, 
Linfcotto , 8c Artho , lapis hic pretioiifsimus 
I eft.&contratum vcncna omnia,tum multos 
I alios grauiores, medicina prxftantifsima, ita 
vtvalor eius long^ fupri vnicornu (it, cum 
etiam illud viribus fuperct. 

Vcrum vt CQncludam,ctfi concedercm la- 
pidem Bczoar , contr^ vcnenum valerc , non 
tamcQ vniuerfalc rcmcdium cor tr^ omnia 
vencna , conceflcrim, imo potius fingulis vc^ 
nenis ,fingula antidota eflTe cum Vallefio u 
crediderim : Antipathia, inquit, naturalis,in 
inanimis quoque rebus cuenir : cum cnim 
(int qusedam antidota & fimpiici'! & com- 
pofita,qu3B cenfentur pluribus venenisad- 
ucrfari, vt lapis Bezahar&Thcriaca, tamcn 
funt fingulis venenis fingula antidota pro^ 
pria, quia eft, quod cuiq» peculiajitcr ac pro^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



tto Caspari Bavhini 
pri^ aduerfatur : velut Aconito ,ruta: opiOr 
gcncrofum vinum: lepori marino,lac. Itaque 
funt qu«dam fimpliciterantidota , quaedam 
quorundam : atq; deleteriorum generi ad* 
ucrfaturgcnusalexipharmacorum.veiumv^ 
ni cuicunque venenofum antidotum. 

Contra Napellum commedauitRhafis^, 
exquo ficMatthiolusjy habet.Aiebat Brudus 
Lufitanus. Manlio ;^referente,lapidisBe- 
zoardici facultJtem alexipharmacam etiam 
contri ipfum Napellum, ab alijsfatisdecan- 
tari. Sic & Auicennae 4d , Bczahar pfincipale 
rcmediumcontra Napellum. & medicamen* 
tumdcmofcho, &algeduar,id eft,Zedoaria. 
Sed hac de rc vidc hiftorias duas, capitcfe. 
quenti. 

Conira Arfenicum quoque valerc. Monar- 
dis auftor eft : vtilis, inquit. qui fublimatum, 
aut corrodens aliqupt venenum haufcrint, 
malignitatem & fymptomata tollendo, iti 
corrofioribus tamen remediaconucnientia 
ctiam adijcienda. alioqui nullius cfficaciae in 
iliis lapis eflct, quare lac primo propinan* 
dum,deindeiapidispuluisdabitur. Videet* 
iam iafra Hiftoriamue Arfcuico alTampto. 

9,' Bodinm inruotheatMLz. b Ufalp. de metaU. Lo. 
nicer. C trafi.de peffecap.^O. d depeBetra6i.i.9' 
C ab.io.obf.-i.& tnSchol.obf.il ( .Amatm&exe» 
kBrx g depneferu.afebr.pefiit. h in Dtof ortdem, 
X Ubi.depefitZ. k demetaU. I i.depefiecapiz, 
m lib.i.fitifl>eculicap.Si. n deyenems,&ex eoaBra. 
O iib,z.deUpidcap.i93' ? udcyenen.zz. q 5-|» 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DeLapideBeZAAR III 

iofc.^i.exhocf^i^ntichiui&H^yjf. f ydeyenenisz, 
% depefleltb.ycapi. t tx<jtto rvittichmi & Ryff, 
U deSacraphUoJophiacap.y^. x ad Manjor.u.zr 
l.dttits iii. y Ub.yinDtoJccap.7i. 2 epifi.i^i.ad 
Cratonemy&exeoaBra. aa tib.^.fen.O.traSl.t.Jhm.z. 
^.€ap i.ei^ UJalp.y/pecHltJuizo. 

HISTORIAE PLVRES, 

EORVM, CLyi HOC La- 

pidcfclicitcrvfi funt, 
Cav^t XXXVI. 

VNc Iubctea,<ju«J)fopofitafue* 
'c»*^ifto"js& exemplis cr.mpro* 
bare.i litio faao l morbi cbronici 

, , ^cura,quareexClaudiiRichardic. 
pjltola hiftoriam hanc ipfius vcrbis adpo. 
nimus. 

Nos racratirsim» Csefare» Maiertatis iuG 
lu.quaCuorexperimenta fui hucufque v>di- 
1 mus, in duobus nempe reis lege fupplicij da. 
mnatis, quibus venenum Itudio ob'atum eft: 
& in duobus praeterea aul« Maieftatis fuse 
nobihbusvehcmentiore morboaffliais. 
quibus primusDominusScander /efe nobis 
offert, qui cum longo & graui xgritudinc 
cum ingenti omnium membrorum,& pulfuf 
imbccillitate Oenipo itc decumbcrct, nau. 
feabundus , ac in ventriculo & prjecordijs 

vehcmcntcrdolens, annum agens fepluagc- 
fimum quintum , lapidis Bezoarrici grana 

^uinqueincochiearivini fucrcobiata^ Nuila 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



iii CASPAfi.1 BavHINI^ 
illo dfc fubfecutaeftalteratio.nullaqueiiit- 
mutatio. Noautameameliusqu^euit: 5»e. 
fluentidieattollcbatbrachia, &cruraadrele M 
attrahebai,Maod antea haudQuaquam facerc ti 
potuerat. Xiibas poftea elapi\« diebus vomi, 
?um quidem biliofum habuit.qui pr^cor. i 
diorum & ftomachi dolores fintuit.ac hcct J 
longoadhuc temporedecubuenc, credo nu 4 
hilominus fu« falut.s fuadamenta Bczoar ,j 
exnti(fe. Hanc hiftort.m.Diomedes Cor^at. ^ 
rusquoque in fuo Hiftoriarum hbro pro dc. 

rima recenfutt. .tN • 

Tn maftitia Stmelanclioliavalda «lamv. 

tili. eft hic lapis,ioquit Mo nardes Imper»wf 
e-im CarolusV.fcElias memorE.in hunc 
effeSum fcp^ famebat.atque etiam rumpTe, 
::rpluri.,ri.qu.fi.:>em,nifetacau^^^^^^^^^^ 
runt&anxit.qu.atrift.t.amadimit.&alacre» 

edd^.qui vtuntur. Multo* admodum^ 
InX & animi deliquio afrt.aos.melancho., 
r^.A«evidi qui fumpti. huius lapidis tri- 
tus eTanUex;^» bug^fsi . r.ne difficu.tat, 
libe.atifuntHEcMonard.s. , . „„, 
Ad.erfusanim. deliquia , exempla duo exl 
Monardi:Exemplumprimum:dec.musquar. 

futum a?'tur annus.» llluftrifsima Dux d. 
BeiLr a Domino lo.nne Mant-que .dmoni* 
..^nerit in .ulafrequentem vfumefreL.pu 
LBeTa'r .duerrus.nimideliqu.a:er.tau. 

? „ 1 luft ifsim? huic famina^ fi!ius.fti mor. 
lTiin-nteW--«vald*obnox., 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




b E L A P I D E Be 2 A A II. 12 j 

<m|cliinqueiIIiusfalutiscupidaadinoilum efTer* 
Hllfingulaicaliquod remedium requirebar.cum 
ordmaria medicamenia ^ quje a dodifsimis 
'Medicis prafcfcripta fuerant, rihil profuiflTe^ 

animaduerteret.Intelhgcn$ergo.quant«ef» 
ficaciae eflet lapis Bezaar , negocium mecum 
communicat: vald^ infolens id mihi vifum 
: cft, qui illius nullam etiam notitiS habebam^ 
'praeteream quain librjsfcriptam repercrami 
fed neque exiftimabam in his regionibus re. 
j periri: eam ob caufamilLm fubmifs^orauf^ 
f vt in illo acquirendo omnem diligeiitiam ad^ 
* hiberet , mihi enim cara erat illms adolefcen- 
tis falus , ob irtfignes eius virtutes, 8c multam 
in omni (cientiarum genere , atque in omni- 
busalijsfebuiilluftri viro nccelTarijs do6tna 
namrtum ttiam vtJapidem maicim^amede^ 
fideratum.coofpicerem. Allati tandcmfunt 
Vlyfsibona.Genuenfiscuiurdam opcra bini 
lapides probi auro inclufi.ofsis da^lyli magni 
tudine, paulo tamencrafsiorcs,colorcpr«- 
diticxviridi nigricantejnftar maIorum,qu» 
jlnfanaappellantur.Itaquecommuniconfen* 
ftatutumeft,vt corripicnte illum inopi- 
'mnteranimidcliquio, lapis illi praEbcretur* 
Vefperc quodam infyncopen incidit: illico 
fecundum ordinem in aula confucium. tria 
pollinis vnius lapidii grana , in ftillatitij \U 
quofisbuglofiaE fufficienti quantitate dilTo- 
luti.in oseiui apcrtum inie6ia fantjqua^ cum 
difficultatc dcglutijc. f^cindc, qiiaato tem* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1,4 CASrAM BAVHtNI 

DoreadSymbolumai'oft°"'^"™ ""l 
5am necellarium opus foilTet.tum f;.cil* am. 
mideliquium ipfum reliquit.ac f. .Ilocorre, 
ptus non tuiiret.Perfpeaa tam .nngn. lap.d s 
facultate,magnain ienimat.one .llum habu.- 
mus, ptzfJm cuM. obferuaremus, quot.ef. 
rnque daretur lapidi. pulu.s..llum tanta 
facilitate ab animi deliquio liberar.: r.am ma- 
nifette app.rebat. puluere no^ exh.b.ro an.. 
mi deliquLm longo tempore durare.& cum 
^ fi^lu.e abeopleneliberari: dato aute.n 
puluere (pbito k faciW ad fe red.re.per.nde ac 
Lullum pafTuseiretanim.deliqu.um. Illu. 
ftrifsima itaq.Oux femper in marfup.o eam 
pulueris quantitate.n geftabat , qu^ P'^ vna 
5of.t>ecefrariaer,t.vtcorr.p.enteju.nan. 

mi deliquio . tacilius prop.nar. polTet , 8c .ple 
Ireuiore tempore l.beraretur.Hlud et.am ac- 
cefsit commodi, quod poftquam pu uere vti 
coepit . adeo frequ^rer Synr ope molefta non 

S Hac re conf.derata.llluftr.fs.m» Duc. 
dixi.exMedicorum pr2cept*s,ea .ned.ca- 
menta . quse morbum al.quem corani , polle 
"fa priferuare^ne in illum i;;cidamusca.nq. 

ob caufam, commodu.n .n.h. vider.,fi (i gu. 
lis diebusmane puluerem fumere:;her. eni.n 

pofle vtco .tinuoillmsvP.. vaporce.ebrum . 
?ub ens. qui ex ve.e.of & .naligna alK,ua 
ot litate «.eratus erat , abfumeretur , & la, 
2:de.n, m^dam illam qualitnemext.na.m 
vaporemqaeexvn.uerrocorpore, ceuexpe- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE LapIDE BezAAR. 22$ 
rjeuiiari aliqua corporis parte afcendentcm, 
b abfumpturum , 8c, fublata mali radice, atque 
c origine.tprum liberum futurum. Id igiturfa- 
h 6lum,dataque funtiJli fingulisdiebusmand 
|i ieiuno ventriculo triapuJueris graxia, exBu- 
I gloiiae ftilJatitio Jiquore. Deo porro fauente, 
|%de6 efficax fuit id medicamehtum, vt ab iJJo 
die , quo vti coepit vfque ad eius ihteritum a- 
nimi deJiquium iJJum nunquam corripuerit: 
:/ pluribus autem qu^mdecempoft ahniialio 
" morbo cxtinftus eft : per fcx vero continuo» 
menfei,nulIo die intcrmino,pulucre vfus eft. 
^ Exemplum alterum:Deprehenfa tantaad- 
>o<3ue mariifefta lapidis cfricacia : ciim ndbi- 
lisadoiefcens fccminajcui nomenMaria Ca- 
tannd, inulto temporc animi dcliquijs affli. 
ftafuinet,&,Iicetmag"iMedici ir.cdicameta 
illi prafcripfiirerit, tales Syncopes interdum 
patcretur , vt deccm aut duodecim horis dujs 
tarent . casque fingulis pen^ diebus, iamque 
adeo imbecillis eliet, vt multo tempore Je- 
ftulo non furrexifiet, euocatus fum ad ilJim: 
animaduertcns autem medicamenta ab alijs 
praefcripta, nihiJ opisattulilTe, reJi£l's vuJga- 
f ribus remedijs , quibus aJij Medici multis an. 
nis vfi fucrant, VJyfsibona lapidem Bezaar 
adferri iufsi , atque ipfi , prius purgatae , lapi- 
dcm,ordine, quodecet,cxhibui : exilJo tcm^ 
porc.quo vti coepit,in hunc vfque diem (iam 
plurcs funt,quam duodecim anni) nunquam 
animi deliquium palTa eft : lapidiem autem 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



21(5 CASPARI BAVHtNI 

i.tegrum daayli magnitudiuc abfumjptit: 
haaer.usMonardis. . 
re5?.4. Aducrsas cbftruaioncs; m confil-js mc 

c3cinalibusSoUnandri,h?cadSolu.8ndrum, 

Hcrmannus Corcrdi gus Mcdicus. Saltcm 
hoc de vaictudine rohiliUim» matron» 
ilSch-ler.bergh addere volebam , jplam m 
initio morbi iui,eduaa tameti pnus maxima 
ex partc vitiofa matcria , Sc corpore pnus ex- 
ouifu^ perpurgato , plurimis alexipkarmacis 
Son ru e fraau vfam^cfTc , vt lapidc Bezoar- 
dico.Therwca acccet aliquotiesexh.b.tjs de. 

coa»s, qu« vifurum in faraibus foluendis, 3c 
humoribus contempcrandis dxata erant. 

SicMonardis in vertigine& ob truftione 
commcndat.his verbis. Neque folummodo 
efficax cft hic lapis in rcbus noxijs ac venc 
nis: verum eiiam in ahjs morbis.vt exper.cn. 
tiademonftrat : nam & in vcrtigine & inob- 
ftruaionibus vald(^ prodeft : quod hac ratio- 
re dcprehcnfum eft. Monacha quaedam ani. 

dcliquium & obftruaiones paticbatur: 
fumpto lapioe ai curandam (yncope-^, fimul 
abobftruaio-.ibusl!bcraeuafit:menfesque 

Qui diu ob'>rufti fuerunt. copiose fluxcrunt. 
&B<cu P^^rtum promouerc Ludouicus Gycn Do- 
'^^' lanusteftaturhisverbis:Hu.uslapid.sgraua 
qun.qae, in aqua Arthemif.*exh.berc v.di 
2ridam matronac nobtli. poftquam diebuS 
feptem .ntcgns, aolorib. partusfu.lTet con. 
fliaata , cju* fubito fatum monuum cumq; 
putndumcnixaeft. " 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE LapiiJe BEZAAi. 22^ 

Febricontinuamaligna,lap»dehoccurata /i^.ron/?. 
hiuher grauida , vt hilloDa i Diomede, Cor '^'^^'•«^ 
narocomprobat. Honefta^fcnbic.matrona '^^'M^^ 
octauo abimpraegPationemenfe^corripituf 
tebrccontiauamaJigna indiebuscan cuJari- 
bus ex incatidefceatia; Ha2c quarto die i fe- 
bns pnriopio.ex morbi v^ehemeutia parie^ 
batpudJam,quspvixit pcr vium atuue ho. 
ram aiteram : poftpar-u Jeth^liter decumbe. 

bat m «ftu vehemcntifsimo , fiti immenfa ac 
manuutremore. quare fumptii gra isquin. 
que Japidis Bezoartici in aqua Boraginis dif. 
loJut Si coepit fudare mirum in modum, fini- 
to ludore,caJor praeternaturaJis cum reJiqrjis 
inoJeitij /ymptomatibui, pauJatim remifit, 
& quotidie meJiiis inde habuit.ac fanata eft 

Exemplum aliud in febri maJigna, CJaudi'<j 
Kichardo referente Laborabat D. O. Staphy. 
us ledecm continuis diebus acuta febre ma- 
ligna & fopita , ab alfeau renum fuum fu- 
tnente initium , abhorrebatq; ab omni cibo^» 
rum geaere, naufcabundus. decapitefxpius 
qusritans, nihij nifi dc mortc Joquebatuf. 
delinquebatquefrequenteranimo. Habebat 
fedes colJiquatiuas,cum aniexitu doJorofo 
yrina er»t turbida , cruda , & fef<i fubiuealis* 
ArticuJi 8c prtcfertimgenuadoJebant, Jafii^ 
tudo ingens.facies Hippocratica , ocuJi in 
dormiendo aperti,& ob vehementcm virium 
corporis imbeciJJif atem , ad pedes delapfus. 
Hisitafcfehabcntibu$,€uin de vitaiJliusab 



I 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



228 Ca SP AB I B AV HINI 
oiiinibus minus f-icraretwr , motu proprio 
clcme' tia Caif-ris, feptem granahuius pre. 
tiofifsimi meditamenii , fibi in vini cochleari 
fucre oblata, Non tamen erat ftomacho tunc 
om- mo ciuroStaphylusiriquidemmcdium 
ouivitellum per fcmihoramante fumpferat, 
biberatqae aliquid. Fori 6 hora ^ Bezoartica 
afTumptionc elapfa , bonum hauftum feri ca- 
prilli ciiidi cum faccharo ebibit.Sc intra femi- 
horam adhuc etiam. Subfecuis iftos fex vel 
amplim fedeschcleric«&foet'dae funt,cum 
quadam tamen faciliori tolierantia folito: 
pofTumquever^ affirmare,illumintrahofce 
quindecim o? gritudinis dies in totum,quan- 
tummedietascruciati panisfit.minim^com. 
medifle. Cum node ilhus diei cosnae fuae vna 
cum D.D.Stephano interenem , paropfidein 
hordc! in iufculo cofti plenam tar.to appcti. 
tucommedit,vtnosiIludintuentes,leihalem 
quaiidam auiditatem potius, quam famem 
clTccrederemus. Et dum intcr edendum nos 
ambo ipfum ad ftrenu^edendum, fi feruari 
cuperet, cohortarcmur ac laudarcmus: re- 
fpondit , fe ideo commedere, quod cibus Cbi 
placeret,alioquin inaniternoftraiaftaturos 
vetba. Fuit noaeilla ReuerenduspaierCa^ 
nyfiusin ijfdem «dibus. veritusre Staphyli 
obitusfequentem lucempraeucniret. Quie- 
uitnihilominus ita phcid^ noftcr infirmuj, 
vt potucrit feruitio corporis,& confolatione 
fimul apiirrs carcre. Man^ cum refta afcen. 

dere 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



' DeLapIDeBezAAR. 22(> 

deredubitarem,fit mihi paterCa yfiusob. 
uiam , rpem meiiorem falutis de infirmo afte* 
rens : & ex iJla hora res in melius ftatim Sc 
continuata fcrie rantprogreflTae. 

ExpcmpJum etiun Monardis habet. In 
malignis, inquit, ficEpidemicis fcb ibus, ad- 
mirabiJesfunteius vires, quia malignitarem 
tolJit, &veneni quaJitaiem extingu»t, quod 
inprimisMedicoprocurandumelt; namnifi 
! primu ea toJIatur,frurtraneaeit omniicura. 
Nobili cuidam omncs famuli malig iafebre 
(quam Hifpani modorraappeJlant) correpti 
fu^re; Japidem Bezaar in aquae plcno caa^ 
tliaromacerauit, de hac aqua om esaeg-os 
bibere iuflit,qui dcinde a morte liberati lun t. 
Eam ob caufam multi inaqua, quam bibere 
debent,afsidu^hunc lapidcm tenent, duin 
aegrifunt, quiaad tolJcidam fcbrismaligni- 
tatem vtiJis eft,& cor roborar. 

Sed infignis etiam efficaciae eft hic lapis in 
febre Ouardete Hifpanis difta, infeais, hoc 
eft,in qua ftigmata rubra.pulicum morfus in. 
ftar per cutim fparfa apparent, prajfercim in 
humeris 8c mufculofiscorporis partibus, id 
autem fic , natura propellente ad externas 
partes huinorem. Itaque initiocurandum,vt 
euacuetur, noauiem intro reprimatur: quod 
fiet fri6lionibus , cucurbitarumque applica- 
tione & alijs remedijs, quae humorem pereas 
partes extrahant, perquasnatura propellere 
fatagit: epithemata autem nonwfurpanda 

P 5.' 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



CASf ARt B A VHINI 
nccjue vnaione<, aut alix res fimiles,qu« fti* 
gmatumeruptionempr«pedircqueaat.pe- 

inde illico poftcjuam Uigmata apparere in- 
cipiunt , «gro danda fu it ea , quae vcnenum 
tol)endi&extinguen3i vim habent , mittio-- 
ncm fanguiniifagiendo.apparentibus iam 
ftjgmaiibits, nifi fanguiniscopia & • lcnitu* 
do aliud fuadeat. Aiuersus hunc morbum 
& malignas fcbrcs, vald(^ vfile,& in multis 
cxperientia comprobatum medicamentum 
comperi , Bolum armcnum noftratem in ta- 
bellas cum Uiilaiitio rofarum li^uore forma- 
tum , in om'-ibus medicamcfniisexhibitam, 
quaexger fumere dcbebit.*tque in cibis qui- 
busvtctur, potifsimum annoquodam,quo 
febres acutae grafiataj fant , quia illius vfu 
multi liberati funt : nofter enim hic Boius 
parum ab Orientalidifftit. Sed eius vfuscfto 
inlapidisBezvtardefcftu; niim \iicomn bui 
praferenduseft Id ex.ertus fum innobili 
quodsmvirohuMifevrbis.mjli^nafebfecor- j 

repto.cum frequcnte vomitu.ai.imi deliquio ' 
alijjque tpali^niP f^bris fymptomatibus, in 
cuiui humeri'. c^^aruhemau ilU , Sctiigmata 
tpparebant: fed propmato i lilap cieBczaaf 
cum piiUxDo V-^icorriu. fubito ccllarunt 
fympton.ata . & mcliufcule h&bcre coepit, 
qui;»febri$ii. l^gnirasexrincUfuit. qu?e tan* 

ti mali caufa eiat. Mulfo*; rr»-^''^»^""'^®- 
mciaiepofl m qiiiinHifpaniaquatcruecim 
abhiii<;anws.quibus ilioyt f api, iiiofum^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



nl 

A 



D E L A P I D E Be Z A A R. 2^1 

iplo a f«uis morbis liberati funt : vt reuefa 
iniracuium videatur , lapidem cx animali, 
Ccrao aut Caprsefimili, ventre extra6tum, 
parua quantitate fumptum, ea pr£ftare,quaB 
retulimus: haecMonardis. 

Addere lubet aliam hifloriam ex Ludo« 
uico Gyon : Dominus Vicecomes de Con- 
born & Nouicaftri Dominus.Regis apud Le* 
inouaces locum tenens, retulit (e Lute!is 
febri peftilenti correptum, ( c{uaplurimi,& 
quidem cuiufuis conditionis, xtat:s,Sc fexus 
moriebantur , ) & tum cum ab omnibus 
Medicis derelidus elTet , confilio Socefi fui 
Marefcalli Bironij , lapide Bezaar per dies 
aliquot vfumcde : cuius vfu paruo temporis 
interuallo coualuerit, & quidem re£lius ma. 
gisque alacris, quam quifuis alius.qui morbo 
hoc correptus (uit, magna cum omniumad* 
miratione. 

Peftem curare & ab ea pracferuare, hiftoria 
Ludouici Gyon comprobat. quaBfic habet. 
In arce Lucenn,quae apud Lemouicenfes eft» 
peftis adeo r£ui|t , vt horarum vigintiqua* 
tuor fpacio trcs ea in arce mortui Hnt : at 
poftmodum domefticis reliquis, qui odo- 
decim numero fupererant , quotidie man^ 
hpidis huius grana duo,in aqua Enulae Cam« 
panaz , & quidem pcr dies (eptem , exhibita 
lue e: aquotempore nullus obi}t,nccqut- 
dem peftccorrepnts: imopluresquiar thra- 
ces ^buboneshabebant.eodeQ) modoBe* 

P 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



z^t Caspari Bavhini 
zoare vtentes , conferuati fu6re : verum me- 
dicamentiSk quae bubonibu»& anthracibus 
adhibentur, lapidis huius parum admifcea^ 
tur, necelTum eft : haec Guyon. Quare Mo- 
nardis, plerique peftis tempore huiui lapidis 
fragmentum in ore gcftare rolent,tum quan^ 
do aveneno,aut venenofaaliqua materia fi- 
bi metuunt. Vald(i etiam vtilis eft aqua,iti 
qua maceratus eft hic lapis , ijs qui peftilente 
aut maligna febre correpti funt. N^m ( in^ 
quit) in nulla remagismanifeft^ gpparete- 
ius efficacia, quim in pefte : Cum enim in 
Germania peftii vald^ graflaretur> quotquot 
lapidem Bezaar fumpferunt,p|urimumillis 
profuifte, liquido apparuit, Eius autcmfa^ 
ftum eft periculum in Xenodochio quo- 
dam, in quo erant pefte correpti: duobus 
propinatuseftlapis.alijsminim^ : qui fum* 
pferunt liberati funt , reliqui dup extin6li fu- 
erunt. Tummultis iftaluecorreptisexhibi- 
tus eft,quorum nonnulli binos carbunculos, 
atij tres haberent, qui omnes liberati funt. 
Huius exempli teftes fuerunt multi magni 
nominis Sc nobiles viri,tum etiam pleibei:hf c 
Monardis. 

Vcneno infeftis, mederi,exemplis nunc 
docebimus. Braftauolas in prologo eorum, 
qu» fupr4 Mefue antidota fcripfit , hifto- 
riamnarrat,qusE Ferrarise acciditmultis ve* 
ncDO infe£lis: reiefto criim vcneno liberatos 

fuifte 



BE LapIDE BezAAR. 

fu5fleair,Vitrio)i oleo, &lapideBezaarfum^ 
pto : haec ex Monardi adpofuimus , cum 
Pradauolse liber ad manus non fuerit. Se- 
quuntur hiiloriae tres ex Monarde dc^ 
fcriptae. 

Eo tempore Licentiatus Ludouicus de 
Cueua , vir in fua artedo<5>us , venenofum 
quidpiam imprudens fumpferat , atqiillico 
adco grauia fymptomata funt fubfequuta, 
vtbreuimorituruivideretur ; & licetmedi^ 
camenta vomitum cientia, Theriaca, aliaque 
remediavenenis refiftentia ,illiadminiftrata 
. I cflent, adeumaccerfitus , adeo aegrum dc- 
prehendi , vteius falutis exigua fpes cflet. 
Animaduertens autem venenum eiusmorbi 
occafionem efle , & quam inutilia fuiflent 
mcdicamenta illiexhibita , ipfe requifitum 
iui lapidem Bezaar , quem nullibi reperi, 
praeterquam apud fupri memoratam Do- 
minam Mariam Catanno, cui duntaxat intc;» 
riorpuluis reftabat.fcd fort^ grana pendens: 
i_^^Iuerem ab ipfa acceptum in duabus char* 
tulis repofui.magna laetititia affe^us, mc re* 
mediumei qui tantoper^ indigebat, repe^ 
rifle. adeum regreflus, magisaffli^um repe- 
ri.quamquifpiamexittimare poflet.Ilico tria 
puluerisgrana, quae attulcram chartulcia- 
uoluta, cum aqua ftillatitia bugloGi propi- 
naui, atqi intri temporis fpacium , quo Sym- 
bolum Apoftolorum ter recitari poflet a pul;? 
uere fumpto , manifeft^ fympom,^ita , aneu^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



CaspaimBavhini 
fti«,& animi deUfcjuia mitigari & ceflare coe- 
perur.t, ficvt fub iioaem iammeliufculeha. 
berei,&liber imortispericu!v,(cuia(ie6vi- 
ctnu^fucrat) elTet, acpoftridte fanus app^re^ 
rct: plunmum tamS per multos dies atfli6tuf, 
ob prajciifta fyr^ptomata. 

Eodem L ceniiato Ludouico dc Cueua, 
ad venadoncmcum» obiii viro profe^to , v* 
puscfamulis aquam bibit ^ lacuna fta^nan^ 
tc valJe corrupta, Scvenenofls animalibus 
pletia, atqucftat.madeo affliaum fefer.fit, 
vt loco fe moucre nequirct , intumcfcente 
aluoSc reliquo corpore , magnis anguftiis 
preftus,&a imi dcliquiis.vomens&fudans. 
tt tranfuerfim equo impofitu» , in proxi^ 
mumpagumveh^dusefict: adhibitisautem 
quibuflamremed.is . datus& lapisBezaar, 
qucmnobilisillevirgeftabatinfimileseuen- 
tus,fuit autem pulu«s ille adeo vnlis, vt poftn 
die cum fuo hero proficifci pcftet. 

Puella qusedam vc^cnofum quidpiam cj 
dit , cx qqo fubfecuta funt grauia admoduffi 
fymptomata, qualia inducercfolcnt venena: 
cutn autem mcdica rcmedia nihil prodclTcnt, 
^ib.detsfid. auaorfiii.vtIapis Bezaardarctur: &ftatim 
*«tp.i93- conualuit: haftct usMorardii. 

Hinc Boctius,aflertt , cos qui ab aqu« po- 
tuin qua viruletaanimalia verfantur,iIicoin# 
tumucrcfumpto bis aut icr ifto lapidc, qu€. 
admodum & ilios qui vcneru haufcre , Una^ 
ri. AuUcrfdsquoqiNapelli&Afienici virus, 

quod 



DE Lapide Bezaar. i^f; 
fquod truculentef in corpus fiumanum fe-* 
uit , vix aliquid prxftantius reperi J pufTe, 
idem lcr bit. 

Conrri Napellum valet» in quam rem Hi- 
ftoriasduas fubned;am,alteram exM«ttthio- 
lo,«<aiteram exClaudioRichardo. Ca.rerum a iftfith 
t!iter lor.gefe habuerunt fymptomata in al comment.in 
tero paritcrad furcam damnsto , cui data ^^^^^^^^^' 
fuiteiiifdem Nauclli drachma.vtde lapide, 2^^eio. * 
quem B<?Z0nr appellant Arabes, periculum 
fi(?ret, an huinfcc veneni immanitatem ex- 
pugnare polTt-t. Agebat latro armum circiter 
vigefimu (eptimum , qui epoto lethali phar- 
m2C0> pipcrisomnino iiiporem ilii i."!cfledi- 
ccbat: Hora fuhind^ pcrafta, ciimvomere 
coepilTei, lapidisillius grana feptem ex aibo 
meraco data funt. Verum ab cbibito antido- 
to, varii8& Acerbifcnnis fymptomatibns ex- 
agitatuseft.fcuomuit cnnn frcquenterbilio. 
fa, porraceo colore. Quendam quoq; vciuti 
globum ci!\:a vmbilicumlc fef^tircdicebat, 
quiirdefupcrna petens, in fupremam po^ 
liremacapitispartem frigid.5m auramquan* 
dam diffundebat. Accefbit paulo poft ftupor 
quidam paralyf non.*brur!iiiS, quinnuttila* 
tcrisbtachium, dccrus occupauit , adcovt 
vix (umm.-mj manum mouerepotucrit, mo- 
tu iam incoereris partjbusexf nfto. Inttrim 
nor multo poft lemporc, haec morbi vis,fin». 
ftra ^orpor:s jnrte incolumi rclida , in de- 
xtram repcate fc cQntuiit, eandc<iinque fimiU 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



CASP ARI B A VHINI 



niodo occupauit. Vagu profe<^o fymptoma 
hocfuit, namcum dexrrum brachium is . t^ 



.finiitn 



it.Sc 



econ^ 

tri:tandcmvtrc!nqieleuauit. Aiebatquoq; 
vriucrfascorporis venasfrigefcere. Nondc 
fuerunt Vertigines, quas fecuiie funt cere^ 
bri commotionesadeo fcruentes, vl aquae 
incaldario buliienti (tmileieflcdiceret. Ac- 
cefsit quoque oris & ocu'orum coauulfio, 
atque acuiifsimus mar dibularum dolor. 
Quar^ faep^ manibus affeft^s illas partes 
pcrUringebat , veritus ne exciderent. Fo^ 
rinfccus turgentes ocuH, liuidafacics & ni. 
gra labia ccrnebantur : quin etiam vcr tris 
tumor videri poterat , perindc ac hominis 
aqua intercutc laborantis : variaadmodum 
extktitartcriarum pulfatio, & variaquoque 
mcntis perturbatio , pro fymptomatum re- 
currentium acerbiiate. Nam um prorfus de 
vita dcfpcrare , moxinfpem fecrigcrevidci 
batur , modorationiscompos, modo dcli^ 
ran8,nuncploranti,nunccantantifimilis. A- 
quam frigidam fibi dari potandam, tantope- 
appctebat,vt ca fubito fc liberatum iri con- 
fiderciToto hoc tempore fe tcr cxcxcatum, 
terque in morts agone collu£latum affirma- 
bat , lingua tamen pcrpctuo conftitit , nullo 
vnquam fymptomate affcda , fiquidcm nun- 
quam intumuit , nunquam is balbutire audi^ 
tus cft. CjBtcriim feptima poft cbibitum Na* 
pellumhora, vcneni taudemviabantidoto 

cxtin£ta, 




DE Lapide Be^aar. 
jctin5ta.omniaeaar.uere lyinptoiuata rartc- 
ria; adrcciajcdJerenormam, naturalisrcui- 
xit coior, & breuiquoq; virium codftjtitro. 
bur. Atq, ia hunc inodum miferille, magno 
coaflidu atqj certamire pcficulu fuperauit. 
Hiftoria altera ex Riciiardo, Primus ex 
^ rcii, cui Bezoarpoft vencnum obiatuseft, 
1} fuitante biennium PragaSi qui cum perali- 
quotdicsincarcere detentusfolo panc atq; 
tiqua fuiflct vfus.atqi pr^ccdentc nodc pror. 
susincoe-.atusjdrachmapulueris Napeliifuit 
oblata. Eratcorpus praecedente diasta val. 
d^praepaiatum, venie innanitae, 8cmeatui 
omnesaperti, exquo facillime veneni vis ad 
extrema quoque membra diftribui potuit. 
Superuenereaccidentia, ncmp^anguftia pc^ 
£loris,dolorllomachi,oculorumobtencbra- 
liovertiginofa.pulfusimmutatus.Cucn vero 
infirmus aflereret.ni ftatim fubueniretur,fcfc 
penitus dcficcre j oblata illi quinque grana 
remedii inpaucovino funt : continuoallcjf 
uiatuseft. Paul6poft,non finetamcnangu- 
ftia,euomuit , 8c bcnd fpcrabat. Nihilomi- 
nus fciebat, matcriam circi ftomachum aga 
grcgari. Pars pofterior caps tis 8c collum do- 
Icbanirinddcocpitdclirare , 6c canebat altd 
infolioquodamlacero. Pr»teriit dclirium, 
rccurrcruntque alia fymptomata , dolores 
fcjlicet ftomachi.capitis.maxillarum, pefto^ 
ris,mod6 vnius,mod6 alteriusiunfturae.Ve;* 
ivim feptcm horarum Ipacio omuesclolucre. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1 



Caspari BAVHtNl 
ve.iterintumuit,quarihydropicuScact.liraC 

prjccordia cuui dolore,& duritie tef.KtcuHt 
punaio r.Ti ».irer ibus,vrinafupi.rena.itcm 
ettvno brachio 8c prxtereA crurevelolutoSi 
Pulfusf«p<^fuit iuterceptus& febricubius. 
Vomuitiiiodiealiqtoties.habu.tlilede.ica 
perpeiuo de durit.e quadam frigida.ac fi lapi» « 
q^diin ftoma. hoforer.nob.setUouqueltus. . 

Vltimover6,dequo;ftantesomnesmira# t 
tifuntmaxim<^, Oplnhalmiaquaidam I ppi- 
tudinofa ilii fupt . aenit , adeo doloritica8c : 
horrida. vtpatieosipfe mon potuis, quam 
pau«6magiscumtali dolore ,^erleuerare cu. 
pcret A . enenianumptionepcThorasquin- 
que. ec itiamquidemfumpfu.vteoccrnuf S 
proced-n*texDerii«entu. Coaquieaerefpa* 

^"^«c omiia : noftu cum i^ 
voluptate coenitauil , quieteque d^ rmiuit. .> 
Ma e erai fai ifdmus , neque mimbrorvim r 
l .r)ov)lacd'f' bfccuta, pr^.utcgo quinque:: 
vel fex mem.u l^acic fum percu aatus. Fa. 
aus eft iiber,& ctiam i S.C«f Maieltate libe- • 

ralit?r donatus. . 

ro .tta Arfenicum hiftoria etiam apud ; 
Ricaardum h^betur talis. Alteraetiamex. ^ 
prric.nia faii decima proximi meniis Oe. 
cnnbns ^ VieiiriSB cdebrata , in quodam 
adolefcc . .ndumvigefimuinattugeaie 
an nu. ^kbJf u. cor,)oris erat rarus. & quoquo 
po.- :- .heaicus, 3c a can ci e tabet. aus.- 
rrsttfelfcrs^tcnamin iplo icnui$dAa;ta,nequc 

noCtt 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



t)E Lapide Bezaar. zip 
nofteprseterira dormierat. Exhibitacd: iili 
Arfenici puluefifati drachma feiniscumfac- 
: charo. Hincad horamgrana decemBezoar- 
3 lici lapidis in aqua boraginis funt ipfi potui 
diJta. Scifcitatus pollea qualis ftatus an te rc^ 
ineJiialTumptionem ia eofuiflet, dicebatfe 
prius magnam ftomachi cum erofione fcn- 
tlfifie incendium , fauces ardore quodam de# 
I lentas: oculoscum vertigifiC fuifie obtene- 
i bratos,nonintcllexiflreIoqucntes,nequeno^ 
uifTc homines. Epoco verd medicamcnto, 
J ftomachum fuifie ilico refrigeratum ,ocuIos 
i apcrtos inquictudincs & anguftias multas, 
' quas prius inuerfo corporc fenferat, fublatas. 
i Percontatusan genuadolerent, idafTcruit, 
\ & cum pun^lionc, quod venenorum fer^ o- 
I mniurti proprium eflecrcdo. PauJo poft fe- 
cutuscftdolorftomachi, ardorgutturis, 8c 
fpuium falfum, cui vom tusphlegmatis vc- 
neno permixti fucccfsit.alleuiatus eft parum, 
neq; diu moratus, coriqueftus eftde vcntris 
dolore, quareferreis vi. culis^ pcdib. remo- 
i tisvnam habuitf-r^naturalem fedem,cxqua 
^ vcnfis dolorquieuit. R^^cuirit vcrointra fe- 
mihoram ftomachi dolor naufeatiuns, cX* 
puit amarum, cxtremirates funt rcf. ii:cf. t«, 
i)iccbat fe quafi conuolutu filum.autlinufn 
In oreftomachi, &ocfophago (e .tire, -quse 
phlegmatis crafsi & vitrei pcr vomltum ex^ 
cret jcft fubfccuta. Ind^a vexant bu.sfV.i^ 
ptomatibus alieuiatus , iterum ia^uietiui £4^ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



U6 C A S P A R I B A V H I N I 

aus, doluitventer, caput&gcnua, hypOi 
chondria tenfa funt , & vna cu ftomaho intu^ 
muerunt.& aliam tunc habuit vcntns excre- 
tionem. Iterum fenfit dolorcm ventriscum 
corporisinquietudine,aluustertiomatcriam 
nfcramliquidam , Scin tranfeundocombu- 
rentcm eJccreuit , adhuc vomitus facilis 8c\ 
cxiguusfuit. Duodecimaaudita (<^"Ji^c""c*L 
feptimamvenenu accepiflet) curauifibi luf.f^ 
culumcarnisafferri, de quo ad tria fumpfit " 
cochlearia , xgerrimeq; tunc tem pohs odo- 
reiti cafnis decoftse ferebat.Elapfa hora,dum ) 
fitiret j ob tuli panem in vino ly mphato infu^ 
fum, non potuit commedere , pardm tamea 

bibit. Verumiamipem ccrtiorem de falute 
concipiebat,de qua prorsus antea defperaue^ 
rat.omniapedeteniim intranquilliorcmfta^ 
tum funt rcdafta. Caerauit nofte commodd 
& bene dormiuit: mand,cum hominem,quo 
ppftofehaberet,inte'rogaflem, refpondit, 
«anftn>o^</quafidiceret,omnin6beQe,licethy- 

pochondria tenfaadhuc & renitentia tadul 
apparerert. quod (yw.y tom^ .bfque aha mc^ 
dicament.^rum ope omnino irieuit. _ 

Hinc Monardis;va)d^ vtWl.tit iis,qui fub- 
limatum, aut corrodeo* al qufidvenenum 
hauferunt,quia veneiii mahgnitatc, rymptoi* 
mataq; tolUt:in corrofionih.tamen conuetiw 
cntia remedia etia adiicienda,qu»aahoqui m 
ilHs nullius efficacia? elTetiapi*. Lacin .fto 
cafuplurimum commendatur,magna quanu 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Bezaar 
'titate , & frequenter ingellum : nam prster^ 

quam quod admirabiie eftremediu,m corro' 
dentibus venenis eo vtendu eft,quonia vene- 
um per vomitum expeJl,t,eiusq; maliPnita, 
e extir.gu.t : vera enim eft antidotus aduer. 
us corrudenria venena;deinde illo epoto la^ 
p.d.spulu.s dabitur,autaI,qaodexS: 
I «'s medicamentisve -.enorefiftentibus 

AduersusmoffuiticanisrabidietiamWur^ nkr rL 

Xtru d cane fabido vulnus accepit , qui primi 
Auguft, ad me venit.primo morfum rcrero 

fcanficau,,cucurb,tuIamculargoreflamma 
appofu,: de.n totum brachiu m pofca, in oua 

d.iTolutaeratcheriaca,parumq;faIis mari„,; 
abluirpoftea cauterio aftuali morfum vndiq 

acprofundeinuf.i:vulneriimpofuigofsypia 
^madefaaum aquavitje. inquadilTulutaerat 

thenaca:pofteaempIaftruimpofuiexfeq.&c. 
yicus ad menfcs tres apertu retinui, fi gulis 
hebdomadib.per interualla bis tervc vlceri fe. 

quentemfpcrfipuluer.f5^puluerispr?cipitat? 
Japid Bezoardici.pulu.rad.angelic? ana fcru^ 
pulu vnum :mifce. M.nfic<ienim mal,>.,ta 
tem exprofandoi.d feattrahit.& venenoad.' 
ucrfaturpuluis iHe.Perosalexiph^rmaca ve* 
lut, thenacam,mithridatiu.cornuceruiufti 
& pr^parati^flc lapidem Bczgard iJum propi! 

o . 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




241 Caspari BavHini 

naui.Sicdiuinonuminecuutusfait. Eodcm 
tempore huiusfratre abeodemcanefeftem 
in locts morfum.eaaem meiho.^o curaui^qul 
anno poft pleurcfi corr epius.obiit. 

Ludouicu'» Gyon, loc.cit.hittoriam rcferf 
cuiufdam i fcrpente morfi.Iuueais quida norf 
bilis, tuvpolauaiicaufaftagnu cram ingref- 
fus,aferpente intibia morfusfait.qr^rigr» 
reddita intumuit:huic Bczoariici lapidis gr,- 
na quatuc r cu pauca aqua rofarum propma 
tafuere: vulneri verogranum vnum impofi 
tum.hic intra dies duoaccim curatus fuit,o 
mnisq;dolor &tumorremifcre. 

Lcpram curare ide afierit. Contra fcabietn 
inoe^eratam.inquit tineam,he'petem & pr«' 
ccierisaducrsuslepramconfirmata. medica;: ' ^ 
mentum huic fimile non reperitur. Huius r«r * 
tcftimotuu perhibere poter t , EcclefiafticuJ 
quida in GaliiaNarbonenfi , qui adhuc in vi 
uiseft: qui cumanimaduertiffet, fehocmo 
do correptu efie^vltra centies manus violen; 
tas fibi ipfi inferre, & fe dc feneftra praecipit 
dare voluit.nifi fuiflent, qui ipsuobferuaflet 
Vcrum huius lapidis auxilio, quo per menfe 
tres.quotidie mane fumendo vfus eft.adhibi 
ta tamenbonaviftusratione, qu«ipfipr» 
itriptafuit,faniiatireftiiutusfuir* I 
Qiiareonmib. lapid. pretiofis,& vnicorn^ 
n-^fcrt Ryfl:&Linfcotrus8cArihushiftori< 
fatultate etficaci Vnicornu long<^ fuperare 
cuius rei<4 longo temporc CJtpcrimcnta fi 
ccrtifsiina,fcribunt. QV 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



1 



QVI HVNC LAPIDEM 

NON MAGNI FACrVNT VNA 

cum Hiftoriis eorutrijqui fine 
fruduvfifunt. 

Tfi praecedenti capite in lapidig 
B«2oaris commcndationem , hi^ 
% ftoriasvariaspropofuerimus: nuc 
lubetapponereopinioneseorum, 
qui nor. tanti fccere , vel alia huic prsetulcre, 
additis h''ftonis quibufdam, in quibus vlilis 
iior fuit,initio fafto ab Hiftoriis. 

Ambrofius Paraeut verba faciens de medi /'^.ao.c.jC 
tamentis iis,c|ua! fint & dicantur Bczihardi. 
ca,intercaeterahaBchsbet. 

litlabatf jperioribus annis corim Carolo 
^Rege. tum apud Claroma' rei Aluerri:> sii 
^';ente, huiuslapidis aJuerfum omt.ia vencJ 
ia certifsimas vires nobilis qiiidam , petei 
juem ex co genere vniii erae Hifpania 
fortatus. Qi^xrenti tum exme Regc, nnin 
<)uid eflet Alexirerium , quodconcradele- 
teria onfinia paritef aequalitcrque valeret, 
Refpondi nequaquam idnaturam admitte- 
^e , &c. ( reliqua ffipri adduximus ) mox : fa- 
^il^ veroefrceius rei periculum facere infa- 
tinorofis crucidamnatis. PlacuitRcgiconi» 
ditio. Addu^lus cft d Latrunculatore c<y- 
^uus , qui ob pclues argcnteas d^uas furto iw 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 



J44 CaspariBavhini 
domiriaedibujfubdnaas.patibulobreuiaf^ 
figenduscrat.Rckiretamen exeo ant^Rex 
vo'aii,niimveneciufumcrc vellet,ealegc, vt 
fi Alexiienum.quod vi^esdiuinascontra ve- 
nena omnia haberedicebatur, ftatnn ipfi i 
veneno e*hibeJum eum a morte vind«caret, 
vita iUi faria tei->aqi eflec. Alacritcr alea lUam 
fubiturum fe refpondit coquus , grauiora et. 
iam. non tedimendo modovitae , fed 8cin- 
famis monis vitandae gratia fubiturus. Ergo 
a Pharmacopola , c]ui tum in officio erat , ex- 
hibitu iUi fuit venenu , exremploqi i veneno, 
Hifpanit adueaumBezihardicum. Quibus 
ingeais,moxvomerecaepit,8cperirfcriora, 
multa cum diris torminibus excernere.mcla- 
mareq; fibi igue quodam vifcera peruri.ltaqi 
aqua fitienti & pofcenti oblata eft : horam v- 
num poft cum bona Latrunculatoris venia 
adipfumintromi(ru$,hominemcomperioin 
terram prouolutum , manibus, pedibmqi fe^ 
rjemodo gradientem, linguaab oreexerta, 
flammeis oculis , vomituricatem cum frigu 
dis fudoribus copiofis.fanguinc denique per 
aures , nares, os, anum & urcthram , manan- 
tc Exhibuihauriendas olcivnciasofto, fed 
nihil opi» attulit.id enim tardiub venit remc- 
dium. Itaque magno cum cruciatu . & ylula^ 
tutandem mortuuseft, cum vix feptima k 
fumptoveneno hora eflet exaaa. Cadauer 
pr«fente Latrunculatore . Sc quatuor ahi?, 
Siflccui , c'6mpcrique ventriculi fundum, 

tanquain 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



deLapideBezaar. 24^ 
i tanquam ab inufto cauterio airum aridum. 
^ que: ex quointellexi fublimatum ipfit lifTe 
■"•Jt: cxhibitumrcuius vim,Bezaharvjicum Hifpa- 
nicumeluderenonpotuit: Rex idia ignem 
1| dariiufsit.Haec Par£eus. 

Ludouicus Guyon refert. Carolo nono 
Francoru Regi, dumMoliniseflet. lapidem 
Bezaarticum obIatum,cuius periculum, vo^ 
lente Rege, in duobus, qui mortem ignomi. 
niof^mpromeruerant^faftumell: quaream- 
i bobus venenum propinatum fuit , fed illo* 
: rumalteri lapidis huius^portio data , qui ta- 
: men non fcciisacalter,*cuilapidis nilfuerat 
1 exhibitum, mortuuseft. Quare lapi^ con- 
1 fraftusfuit, &eum ex mafta continua, non 
n veroexlaminis compofirum fuifte animad- 
uerfum,idcirc6 in ignem proie^lus fuit : & is 
qui dono obtulerat , fperans fe 9. Rege infi- 
gne honorarium reportaturum , nil nifi tru- 
^ cem Regis & Reginae matris afpe^ftum 
• accepit. 

Hieronymus Brifianus Salodienfis Medi^ 
cus hbro de noua Medicina , inquoe rores 
multorum detegit.Donauerat, inquit.vni de 
nobilioribus Bczoarticum lapillum , quem 
tanquam Zopyri taletum fcrinio credulain- 
cluferat,poftquaver6eius fpe6landi copiam 
fecit, fucus detefti. Na confra6tus arenulam 
vitream pr^ fe ferebat,ex qua precarii globu- 
li,vel fphaerulf conftriaioni veftium corporis 
vfui frcqucnies, conflarifolent. Periimilem 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



,4^ Caspari Bavhini ^ 
Sremmam elargicus erai & alieri : facilis 
nimiaauraterreni: huiuspuramulier com, 
minutam particulam cujdam familian dc- 
derat potandam , ipfe adeum vocatus, ot- 
fendifymptomatibusvariisagitatum,num-. 
ne ab epoto veneno,eft enim laethale vitrum, 
obiit ille non loigum poft mifer. 

Non ereo mirum.fi Manlius ad Cratoncin 
fcribat : quid fi jftis Abrahami illius Lufita- 
ni mihi hic familiaris fcntentiam tr.bus ver^ 
bisexufefram adiicimas, nempehunc lap^ 
dem in ftomachis c^prarum fylueftnumcx 
certa herba noftri^ regionibus infueta m 
Perfia r^tum,& ii Juladellas Vaccas Indiain 
veriu.eieni, &ad peftem hoc ipfo facerc, , 
ouod cor , exaao it.de humore melancho- » 
11 o corroboret-, nec expellcre malum per 5 
fudnrcm. Ssz Perfas aclndosbismanpoexi- - 
cua eius quantitAteaffumpta purgan. haec:. 
ficcrollarii vice fuperioribus addimus , ftci. 
cum Hi^ ruream ea conferantur, que i no-^ 
bis alia' ad te^^eifcppta funt, apparebit li- 
quido qu'iniifti!.non vniucrfi ts^ntum mter i 
fe iedfi-t»ulieii?mfecum .eipladifsideant.i 
Qnid veri) ego mecum dum ifti audiui.: 
diTcedoincertior, quam prius.vtTerenia:» 
nus iUe a.cbat. Magna res eft c amant o. 
mnes . a cer;e , fed cern n.h.I: & tamen 
noneftiiiK.I, qaod tum dehoc lapide , tuiTi 
deterraL^m -la aliisque nonnulhEhic com- 
periih,cxigi.pfcripto , qucd n^inc cftm ma- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 247 
ibus, pofsim admoacre , nifi tuam audirc 
ifenientiam potius , quam meam profcrre 
tnalicm. 

Qiiare MafTari^de febre peftilentiali/< a a lib.j.fH^ 
geitis, hsceft fenteiTia : dc lapideBczoar, praxeosea- 
Jcornumonoccrotis, o0edecorde cerui, & piuz^. 
fcliquisi:! genus pr«fidiis & prctiofisinedi^ 
camentis multimirabiliapraedicant, fed ego 
jhaileius, vtliberedicam, tot &tanta mira^ 
ca]a non potui obferuare.vnde neciue admo- 
dAm illorum vfu foleo dele^lari , atqj eo mi^ 
rus, quod non folum fintinucntu djfficilia 
''^ &rariora : fedetiam nonnulli rerum natura- 
lium ftudfofi &peritiores, eavelint proma- 
ioriparte efiecommentitia Scfabulofa. Etli^ 
brodedefl:e/»addit, hiscontrapeftiientiam, b ii^.i. 
atque adco venena omnia tantas vires ple- 
rofque aitribuere, vt coeteris non modo fim^ 
plicibus huiufce facultatis medicamentis,' 
fed ipfietiamTheriacae , 8c alteri cuiuisan;; 
tidotoilla pfSrferre non vcreantur, quaeta^ 
menomnia^ peritioribus pro maiori parte 
commentitia habentur. 

Hinc Vaiefi us f nonmultum huic lapidi ^ ±.meth.2i 
fibuere videtur, cuius vcrba adnotare lu. 
^bet. Vfus & multorum approbatio maxi- 
mam authoritatem comparauit inter fimir 
|>licia lapidiBezaar, Bc primum quiJem ci, 
rquiadachitur ex India: fecundumei, qui ex 
America. Intcrcompofita, compofitionicc- 
lcbri ex Hyacinthis. Lapide qujdem multi 

cl4 



L 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



248 CaspXriBavhini 
iiqj prucJe itifsimi aiteftantur.Mihi vero nul^ 
lui non eft adulterationis fa fpcclirsimus : ti- 
mco,ne nullus rio fit faftitius : multos tamen 
iuuit, nckioan opinione , fed flchocdcbct 
Medicusvti. His Valcfii verbis, Syluaticus 
hoc addit. Quis quaefo Scriptoris huiusce- 
leberrimi authoritatem non multi feceritc' 
prxterquam quod doftif^imus eft, nullus^ 
que opinione noftra poft Galenum, Sc Grae^ 
cos alios fcriptores reftius de rebus Medi^ 
cis fcripfit & luculentius : H fpaniarumet^ 
iam rcgis maximi Philippi huius nominis 
fecundi Medicus fuit cubicularius : ad quem 
Regemtanquamompium poft Salomonem 
potentifsimum , ex fuis etiam propriis re- 
gionibus , 8c regnis veri genuinique lapi- 
desBczaarfidelifsimd deferri debuiflent,& i 
Medico illius omnium peritifsimo probd co^ 
gnofci : qui tamenianium hacin re habuit 
dubium, vtnullum nonfa^itium, feagno- 
uifle, libcr^ admodiam faflus fuerit: haec Syl- 
uaticus. Sic tcftatur Hercules Saxoniahbro 
fuo de fcbribus , fe Venetiis maximam huius 
copiam confumpfifle,nec cgregiam operam 
fenliflc : fcire fe quidcm plurimos quibus ex- 
hibuerit.fuifle fanatos, fed id in lapidcm non 
rctulifle. 

Et Rulandus qui in fuo de Vngarica lue li- 
bro cap.fexto,Iapidem hunc inter fudorifica 
alexipharmaca malignitatem peftilcntcm o- 
cyfsim^coi^tcrentia rctulerat, fequenticap. 

hiftoriaj. 



DE Lapide Bezaar. za^ 
iftorij y.demirandum i iquii.Bczoardicum 
lapidcm iiuximi quidem pretij , minoris ta^ 
men efricacirat<s, nobiidiimo cornu ceruino 
praefcrri, eisquelaudibusornari, c]ujb tribui 
potiuscornuceruinodeberent. I fercs,Be- 
Zoftr non antidctum duntaxat ede , fed Sc 
Cardiacum:effeiJtu rarius,pretio fammo eui. 
dentius,vtrumquearguiiurverum. Quoties 
Hne vllo fru6lu Bezoardicus lapis etiam tem- 
j pclliu^, euacuatione rii^ prius fa6la, exbibi- 
UuseU, isqueminim^parca, fed larga manu, 
mihilo fcciusdefundisaegris: fi tantarum vi- 
iriumcft.curplerosque noniuuit:' Dci male- 
T^di^tioncm 8c mojbi vim maiorem, qu4m vt 
i eo oppugnari queat, obijciendo nihil profi- 
) cies : apud pleroj>que enim quibus admini. 
i ftratuseft, neutrum habuitlocum. Dcinde 
I fi Cardiacum cft Bczoar, aur manifcftisaut 
» occultisqualit-tibuscorcorroborabitur. Si 
I mar.ifcftis , ijs quoduis conflatum Cardia. 
1 cum crit : ergo occultis qualitatibus. quibus 
I nec cornuceruinum priuabis.Quomodo au;? 
jtem eiufmodi terreftris fobolcs, qualis eft 
iBczoaraurcolus.corcorroborarc valeat, ma. 
I ximum cftdubium : cum quottidie ijs folum 
1 rebus robur afflari cordi obferuemus, quae 
llaudabilem fanguincm defepromunt, inde- 
y que fpiritus viiales quantitate qualitatcque 
adaugent. In lalem fanguincm vel momen- 
tum eius tranfire Bezoar folum , nemo mor- 
taliumprobabit: nifi fpiritibusc^rdisrobur 

Q. 5' 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



tr» CaSTAB.1 BAVHI 



N I 



^„ Bezoarfpirantibus ftabiliri fi.ixerimus, Sc 
ranguentesrpiritusvitalesfufcitari. Sed quii 

fpirituum in icrupulo dimidio Bt-zoar om i- 
n6«^*Kinfiderepoterit,{iqueinridcnt,quid 
obftat quo minus fubito cuan-lcant m.au- 
ram , in tenuifsimum prxfernm pollinMn 
contrito lapide ^ tefte mag^nete & fucci 'O, 
quse in puluerem contrita , fet rum & paleas 
non amplius tam expedit(^ attrahunt, vtpoto 

fuis priuata fpiritibus, quo um ope tra6tus 
cft faftus. Oportebit fan<» fpirjtibuscorpu^ 
fculominimo inclufis agere , fi quim aj^endi 
contri virulentiam eft fortitus Bezoar virtu- 
tem : corpore ipfomet tam exigua dofi dato, 
vt lon^^ impar il t refiltendae malig- it-ti per 
capacirsimum dilTeminatJB corpus: hattenus 
Rulandu». 

trsB.^ c.e. Quarc Thomas lordanus de peftis 1 ha- 
nomeciis, Lemniam terram prxfc t : Ter am 
Lemniam, ait, per fe & alijs permixtam , t 
foelici fuccelfu cxhiberi quotidie cernimus, 
vt fi mihi optio eftet danda, mallem lapidem 
Bezahar,qQi Turcicis commercijsSatrapatf 
rum nunc muncribusfrequentior apud nos 
cftccoepit,excluderc, quim terras medica* 
mentofas e pcftileatiumaatidotorumcata- 
logoexlorresrc Idere. 

f*£ 9i' Non minus cleganterquam vcr^ Syluati- 

cus,ficilimum f n^ ei qui voluerit, fiamet 
addufta expcrientia qu cquid voluerit de 
quouismedicamcntQaf-rmarc ; faciant hoc 

circumtf 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



&E Lapide Bezaar. i^i 
lircumforanei & circulatores, quod Medi^ 
)Oi rationales vbique dedecet: Uciant&ii« 
ud , qni med.camentorum virespenitus nc- 
ciunt, ea tamen laudare intendunt. Dicant 
iquaefo nobis qui talia tartaque de lapide ifto 
ytirmant, qua in eo propalando vfifucrint 
rexperientia , quomodo cogt ouerint, illum 
venenaom iia , &morbosomnesvencnofos 
, faperare. Proferantad id coiifirmandum cx- 
(perientix fa£lae tempus , quibus ea fecerit, 
fquibus vei-enis vnfuerint, ^ quibustandem 
aobferuatis experienti» legibus , negotium 
^^bfoluerint: ftatimque vanam , infidam , in- 
jfccrtam & mancam cam faiffe is intelliget, 
) qui vergeexperientiat leges fciuerit. ParticU'» 
Uares qu >fiiam eue itus adduxerunt, veram 
3c abfolutam c.vperientiam minim^ confti- 
I tuentes. ^i^rountes plerofqiie fumptohoc 
l lapide.faniutemacquifiuifTcafhr nant. Sed 
tnalijs limul vfi fucrint medicamentis, crat 
vtanimaduerrerunt: quia fic Pon plushuic 
Ijuam illi med icamcnto cft efFcftus afsignan- 
dus. SedSc illud ipfecumalijsnonnullisaf- 
firmo , tot tantisque recitatis morbis non 
vene. ofis . conuetiire mir.im^poflc lapidem 
hu' c, nequc ratiore, nequc expcrientia id 
ttteftantibus: irclacholif dico.aliisq; melan*» 
cholicis mcrbis : obftruclionibus, partivdif* 
ficili, fecundae retentae, mc» fibus reftriftis 
pariier &pr3Eter mcdum fiuentibus: corni- 
tiatmorbo, Scalijsenumer^tis. Suncboruin 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



2^t CaSP ARI BA VHINI 
morborum calidi aliqui, frigidi alij : attenua^ 
tione egetvnus.incraiTatione alter: quibuj 
quidem contrarijs indicationibus, vna fola 
refrigerandi, & exiccandi facultate manife. 
fta , qua prsditus eft , falisfacere illum poflTe, 
nullus qui dercbusMcdicisreft^feniiat, af» 
firmabit. Ad occultam proprietatem fefe rc- 
cipient , fcio : & hanc contrarios effeftus fa^ 
cere pofle, affirmabunt. Hos eo inprimis ar^ 
gumento redarguere nobislicet,quodnon 
aformalapidisoccultaijeffeftus prouctiiut, 
fed ab ipfms herb«lapidemproducentisrci 
occulta, vt dixit lofephus Acofta ex Indo. 
rum menti. Si dixerint herbam i!lam,& i. 
pfamid i proprietaieoccultapraeftare. Di:» 
camexaduerfo,huiufmodi contrarios effe- 
6tus ab occulta propietate proficifcentes,(o<f 
la experientia dcterminari. Ex his qui in ex- 
teris regionibus & Italiae vicinis de lapide 
iftofcripferunt,nonomnesvnum&idemte* 
ftati funt. Ex antiquioribus, vnum folum Se* 
rapionem,luculentius & diftina^ magis de 
hoclapide fcripfifle, fupra admonuimus, nec 
tamen enarratis morbisnon vcnenofis,quod 
coi .ferat, docuiffe . ex ipfius verbis cuiqj ma. 
nifeftum effe poteft. Venenorum tantum & 
venenoforum morborum , ficuti & Rhafis 
meipinit: quorumautoritate freti, febribus 
quoque peftilentibus,cum ipfis venenis fimi- 
litudinem quandam habentibus, conferre 
illum pofltf» neearc non audemus. Sed ad 

lapi- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




DE LaPIDE BeZAAR 

lapidem BezaarOccidentalemnuePeruuia. 
Jium veniamus. 

(DE LAPIDE BEZAAR 

OCCIDENTALI SIVE 

Peruuiano. 
Cav V r ■ XXX II X, 

Vm dc lapide Bezaar, qui ex India 
Orietali adfertur , abunde diftum 
fuerii : nunc de eo, qui ex India 
Occidentali, (iue qui ex regno Pc. 
ruaduehitur,fermoneminftituemu$ : &pri- 
mum locum in quoanimalia lapidem hunc 
geftantia viuant : deiide quae illa fint , quo. 
modo nominentur,&quf ipforumformafit, 
propofiturifumus. 

Locus feu folumnatiuum huiusanimalis, 
funtmo-ttf Peruuiani, Petro de Ofma au. 
ftorci illud enim admiratione no carere fcri^ 
bir, quod animai hoc per totas Indias non rts 
periatur, prxterquam in mor/tibus regni Pc- 
ruuiani : fe etenim omnia Moxiocana regna, 
omnes Peruuianas prouincias & regna : pro^ 
uincias & infulas Maronnon, Floridam, Bc 
multas prasterea Occidentalium Indiarum 
regiones peragraficattamen nufquam quam 
i^in folis huiu»! regionii montibus confpexifle. 
Auftor eft lofephus Acofta, in omnibus 
animalibus , quae Peru peculiaria habet, lapi 
dem hunc reperiri: addit inProuinciaXau^ 



in epifi. ad 
Alonardtm 
ca^ 75. 



in hiJi.fuA 
natur. 

nioral.Indix 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i54 CASP ART BavHINI 

& aliis Pcru fia.timaram ProumcijS , i 
diuern eeneris animalibus, tam bns, qua.. 
cicuris reperiri. Ex qu^bus fini Guanacon 
i>acoJ.Vicunna^,&Taraguas:qu-bu5capri^ 

rum quoddam genusadiungant,quas Cypn! 
a.degtm^ vocent. (Baccias capnceroum nomiiiatj 
i»«w/.34. jjxi68cinreenonou»Hifj.a iif.Ceruosquo^ 
que hos lapidcf promere.quo lamen loco^ 
ncc Vicunnas . nec Pacos , nec Taraguas , vfJ 
piam reperireliceat.idem teftatur. 

FORMA ANIMALI5. 
T^Ormam animalts Petrus de Ofma, his 
H verbisexprefsit: Animaliu genusquod. 
^ dam in «ftis montibos frcquen»inueni 
mus.vald^fimileijs hircis (nifi quod corni 

bus orbum fit,)quos ^^^^^''^'^f'''^ 
riri tradis ( Mor.ardem mte hgit ) R^fi^ «^nj 
coloris magna exparte, &herbasfalunfera* 
depafcuntur, quavu magnaeft coptain mon^ 
tibui, vbi ifta animr.ha dcguni: ira fagacia vi 
folo tormentorum fcrreorum iftu adfequi 

pofsimus. . . r *w! 

/;*.4.c-.4o. Vcmm cum lofcphm Acofta »nj^*n«^^| 
ralis Indiy. Occidentalis hiftona , de praedU 
aisanimdibus capitibus duobus egerit eo^ 
rumque def.riptiones adpofuent^lubet irii 
Lcaoris graiiam, nequid huic traftatui | 
dcfitjpfius verba duobus luble^ i 
quentibus capitibus fub* 

ijccrc. j^j. 



fide fi*prs 
ttia m refext 
Ue tapid. 




IpE VICVNNAS ET TA- 

RAGVAi IN PeRV* 



C^V^T XXXIX, 

rebus praeftanttfsimis , qi7as 
:u Habet,V'''cunn5sfantfi; O- 
ues. Vicunnas,feriorc$runt:0^ 
ues.manfutt^. Sunt,quibus pcf- 
fjafumell,de hi$ etiamAiifto- 
telem, Pli ium, ac cap teros au6lorcs trad >dif- 
fe, quo loco de Oprisegerunt, cutn quibui 
proprer a^ilitatera, & mor tium amcrcm fa^ 
cil^ conferri pofsinr. Sed hjec anitTwlia, cK 
caprarumgenere.neutiquam funt. Nccenim 
Vicunnas, cornua caprariim more habenf, 
quas fcisAriftoteles afsignat. Multom-nus 
caprae funt Oricntales, ex quibus lapis Be> 
zaardemitur. Aut fi omnino huius gencrrs 
cenfendsE: forent.illarum difTufum genuseeu 
canum.omr.inoef^eoporteiit. 

iEquaratione VicuiinasPcruenfes.nonid 
animalfunt,quod in noua Hifpani.^Bezaar 
promtt: hoc cnim ex Ceruoru gcnere cll, cui 
fimile noftro judicio non in vninerfo oib-e 
rcperiatur,nifi in Peru ac Chiie finjtim-s. 

Vicunas capris maiores.vitulis ir inores cdJ 
lore Ieonino,fed fplendetiore furi:coi nua no 
habet vt in capris ic ceruis funi. Mot^ lorum 
loco gelidifsimacolunr, Punasdi6h:cas nec 
glacies,nec niucs laedunt; imo poiius firmat. 



h 

h 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




25<> CaspariBavhini 
reticiuntque Gregatiin oberrani,& mirae 
celeritatisfunt: peregrinantibus tum homi-. 
nibus, tum pecoribus occurrentes,fettino in 
fugam fe dant.cum lint timidifsim*: fugien- 
tcs , pullofc fuos an te fe aguat. H« an genuS, 
fuum propagent,nuIli fcitum eft:qua de cau- 
silndiaj Reges,mandatocauerunt, fiefige- 
rentur,aui quouismodoferirentur: nifi id 
jufla pruato diebus feftis liceret. Multi que. 
ruatur, Hifpa:.osL<dJam ingrelTos, venatio- 
nibus crebris,harum numerum nimium con- 
fecilTe.vnde lam pauciores fint. Vcnatibui o- 
peramdaturi, v.-*o numero tria autquatuof 
millia virorum congrcdiuntur, qui montis 
parteminfignemambientes, exomnibas lo- 
cisinvnumpecudcscompellunt , coguntqj. 
Ex harum medio poftea 500 aut 400 , quaa- 
tum volunt feliguLU: c«teras,cumprimi$ (ccg 
melIas,procrcandas fobolis gfAtia dunittunt. 
Eastonderequoque confueuefunt, ex lana 
paHia & tegetes texentes. quae magni aefti. 
mantur. Lanafiquidem fcrici semula dura^ 
tionis longae eft : colofem natiuum feruatr 
tinauranon variatur. Vcftes huiufmodi , in 
calidis aeris conttitutionibus perfrigerant, 
&renumcomprimi&ardorem mulcent. Sed 
&ali6modoadhibcr.tur,nimirum in le6lisi 
Haud pauci,lanain genere.pro totius corpo* 
ris fa-iitate firmanda vtuntur, cuius vires, no 
inualidas experiuntur. Ex hac co^ feaos te- 
£cte« ppdasricos dolorcf mulcerc,aut - rcerc 
affirmant. Vicun. 



o 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 





DE Lapide Bezaar. 257 
Vicannas caro proba nonell, etCi hancln- 
i edant,fumoqueindurent. Quamverovim 
Imedicam habeat,nottris peregrinationibus 
didicimus. Nam cumaliquandopermonta* 
na Peruenfi profe^li, vefperi in Tambo feu 
ihofpitio diuertiflcmus, dolor inaeftimabilis 
Ibculos iioftrosinuafit, tanta crudeiitate , vt 
fjcoculos nobis elifum iri omnino videretuf. 
C^o morbo ij fer^ corripi foIent,qui per afsi- 
duas niues iter faciunt , nec prxter has oculis 
quicquam difpiciunt.Nobis ergo cum inten^ 
fo dolore acriter lu^laniibuSjfoeminaquae^ 
dam Indica cubile irigreditur, de carne Vi^ 
cunnasrecenscaptae^nam vel dumcruore- 
manabat, aliquid promens iubensque vto^ 
culis imponeremus. Quo fado oculoru m ae- 
gritudo quafi in momento def^uijt, &no?! in 
tutum illicoreftituit* Praeter fupra diclam 
Venatus rationem , Vicunnas alia quoque ar.. 
te captant,eas in locum tam anguftum co* 
^unt,vt emifsis glandibusafiequi queant. Ex 
fineis funicuHspIumbiglandcm, feumanam 
feligani: his excufsis animalium pedes in- 
Uoluunt,inneftuntque,ne quofuga profilire 
queant. Hoc modo, quot volurit capiunt» 
Praecipuum quod habent haec animalia , Be- 
2oarlapiseft,inipfisconditus* 

Sed & aliudanimalisgenusTARAGVAs 
Vocant, ferum & ipfum, at pernicitaiis maio- 
ris,& corporis grandioris: color aduftionau- 
f cs propendulaB: non, vt Vicunnas, gregatim 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



IH 




15S Casp AM Bavhini 
crrant, redringuls pafcua foUtaria,idqiinlo* 
ciseditioribus. Ex his quoq;Be2oar eruitur, 
cxteris tuin magnitwidine , tum viribus pr»* 
ilantior. 

DE PACOS GVANACOS 

ET OviBVS PeRVANIS. 

c^v y T XL. 

Ervanis nulla res maioriautvi 
bet iori quf ftui eft, quam pecudef» 
cumprimis oues ipns llamadi£t«: 
quibus,vtverddica,nihilvnquatm 

vtilius efle pofsit: vt alantur, fumptu nullo 
opus eft : & tum cibos, tu m veftcs, incol* ex 
hac pecude accipiunt, velut Europaei ab ouu 
busfuis.Pr»terhascommoditates,lnd! hanc 
quoque fentiunt , quod ouibus omnia necef- 
faria ipfis apportantur: qu» tamen vt equi 
nec fuflerrrantur, nec frenis incinguntur : his 
nec aucna obijcienda.nam grami' e fatian* 
tur. Videre tamen hinc eft , voluifle Deum, 
Indis hoc animal & pro oue fimul & equo 
feruire. Cumque populusmagna parte pau- 
perrimus eflet , fuffeao copiofo graminc, 
penuriam hancDeus ipfis demptam voluit. 
Ilamas autem duorum generum funt : v^num 
Pacos.laniferum: alterum lana carens,fed ge- 
ftandis farcinis & oneribuf aptius. Europaris 
ouibus maiores.minores viiulis fur.t, c« llo 
obloneoatcamelorumodoporrefto. Quod 
^ natura 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




©E LapIDE BE^LAAk. 
batura ita ftatuit, vt eretliori corpori, proce- 
)ritas<ollircrponderet.In colore variant,nain 
reperiuntur albse, nigra^,c£(i»^ variegatxs 
Indis Mocomoro d<cuntur.Incol£ loci,in (a« 
criBcijs olim faciendis^ colorem diligenter 
attendebant,quam anni temporibus8cvo« 
torum generibus refpondere opof tuerat 

Pecudis caro efilis quidem, fed durior 8c 
tenacior: agni,in cibum deilcatiores: fed ho. 
rum pauccs ma^ant : earum vfus eft, vt]a« 
nam, pannis aptam, proirant, &onera por- 
tent. Lanam detonfam Indi parant , & ex ea 
pannos rexut, quibus veftiantur. Sed hi crafl 
2iore$funt,quos Hauafcanominant:fubtilio« 
res & pretiofiorej.Cumbi appellantur.Ex his 
tnappas , tegetes^ue 8c fimilia texunt,qus 
tum durabiIiora,tum fplendidiora,ferici moa 
domicant. Texturaepeculiarem modumad- 
hibent: 8c Ingae ad prjeftantifsimospannot 
faciendos opifices ingeniofifiimos olim ad^ 
hibebant: textores artificiofifsimi in prouin- 
cia Capachica , apud latum Titicacsfluuiutn 
' iabitant,&c* 

Vniuerfum hoc pecudis gdnUs loci^ frigi" 
iis gaudet , in quibus prob^ augefcit, 8c fagt- 
latur. In campeftribus fleftufacile tabefcit,5t 
jmoritur: tum pruinis tum glacic perfsepd 
lorridae oues incedunt , 8c tamen optim^ (a- 
lifsimcque habent. Lanae, quae breuiorit 
runt, vultum amabilem admodum &iucun- 
lum habent:quae nonnunquam in media via 

R t 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



z6o Caspari Bavhini 
reftitantes,erefto collo aftores ruos& alios . 
quafi tdmirabundae longo tempore afpiciut, 
autintuentur, nullo interim vel metus,vel 
gaudij figno edito : qux res multis rifiim cx^ 
cutere pofsit.Facild tamen terrentur & in pa- 
uorem dantur, adeo vt rapida feftinatione 
altifsimos fjep^ fcopulos afcendant. Quod fi 
accidii , ne cum ipfis profugis argetum quo;* 
quepereat, fclopetis exeditopraecipiiand» 
ic decutiendae funt. 

Pacos quin etiam vfque adeo ira incan- 
defcunt interdum,vt cum onere in terrapro- 
cumbetes ab ifto loco abigi non pofsint , ctfi 
fuftibusfruftulatimcomminuantur. Hincin 
Peru de ijs , qui nullorum monitis aut iufsis 
par^re voIunt,natum hoc prouerbium eft: 
Hic impacatus eft, ideft, Pacos «mulatur: 
quo difterio reo contumaciamexprobrant. 
Ergo fi quae fors iratior ita procubuit, tum 
cuftodes eius fufcitandae remedium nullum 
habent aliud , quam vt iuxta Pacos confi- 
deant, illis abblandiantur, 8c quo cum vis 
verborum lenociniodeliniant,dum ipontd 
fuarefurgant: quibusblandimentis tern^ in- 
terdum horae conficiuntur. Vitio quodam 
fcabiei fimile infeftari folent, ex quo 
perfaep^moriuntur,&c. Ha# 
^enus Acofta. 



DE 



i6i 

E LOCO, IN ANIMA- 

LI, IN QVO LapiS 

hic reperitui% 
C^vrr XLL 

' PJS>7!^\ Vnc locum inanimali, inquola- 
pides hi reperiuntur, fubijciamus, 
ex epiftola Petri de Ofma ad Mo. 
nardem fcripta decimaquinta lu- 
nij anni 1568 ; nos cum aliquotamicisad ve^ 
nationem profe6li fumus, inhuius regionis 
montes,in eam quinquediesinfumpiimus, 
&aliquot ex ijsanimalibusconfecimus. A. 
pertoitaquemaximo4, &proueftioris«ta. ^hac^uo^; 
tisanimaii, nequeinventricuIo,nequeinalia •5>^- 
parte corporis lapides inuenimus : quo faftii ^^XrBe- 
cft, vt Indicis animalibus fimilia non efle pus -^^ar^a^.iz» 
taremus : percontati Indi , quos, vt nobis in? 
feruirent, deduxeramus, quacorporisparte, 
lapides hsecanimalia habereot: fequicquam 
de lapidibus fcirc negabant(vt funt nobis 
infeftifsimi , nec fua fecreta nobis innorcfce- 
re vellent) Indus tame pucr, decem aut duo- 
decim annos natus , cu videret nos tantopere 
id fcire cupere , in animali rcceptaculu quod- 
dam&veluti marfupiu nobis oftedit,in quod 
depaftas herbas recipiut, domi poftea eas ru- 
minatasin ventriculum traijciunt. Ibipueru 
illico interficere volueruntlndi, quodnobis 
id indicafleti eundem tamen pofte?., nobis 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



t6z CaspariBavhini 
in venatione occupatii , interceperunt, Sf, vt 
intellexim9,facriftcarut.Incli hos lapides matf 
gno habent inpretio, & in Idolorum fuo- 
rum delubris , quae Guacas vocant, cum alijs 
quibusque prctiofifsimis offerrefolent.vel^ 
utiauro,argento,gemmis,monilibu8.anima- 
libus & pueris. Ex animalis igitur, quod pri- 
mum fecuimus , burfula noucm lapides, exe- 
mimui: fccuimus & alia huius ge.ieris ani- 
malia.quf confeceramus,in quibus omnibuf 
lapides inuenimus, plures aut pauciorei, pro 
animaliumstate, 

At Monardes, locum illum, in quo lapides 
hi gencrantur , fic exprefsit : primui illorura 
ob{cruator(intellige Pctrum de Ofma) vide- 
recupiensi qu^ ratione inanimalibusgenetf 
rarentur,fuis ipfemet manibus,eorum ani- 
malium Anatome fecit , Sc mihi deinde figni^ 
ficauit, eos gigni in receptaculo quodam, fa- 
refertBoe. fcif modo c6{eao,& viHofa carne conltante. 
titii hb.z. duorum palmorum longitudine,& trium fe- 
lapid. r^vnciarumlatitudine,ipfiventriculoparte 
interiore,adhaerente,alios alijs maiores,ae 
quodam ordine difpofitos, vti nodos veftem 
anteriore parte claudentes. Eo receptaculo 
aperto,eximunturlapides, quos ifti magna 
Kiturae Prouidentia ad noftram falutem & 
noftrorum morborum reinedium genera- 
m, fumma adm.ratione non caret. Atque vti 
intelligo, qui ex Oricntali Indxz adferuntur, 
f adcm ^atione i£iuemuntur,& eximuntur, 

^ccrto 




deLapideBezaar. 
certo caprarum genere,qux magna ex par- 
tc ruff« funt.vti noftrse. S c lofephus Acoftt 
/efcrt, in ftomacho & vcntre horum anima- 
fiu (fcil.in Occidete) ^li^uando vnum folum, 
iliquando duos.tres, etiam quatuor reperiri. 

E L A P 1 D 1 S HVIVS 

Materia, et Gsne- 
rationis modo. 

C^Vf^T XLlh 
Ate R I A M, exqua lapis hic jrene* 
ratur, breuifsim^PctrusdeOfma 
&Monardespropofuere, dumex 
falutiferarum herbarum depafta- 
rum fucco , ruminatione co- creto , generari 
fcribunt. Ailofephus Acofta, gcnerationis 
modum pleniusexprefsit : Indiani ex tradi;^ 
tione&relatione fuorum parentum referut, 
in ProuinciaXauxa & inaljs Peruuianis pro- 
uincijs,tum herbas multas, tum animalia ve- 
nenata plurima degere , quae aquas vnde po- 
tent, & gramina fiue pafcua , quae carpant,& 
etiam odoratu,con tagio fuo inficere foleant. 
Contr^ vero inter herbas illas a natura fingu* 
laris quaepiam ibi produ6ta eft, qu« arcen- 
dorum venenoru vim maximam praeftat.H^c 
herba folius naturae folcrti^,& inftinftu quo- 
damnaturali notifsimaeft,ipfi ViciinaE &caB- 
teris animalibus , qu« lapidem Bezaar gene- 
rant.quam herbam auid^deuorant,vteiut 
auxilio pr«fcruetur , i viruicntia aquarum dc 

R* 4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



SylHAticm 
•pag.t^.eA' 
drm cX ^co- 
fta habet. 



264 CaspariBavhini I 
pafcuoru : & exherbahac efitatainipforuin 
ventriculo lapishicgencratur, qui ab herbj^ 
hac virtute omnem, quam contra venena ha^ 
bet,acquirit. Haec Indorum opinio per viros 
in regno Peru , experietia claros detefta fuit: 
quaecum ijsconueniut.qu^ iPhniodecayjris 
montanis refcruntur, qu^fineomnipcriculo 
ven^nis nuiriiitur &:pafcurur. Incjiani , addit 
Acofta,^ nobis interrogati,cur verucces.vac- 
C3e,capr^ & vituh Cafteilanis fimiles, qu^ ani- 
malia etiaexHifpania veniffer.t, lapidem Be^ 
zaarnonhabear,cum tamen ijfdem in rupib» 
herba hac pafcantur. Refpondent.fe non cre- 
dereanimaiiAilla, quae ex regno Caftiliae ad- 
dufla funt, hac herbam deuorare: imoetiam 
inCeruis&Damis lapidem Bezaar rcperiri. 
Quodfa^^ confentitcumeo, quod etiam in 
noua Hifpania iapides Bczaar(quamuis in ea 
nec Vicunnas, necPacos, nec Taraguas, neq; 
Guanacos fint)in ceruis aliquib.reperiantur: 
quod & fupra peculiari capite monuimus. 

Vert;m,vt idem Acofta.admiratione di- 
gnum, hos lapidesfupra res diuerfasnafci & 
formari : vt fuper h'gulae ferramentum , fuper 
aciculam,aut feftuca,iigniue fragmcntu.quaa 
in lapidis centro reperiutur , quam tamen ob 
caufam falfi nonfunt «ftimandi : contingere 
cnim poteft,vt animal tale quid fimul cu gra* 
mine deuorarit,& fup haec lapis fenfim auge- 
fcendo circuglobetur & craficfcat. Rci admi^ 
rabilis ^fecircahac rcm obferuatf. hiftoriam 
- addidii: 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 26$ 
ddidit : duos fcil.fe inPeru lapides vidiflejn 
uoru cauitate nucleus Pini Callellani, circa 
uem conglobatus erat,continebati#, quod 
omnesin admirationcm traxerit, fiquidem 
in toto regoo Peru , neqOe Pinos , neque nu^ SytuAtlcust 
cleos PineosCaftellanosvidimus, nififort^ inearegione 
cx Hifpania allati fuerint,quge tamen rcs mihi ^^^*'"'»"'* 
cxtraordinariavidetur. Vimi, 
EKdiuerfisautem tunicis autpelliculisfi. adeam 
bi inuicem incumbeotibuslapides hi forma ex Hifpama, 
Iti&compofitifunt. vtrea<^ Acofta. Senfim 
» cnim aitBacciu$,aggcriturcircafeftucam,Ia- 
r minatim inftartunicarum Coepe,fic vtlami^ 
na priore fublata,quae fequuntur clariores & 
i fpIendidiores,quo vlterior progreflus fit , ap- 
pareant,quarum nonnwIIaB exterius fplendo- 
remauri reprxfentanti&Monardes ceftatur ca^-H. 
fe aliquot cominuifl'^ , qui ex tenuibus fjilen* 
dcntibusq, lamiris, eodemquc colorecon^! 
ilabant, quo ii , qui ex India Oriertali aduc? 
0 ii huntur, atque aut in puluerem aut in granu* 

lum,vtillidefinebant. S«c Clufiusprbpofuit! inmtUct^ 
fjjjfl conftantextunicis,fiuecruftuIi$modocraf Monardn, 
fioribus, modo tenuioribus alijs alias ample^ 
£lcntibus,poIitis interdum & fplendentibus: 
nonnunquam aliquantulum fcabris extima 
praefentim&reliquascompledente.vtin rc- 
num & veficae calculis vidcre licet : fed inuc 
niuntur nonnulli, quorum crufta extcrior, 
variis locii adeo alt^ exefa confpicitur , vt fc^ 
cunda appareat tunica, nonnunqua & tertia. 

R 5* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



li 




l66 

DE H VIVS LAPIDI S 

• DIFFERENTIIS. 
C^TVT XLlll 

Vm lapides hi plurimum intef 
fediffcrant, partim ratione ani- 
.... maliumin quibus reperiuntur, 
y Scquidem vel in montofis, vel 
in pUnitie pabulum capienti- 
bus: partim ratione form«, magnitudinis» 
coloris & faporis, has differentias, fubne6te- 
mus : &primum quomodo ratione anima. 
lium difFerant,exponemus. 

Au6lor eft Petrus de Ofma , fola animalia, 
quae in montibus pafcuntur.Iapide» iftos prj- 
ftante^ generare : nam qu« in planis pabu* 
lumfumunt, quiaherbasminusfalubres de- 
pafcuntur, propierealapideseorum, tametd 
vtilef,iis,viribustamennon pollent, quibus 
ii prgediti,qui ab animalibus in montanis de- 
gentibuieximuntur. EtMonardes: vcrum 
quidemeft, eosqui fele^tioribuf notisprac- 
diti funt,quas probatifsimi lapides Bezaares 
obtinere debent.cx animalibus.qu» in mon^ 
tanis d egunt eximi oportere: nam qui ex ani* 
malibus in planis viuen tibus educuntur , im- 
probi funt.nec vlla Medica facultate praediti, 
quoniam non aluntur iis falutiferis herbis: 
mox fubiu'^ git : funt etiam feIe£liores,qui tx 
animalibus ia Ferris tppaunis degentibus 
* *' educan. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DB Lapide Bezaar. t^y 
Jucutur . quam qui ex aliis capris in Malac» 
lanis & campeftribus viuentibus : namiU 
i eo pretio nonhabentur, nequeeam praB# 
ftantiam &facultatcs obtinent, quasPcrfici. 
□uia Malaccnfes caprse ad lanienam dunta- 
xat feruantur, cum adeo falutiferas hcrbag 
non depafcantur, vii quge in montanisde^ 
gunt. Eademplan^eft ratioin Occidentali 
Indiajnam qu« in montanis Peru vitaagunt. 
feleaiores&legitimoslapides&ad medica^ 

menta vtiles habSt: qu^ vero in campeftnbut 
pafcuntur.Malacenfibusfimilesfunt,qu«ri^ 

mul incedunt & viuunt vti greges , qui ad la^ 
nienamferuantur. exiisenimmultiquidcm 
lapideseximuntur, fed inutiles, quoniam fa;* 
lubres illas herbas montanas non depafcun- 
tur: hsEc Monardis. Hic mirari fubit Monar- 
dem , cum is fateatur fe omnia ca , qu» lapi- 
dcm Peruuianuconccrnunt,ex epiftolaPetn 
de Ofma cognouifle, hicq; omnes quidem v- 
tiKfediisviribusnonpollentes aflerat:Mo- 
nardis vero improb*s cfle , nec vUaMedica 
facultate praeditos pronuncient. 

Sed lofephum Acoftam hac dc re ctiain 
audiamusiUpidcs qui in Guaxacis fiue Vcr^ 
uccibus eius regioncs & Pachis inucniuntur, 
plcrunqi minorcs furt 8c nigricares,nec tanti 
iftimantur , nec in vfu Mcoico probantur. 
Vcrumcx Vicunnismaiorcs eximuntur.qm '^.^ 
cir.eritii,autalbiautobfcur^virentes, hique ^So..cm«- 
optimi ccnfcntur. AitamcnquiexTaragua* yiiios. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




268 Caspari Bavhint 
cxcindunturomniumpraeftantirsimi haben^ 
tur, inter quos fatis magni etiam reperiutur, 
3c communiter albi ad cinereum vergentes : 
Syltt. legitf horum laminae comunitercrafsiores& den. 
^'""fi. fiores.quimaliorum.-hiautem pariterin ma- 
flauefcentes. "busac remellis repcnuntur ; verum omnia 
animalia, apud qux hi 4apides generantur, 
ruminant , & plerunq; inter niues & in rupi« 
bus fua haben t pafcua. Atq; ficut Peruanos o. 
mnes,quicunqi illifuerint, Orietalibus pofti* 
pofuit, ita eos qui ex noua Hifpanta deferun- 
tur, Peruanisin operedebiliores effeconfti- 
tuit.Hocaddito, lapidem quemcunque Be^ 
zaar cfficaciorem efleinHiipaniis, qu^min 
rcgionibus Peruuianis. 

Praetcrea differunt plurimum inter fe,vt u 
dem teftatur(& quotidie in Pharmacopoliis 
notare poflumus) magnitudine forma & co^ 
lore: quippe quod aliqui folum auellanaB 
magnitudine&adhuc minoresraliqui nucif 
quantitate,alii oui colubini inftar : alii etiam 
ouu gallinas asquent : teftatur fe aliquos mali 
arantiimagnitudine vidifle. Addit infuper, 
cx quo lapides hi in pretio elTe coeperint , In. 
dos arte conficere CGepiffe^hinc multos, qua- 
dolapides hosfolito maioresvident, falfos 
cxiftimare : licet magni & ii quidem praeftan^ 
tifsimi reperiantur; flccontraparui, quita^ 
menfalfifint: verum genuinos cognofcen- 
di , ipfam experientiam optimam magi^ 
ftram efte. 

Carolus 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



L A P I S B E Z AA R 

OCCIDENTALIS 

pag. 269. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE LapIDE BezAAK. 26p 

Carolus Clufius in fuisadMonardemno- 
:is,fcribit,fe ternos eiufmodi lapidei habuif- 
fe munere Generofi DaFrancifci Drake.oui 
lerd paflerini magnitudine , qui dimidiatn 
:irciterdrachmam pendebant: illeveroalios 
adferuabat, qui binas atq; etiam pluresdra^ 
khmaspendebant. Subiungit,feapud Orte- 
jlium vidilTe, qui quinque propemodum dra- 
:chmaspendebanti&apu(3 Plantinum binos, 
ialterum renis veruecini forma &propemo<. 
dum magnitudine , non eum quidcminte^ 
grum, fedextremaparteconfradum, ada- 
minarum fitum oftendentem , atqj in medi- 
tuHio veluti feftucae fragmentum contincn- 
tem.qui vnciae vnius cum femiffe, dum inte^ 
gererat,pondercfuiflrcpotuit:altcrumcom- 
prefla, quapartcvcntriculo adhaefit, forma, 
fenfim deinde in tuber afiTurgente i multis 
ctiamlaminis feutunicis, cum crafsioribiis, 
tum tenuioribus contextum , duas vncias 
cumdrachmisduabus&femiflependcntera. 
Dn. Ludouicus Perezins vnum columell» 
duas vnciai aut amplius longae forma, vncia- 
lis cu femiflPe aut maioris ponderis : quo lon- 
g^ maiorcm prius acceperat,gallinacci, vt rc- 
ferebant,oui maenitudinc. 

£t Bacciui rctert,cx India Occidcntali, 8c 
montib.Peruuif hodie Orientalibus nonab^ 
fimiles adferri ,| cu iis in locis Capriceruorum 
magna fit copia,ex quibus hic lapis per inco;^ 
laseruitur: & addit: quamuii dub^ii fit, an ex 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



tyO CASPAiLl BavHINI 

Oricntc alii prxteradulterinosadferantuf 1 
ccrtu tamen effc quod Occidcntalcs cx pra. 
diaisaniitaalibuscxGindantur: quorum quii 
dam paruam nucem , alii amyedalarum ofla* 
vel f abam magnitudinc (ua rctcrant, pro ma, 
iori,vclminoriiplorumaugmerito. 

Forma quoq; variant.alii rotudi, alii ouali, 
t.2t alii icntis forma,& plurium aliaru formarum. 
Quarc Clufius.loco citat. corum forma nunc 
orbiculari$modocomprefl^aliquaiitulu,vel 

inxqualis modo rcnis formam cxprimens. 

Colore quoque differunt, lofepho Acoft» 
tuttore: rcpcriuntur nigri,albi,cinerc>, atro» 
uirentcs, alii ac adcauratieflent: &Ciurio 
color r.unc nigricans,nunc(ubcinercus, in» 
tcrdum flauclces. Vt plurimum.ai t Bacciui» 
iiA» d.U exteiiusk'..brifuntcumcolorcviridi,quiin 
Ai/^T fufco rute(cit,quari partim fanguine , partun 
h'umoreabanimalireliao,tmaieflci t. mi^ 

pustamcnmaturi, cincreifur.t , & Boetio, 
Occidcntaiesfubcinereum habcntcolorem» 
rieqiitavtOricntalesfplendent,cruttascnim 

habcnt, crafsiorcs & gypfeas. Vcrum fiue ad 
colorem fme ad figuram rcfpiciamus , dc bo^ 
nitateaut fubtilitatc lapidis, ludiciumtcrri 

nonpotcft. , . 

Quos cgo vidi Occidetalcs,maiori ex paf^ 
tc funt cobris ci ncritii , cum nigrore aliquo 
admixto.quia materia horum albidior eft , 8c 
mkMis a calore elaborata, idquc propter ani* 
malium cylorcm miaorcm^rcgionis fngidio- 

ris cau« 



t* l! 



i 




Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. ifi 
> caufa. Sic etia commuaiter Occidentales» 
uialbicantmaioresfunt & fubftatiae minus ^ 
:ompa6t«, quainOfientalibus obferuetur: 
juaderepleniusfupra in Orientalis lapidis 
iffercntiis , i colore defumptis, egimus. 

Quoad faporem,proprium nullum,habet 
uod ipfum etiam Rhafis Arabs tradit. 

DE LAPIDIS FACVU 

TATIBVS5 QJ^ANTITATE 

&vtendi mocfo. 
Cavft XLIK 

fS^^S ^ facuitate huius lapidis {ic6ac« 5 
cius: nondefunt, qui dubitent, 
trum hi bpides eafdem facultates 
cumOrientaiibusobiinearit, qu« 
ab Arabum fcriptoribus illis afsignatae fuere: 
quibusrefpondet, Orientwles reuera in hoc 
genere bonitatereliquos excellerceo quod 
infronteafpedum Sol's Oientisobtineant, 
quirebus maiorcm vigorem $<, virtutemin. 
fundit.refpc6lu Occidentalium.qui rcfolutis 
per calorem diei partibus fubtilioribus, 5c 
alimentalibus, vaporesaduftiores, minuiq* 
cfficaces accipiunt. 

Sic lofej>hi Acoftie de lap'dibus Bczjflr 
ludici jm tale cft : quod interhosi», qui ex 
India Orientali oliux colore adfv»runtur, jiri. 
masteneani:fecundum ii, quiexPer.r ter^ j 
tium, qui exnouaHupifija adtenintu . Er y?;7.c^^.^J. 
Saxonia, eos 4ui ex indiis OccidcuLbu^^ad. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



iyZ CASPARI BAVHItji 

fenintur,coloris cinerulentf , Sc Orientalibuf 
• jnultovilioresefle,fcribit. 

Dequalitate huius lapidis , Bacciusccd* 
fuit, temperatis qualitatibus pollere , mini^ 
meq; aliorum lapidum &antidotorum mo^ 
re cxficcare , quare hoc remedio fecur^ & ci- 
tra damnum aliquod nos vii pofle. Quem ta^ 
menaluum poiiusmouere , qu^m fudoreSi 
Comr9u.9i funtquiobferuarunt,Syluatico admonentc. 

At Monardes ieftatur , etiam hunc qui in Pe# 
ru reperiatur, viribus Oricntalibus nequa^ 
qu4m inferiorem efle ' quem fequitur Sal^ 
innotis in muth , tota Petri de Ofma epiftola adpofitai 
TanciroUit. quemadmodum & Wittichius in fuo tra^la- 
tuGermanico* 

Dofin fubiungamus : Aluarui Torres, 
Baccio referente, grana feptem cum vino fe. 
bre abfeate,at ea praefente. cum aquae aceto- 
fse vncia vna exhibet. At Saxonia.l.c.dup'um 
ponderis rcfpe^tu Orientali? praebendum,e3C 
aliorumfententiatradit , quiaadmodum in- 
efficaces fint: addens.quandoex Occider- ta^ 
libus probus reperietur , grana fex vd 0^0 
exhibcndaefle. Verum Syluaticus, Pcruani 
tanqua imbecillioris.paulo plus qu<im Orien- 
talis,qui valentior fit exhibere iubet: Orieti- 
talis vero feptem , decem & duo- 
decim grana offcrri pofle 
aflerit. 



QjViBVS IN MORBIS 

HVIVS VSVS ESSB 

pollit. 




^ Orifultuiii ddcimus de huius lapi. inhifl. me. 
dis viribus Monardem gjudirci dk.fimpUc. 
curhnullusqtiod e(^mdem fciam, ^'«/'H* 
huius incdicamenti facultates exi- 
f ■iniuslaudarii, idquehiftbriis multis allatis. 
quibus oftetiditplerofqietiam potentifsimos 
vifosd pefte fic morbis peftifcris ac difficili. 
m's,vcrienisq} libcritosfuilTc» quas etiam fu- 

pira in lapide Orientaii adduximuf : hunc vc^ 
roquae de OccidenuH prsedicct audiamus. 
Si infighesiftius Peruani lapidis faculiates, 
bitinescj; morbosquos curaflTc afterut,quiex 
r 1 ca i"egioneredeut,hicenarrare velle, magnus 
liber de eo fcribcndus foret. Q^apropterea 
duntaxatprofcram, quaBipfcfum cxpertus 
Vt iis iiiaior lides adhibeatur , 8t iatrcpidd 
lapidevtiqucant, quandoquidemexperien- 
tia conftet fimiles facultatci pofsidere. 
I Noftef i^^itur lapis Bezaar Occidentalis 
ir fignes facultates obtiriet, pr^fertim in cor- 
disaegritudinib. iri quibusmagnam eorum, 
qui mihi mifs fu^^^e parrem infumf! fclicifsi* 
ltiofuccettu:fic vtmuItiSyncbpelaborantes, 
ea fnblata , a mortc liberati fint : propinari 
Autem debet in ipfo paroxyfmo ; ^ut,pa\)l6 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



274 Cajpari Bavhini 
antcvman^ieiuno ventTicuioexaquarofacci 
fi feb ris aafit: fi abfit.cx aqua fio^um mal< ai 
re«,in puluerem tritus . ad poridus quatuoi 
gra orum fingulis vicibus: obferuaui autcm 
in mul:eribu» i.rjerentius adferrc rcmcdium^- 
quam in viris. 

Venena]! "> omr.is gencris veneni«,nulium 
prjettantius nounnus remedium : quoniatn 
cos,qui aut vcncnu haufe.ut^aut ^ virulcntis u 

in(ect;s pramoxfi fuerant,mirum in modumr: 
iuuit. Qni aqu« ftagnaniis potu.in qua viru.i 
Jeta anunalia vcf fanlur,illic6 intumere. lum-i 

t jillolap debtsautterjanatos cofpexi (■€ 
) . Icphab Ai ofta huius Upidis vim principem 

irirs, vt vencnis &morbisvcncnofi8aduurie^ 
iar',ex Indorumopiaipncpronunciauit. 

reb»espcftiler.tiales]inpeftilcatibu>fcbri- 
biis.fxpius cxhibui, & fan^ caru virus cxtin<^i 
x>t: Gi.iub rei primAna in (imilibus morbi* cu. 
ram Mcdicus habere oebet • nam licct patrc* 
faaioprohibeatur.nifiextinguaturvirusnn- 

uiili»cr:ttura: am llud eft, quod hominem 
iuf^ulal. Similitcr fi ?dfint caf is cum ruborc 
cmine) iia:,quasHifpaniTauar.'ctcappellat, 

dt e 'la:runqi huiulmodi febres comitari fo* 
lcnt , Up ^ Bczaar Pcruanus max'imam viin 
polMdet: nam i 1 fimihbus morbis maiore eoi* 
rum quosaccepi partem aj^fumpfi.plurim.q; 
fcbci & miro fuccefla curati funt, Vcl,vt Aco 
fta , irimorbo illo epi icmico auxihi pluru 
tnum tul.t in Hifpania & lcaiia,n6 vero hmi* 



I 



litcrinrcru. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust; London. 
731/A/l 



.4 



^ i>EX.APiDE Bezaar. 
Febris quarta na ] Quartana' labora ntibuf 
fedi , Sc licet fcbrim non tollat.eiustamen 
lauffertrymptomata,animi mceroreSi anxie- 
tates,i8c cordis affeftus ^ qu3e in iftis febribus 
IVuIgariafunt, magnamqjcxcius vfuvtilita? 
tcm fenferunt. 

Melancholici humores]Miros autem effe# 
iftus prsebet in melancholicis humoribus, fii 
ue vniuerfum corpus , fiuc cius duntaxat 
partem, vti caput , occupent: atque in Ara- 
bum Lepra , fmc Graecorum elephantiafi: 
itemin fcabie, prurigine, cryfipelate, Sc relii 
k\u\s cutis vitiis praefcns adfert fcmedium^ 
quoniam adea fananda pcculiarem faculta^ 
tem habet. 

Morbidiuturni] Inomnibusdiuturnis5e 
importunismorbis , magno fuccefTu exhibe- 
re foleo , praefcrtim in quibus vcneni fufpi- 
tioeft, aut flatusadfunt: nam in fimilibus 
pcculiarem vim habct: hinc fit, ut plurimum 
conducat, eius aliquot grana purgantibus 
mcdicamentis iniicere : quoniam fi medi;? 
camentum fimplicia qujedam vencnofajjpn- 
ti9ct,eacorrigit:finminus, corroborat,&fa. 
ciliorem deiedionem molitur. 

Lumbrici ] Aduersus lumbricos & ven. 
tris tineas felici Ojccefiu propinatur hic 
pis: cum multis exhibui, praefertim pue^ 
ris & adolefcentibus eo morbo affeftis, 8c 
vixcredibileeft , quantum profuerit: folum 
dare foleo, vel cum fequcDti pulueje mixuimy 
hacratione« S'vi / 



\ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



SyittAtlcut 

91. htecre- 
fert. 



2y6 Caspam Bavhini 

Rcc. Herb» lumbricorum , drachmasi; 
duas: feminis Santonici, drachmam vnativ : 
cornu cerui.ii vfti,f<*m.portulac« & cartinae^ 
fingulorum dimidiam drachmam, lapidisi 
Bczaar Feruaoi , dimidiam drachmam: re-j/ 
ducaturomniairttenuifsimum puluercm, 5dl 
prob^ nlifceantur. Mirasfacultates obtinet:- 
ifte p;2luis , Sc experimento comprobatuini . 
eft,muUis profu»fle;daturmaneiciuno vcn-f : 
triculo ea quantitate, qua» Medicocomodal 
videtur, proeiusaetatcquifumercdebet: eoi^^ 
fumptOfHuabus horis poftaluus ciyftere con«' 
fedo ex laftc Sc faccharo elui dcbet. 

Epilcpfia] Infantibus cpilcpticis datur la# 
pis ccm la£tc, fi adhuc laftent ; fm minus Cu 
nc lafte: innatu maioribus Epilepfia labo- 
rantibus etiam cum magnaviilitatecxhibe^ 
tur,perfe,autaliiirebu$adeum morbumac» 
comodis,admixtus. 

Breuiter hoc lapide vti folemus,in omnib. 
diuturnis & difficilibus morbis , in quibus 
medicamentavulgaria nihilprofucre, ecquc 
a cum vtilitate , aut faltem fine noxa. 
Monardis. 

atim de huius viribus Petrus de O- 
fcripfit. Ego qua potui diligentia ab 
Indisamicisdehorum lapidum facultatibus 
inqui«ens,intr6 fumpros^aut forisimpofitos 
mirific^ venenis auttoxicis rcfiftercintclle- 
xi: cordisafFcftibus auxiliari : lineas venrris 
expcUcrc : & eorum pulucrcm vulncribug 
V* fa^itca. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



DE Lapide Bezaar. 277 
gittarum toxico illitarum vtilifsimd in^ 
pcrgi. In fumma, bunc lapidcm Alcxiphar- 
ii^cum eflre,pcrniciofifsimi illius toxici, quo 
agittat fuas illinunt, ad fefe mutuo confi. 
ciendos, atcjuc etiam nos H<rpanos, quorum 
pleriquepoitvehcmentes cruciatus3c furo- 
!rorc$ mortui funt , nullum auxilium inue- 
nienres : tametfi in fablimato vulneribus in- 
fperfo nonnulh leuamen fcnferint: verumfi 
toxico recenti illitac fagittae fint , praefcn- 
tancam perniciemadferunt, nec fubiima^ 
tumprodeft. 

CcepimusiisvtieQ ordine , quem in tuo 
ibro docuifti , 8c aduersus eofdem etiam 
morbos , in quibus fanandis mirabiles eo* 
rum cffeftus experti fumus , quos longum 
flet recenfcrc: quae omnia tibi acceptare- 
" ferre dcbent, non modo Hifpani , fed etiam 
vniuerfus orbis. Haec Petrus de Ofma in epi- 
j^fkoh i Lima in Pcru 26. Decebris anno 1 56^. 
nd Nicolaum Monardcm fcripta, 

Exhibetu^autem tritus aut l^uigatus cum 
liquorealicjCo, vel vino, velaceto, velaqua, 
(lillaticia boraginis, bugloflk.aliaue.pro^ 
ut morbi natura poftulat dcMe# 
dico vifum e((. 



s j 

I 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




278 

PE LAPIDE BEZAAR' 

EX HISPANIA NOVA. 
CavvT XLVU 
Vmdi£lufuerit dc LapideBc^ 
zaar tam Orientali quam Occi- 
.ji dentali,nucdecoquiexHifpai 
nia nouaadfertur.paucifsimis. 
^ In noua Hifpania lapis hic quOi» 
que reperitur , etiafi ea in regione, nec Vicu* 
gnes,nec Pacos,nec Taragues.nec Guanacos 
hAbeantur.fed folum cerui in quorum aliqui^ 
bus lofepho Acofta 4 monSte, lapis hic repe^ 
a lihA.h\fl "tur. Verum quemadmodu ipfe^ Peruanoi | 
j«rf,><:.42.' Qmnes,Or:entalib.poftpofuit,itacosquiex 
b eadiSyl. nouaKifpaniadeferutur.Peruuianismopc. 
Mattcuffag. 4jgbilioresc6ftituit:Sicc[;locum j.tribuit. 

95^%«. CONCLVSIO, 

Hf c funt,Le6lor cadide quf Trinuno Deq 
adiuuate, dc Lapide Bezaar, partim cx variis. 
& plurib.auftorib.fideliter 8c coliefta & mc* 
thodic^ difpofita , partim ex pr«?ria cxperi- 
enlia & obferuationc in mediii adtcrre volui, 
quo Medici in cius & cleftione 8e adminiftra 
tione, prudentia fumma, fumiT^qj cauti-^ne 
vtaatur.ne vel co in vitae «grotantiiJ, eorun. 
demq;facultatum,damnamvtantur.Et cum 
Syluatico rogamus,ncauthoritatem magna- 
tu qui lapidcu hos pofiidcnt,tanti faciant, u{ 
vcl incoru praeftantia&authoritatc explo- 
ra^-ia miK.us fint diligentes,vcl ctia perniciOi? 

(osrc- 



► 



DE La?ide Bezaar. 179 
reprobare no vereantur. Verd enimjpbos 
odo tales reperiantur, nunqua unprobabi- 
us.Adulationis genus hoc pefsimucft, qua 
nartc nobilifsimi nihil nocetius.nihilue ma- 
is indignu cflre poteft : vno enim hoc cofilio 
& qui iapides pofsident & qui eo vcutur. fub 
^Medici fide grauifsimd 8c faiiutur& lecjutur. 
Caueantrogamus, ne lapidesi mercatorib, 
(oblatos, priufquam diligeter eos probarint, 
amicitif caufa ofcitantius comendent. Quod 
i fialiquiinlapidetaii mometi iudicando nc;» 
gligentiores fuerint, haud dubi^ faepius lapi- 
des adulteratos probabunt,& veros danabut, 
) Quos vero in his lapidibus comendandis du- 
bios cfle cotinget.eos monemus, vt in eorum 
comendatione confcientiafuam non fallant, 
fed potius libere & cadide fateatur.fe dubita- 
re.feq; nihil certi determinare polTe. K«c eft 
illaingeuitas qua Du.k nofter &anterignau$ 
Galenus, Medico rationali digna effe iudtca? 
uit: nos vero Medico Chriftiano digniore ef- 
fcdicimus. Nafiomnia diligenterconferan- 
tur.apparebit liquido.quam ifti non vniucrfi 
> tantum intcr fc , fed finguli ctiam fecum rci^ 
' pfa difsideant. 

F I N I s. 

SoLi Deo Gloria. 

MARONIANVM AVCTO- * 
ris ad Libellum. 

T^nc te firammetitn pro tempore fecimHf,olim 
Sif(}itHr(tgregemft*ppUueritia,tireu\ibi/. J 

S ''4 / 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



28o 




A P P E N D I X. 

A p I D I s bezaaris naturalis 
l hiftoria ad fincm pcrduda: 
quod nobis folum propofi- 
tum erat, nonnulla dc Be-r 
zoardicoartificiali, (nefortefintqui 
nos hxc ignorare exiftiment)adfper- 
genda fuperliint, 

Artificcs Bezoaris nomcn^reme- 
dijs nonnullis artc confcdis impo- 
nunt: qu^ autem hoc nomine donan- 
tur 3 vt plurimum variantrationc vel 
circntialium 5 yel accidcntium quo- 
rundam : clfcntialiu, vel refpedu for- 
ma: ^ ycl materiae. Ratione formoe aut 
cxternirjhmc Aquse bezoardicar^que 
trito nominc Thcriacalcs yocitan- 
tur: vcl intcrna? Jiinc proftat Sulphur 
illud Bczoardicum apud Qucrcctar 
num a : partim etiam Salcs theriaca- 
lcs vel Bczoardici in hanc claffem re- 
f^runtur. Vclmateriae(qua: Magifte- 
riorum Bczoardicorum hoc folo no- 
mine nunc vtamur multorum alio- 
" ' rum. 



Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



A P P B N D I X. 

quibus vtuntur, non ignori ) ra- 
onc differuntjCum matcriamfuam 
. viucntibus animalibus puta lcrpen- 
ibus vcl vipcris , quod Bc?x>ardicum 
nimalc: vcl amincralib.liuemetal- 
icis^quod Bczoardicum mctallicum 
ducmineralcdicitur^mutucntur : dc 
(vtroquepauciflimis. 

DE BeZOARDICO 

A N I M A I S, 

/|T) Rimum 5 quod Bezoardicum ani- 
11 male vocant , ex Scrpentibus feu 
vColubris vulgaribus, vcl Vipcris con- 
ficiuntjad aliquammiitationenivc- 
jtcrunijqui c Vipcrisfimiliamcdiia- 
1 mcnta confcccrc ; cuiufmodi fucre a- 
j pud antiquos Salcs theriacalcs, vt a- 
.■nud Galcnum^jAcginctam ^ & Ac- 
tium d yidcre ert. Vcrum cum huius 
medicamcnti quod Bczoardicum a- 
nimalc vocant, dcfciiptioncs varix 
habeanturjduas tantum & quidcm 
cx Scnncrto e adponcmus. f 
I. Rccipc Scrpcntcm, cxcoriato 
moxjcximclinguam jCOTjhcpar ;ab- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



ttz A P P E N D I X. 

lcindc caudam & c^put: carnem in 
ollanouacoquc^doncc caro avcrtc- 
bris fcparari pofTit. Spinatorrcatur & 
puiucriletur : torrcatur fimilitcr & 
corjhcpar^ltngua^cotundantur&cu 
pulucrelpmf mifcc.Fiat puluis.Non- 
nulli adhuc in patcUa xnca fupcr i- 
gnc amplius torrcnt,continuo agi- 
tando ^doncc colorcm fufcum acqui- 
rat : fit indc dofis vnaquxpropceft 
drachmae vnius, 

Ab hac prxparatione parum va- 
riat Scrpentum , prxcipue Vipcra- 
rum Alcohol)Cuius prxparationem 
C^lius/ ficpropofuit. Poftcxcona- 
ti^Wem, intcfti na, caput & cauda au- 
fcruntur (pingucdo ab intcftinis fe- 
parata fcorfim pro fingulari Oph- 
thahnico afieruatur ) rchqua caroe- 
lota^cum cordc& iecore, poft lcntam 
cxficcationcm fiue per fcjfiue in Bal- 
neo MaritC, in Alcohol rcdigatur : ac 
-^n vfuMcdicointus prxfumptajVe- 
uenum ad cutim propeUitjtanquam 
TheamedeslapiSjqui ferrumlonge 

l 



A P P E N D I X. 283 

feexpellit. Idemaflerit,contraom- 
Tiia Venenaremedium effc tam ^es^- 
.:<w^1iH9v quam 7rfocpv?^cc>cliy(3v : & hoc 
jfeiedicamento magnapecuniaaqui- 
ioufdam empto cum fiducia vti licere, 
/nec quifquam Medicorum eius vfu 
"5amam vnqua periclitaffet Dofm effe 
ddrachma femis ad drachma vnam 
inhauftuViniMaluatici^vel iufculo 

yviiligcnerofi. 

II 1 1. AH j alitcr parant. Recipiunt 
■ l Serpentes quinqj vel fex viuos, con- 
i ijciunt in ollam vitreatam , quamo. 
perculo tegunt ^quodin mediofora- 
men habet: torrcantur adignem car- 
bonum lentumjVt omnis pinguedo& 
humiditas fcparerur atq; abfumatur, 
nihil tamen comburaf : poilea in pul- 
ueremredigatur, Pulueris huius Re- 
cipe vncias duas , rad. valcrianae, an- 
gelicx^pimpinellae^rut^janavnciam 
vna 5 Sacchari candi albilfimi, vncia 
vnam : fiat puluis, cuius dofis fcrupu-: 
lusfemis. 

Hi pulueres hodie apud plurimos 
in frequeti vfu contra venega haljfen- 

• ' • tur: 



2^4 



Appendix, 



tur: & vt rcdeDoringus ^ nonnulli 

Earcm fecurit^tc ac Mithridatio tri 
uunt,vcrum ad ccrtum tempus.N 
uimus qui pro indubio contra peftcm 
praeferuatiuo &curatiuo prxdicarut 
niagnoq; vcndiderut prctio^quorum 
tamen aliqui ^ cum ante biennium a- 
pud nos pelH^ fscuirer, ablatis homi^ 
num circiter miliibusquaruor,pefte 
corrcpti ,randem opcm noftram im- 
plorarunt.QuareredeSennertusjne- 
minem temere his confidere vult^nifi 
eorum efficaciam expericntijs com- 
probatam fciat : quod fa6iu> ait, diffi- 
cile. Nam qux inbrutisfiunt expe- 
rientisejfarpe fallaccs: cuni quae ho- 
mini funt venena ^ non omnia alijs a- 
nimahbus venenalbnt. 

Magiftcrij Bczoardici animahs, 
Quercetanus h etiammeminit^quod 
ex puluere Vipcrar u extrahat ur , idq^ 
opera eiufdem menftrui fiue fulphu- 
ris aut ignis natur^ : quochimice cal- 
S'nantur & foluuntur cnarratse vipc- 
rae,qux iam in tcrrx latibuhsafola 
balnmicailla virtutejeiufdcm fahs & 




I 



A P P E N D T X. 2% 

nis natur^ /ummam Alexiterij vim 
ojuifiuerunt. Opeenimhorumlpi- 
tuum balfamicorum praedicti ignis 
acurf viperin^ carnis virtus alexitc- 
ica & bezoardica in infinitavirium 
oteltatem excreicit. Vnde ctiam ba- 
is prmcipalis locus in Thcriacacoe- 
lefU Quercetani , quae feptem Magi- 
•leriarecipit^&inter ca:tera Magifte- 
num Bezoardici animahs, & Magiftc 
irium Bezoardici mineraHs.Ha(5tcnus 
UeBezoardico animahsjnunc paucis 
quoqj de Bezoafdico metalhco (iuc 
mineraU , ex Quercetano <k Senerto. 

DE BfiZOARDlCO Me- 
TALLICO SIVE MlNERALI. 

HAbentur & Bezoardica nuiiera- 
ha,quae aminerahbus^&vi Aie- 
{ xipharmacaquam poflidcredicutur, 
I nomenfortiuturjVteft Antimonium 
) diaphoreticum,quod ahjs Antimo- 
t niumvita;. ElTcntiaantimonij^Mer-j . 
I curiusvitae^gencris nomineBezoar-^ 
y dicummineralerapudQucrcetanum 
$ dici polfet Ipuma vcl reg[ifdi^n 

\ 

/ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



'2^6 A P P £ N D I X. 

e Ipuma duoriim draconum natumj 
elt & Bezoar metallicum fixum. 

Bezoardicum autem mineralei; 
quod alij Antimonium diaphoreti^i 
cum nominat , hunc in modum Sen4i 
ncrto/' monente,conficitur: Recipar 
Mercurij (ublimati cum vitriolo 
SaUs (vel niiri, vel ammoniacijvcl 
petrcc ) ana lib. vilam) Antimonij hb. 
tres (alijilimunt partcs aequale^) te--. 
rantur inuicem5& deftillentur perre-' ^ 
tortam vitrcaminarena. Liquor feul 
oleum butyri indar^ femel redtificc-j^ 
tur : huic oleo guttatim ipiritus vi- [ 
trioii aiiquid aifundatur : exemplii. 
gratia vnciae quatuor (aUj etiam A- 
quam regisinfundunt) Aqua pera- 
lembicum deftilletur , aquse deftilla^ ^ 
tx addatur Aqiix vitrioli recentis 5 
vnciavnajatqueiterum prsecipitato ( 
affundatur 5 idque tertiavicerepeta- • 
tur. Praecipitatus hic poftea teritur, < 
abluitur &ignitur. Verum aUj etiam / 
^fSolemaddunt: fumuntexempUgra- - 
tia ad Ubrum femis, SoUs fiue auri, , 
\: vnGiara 




i 



A P P E N D I X* 28/ 

3»nciamfemis ,in aquarcgis fiucfoiti 
r ^rius feorfim foluti,atque priori folu- 
litioni affundunr.Aquam omnem ipa- 
ycio duorum dicrum abstrahunt , vlti- 
cajajtimo ignem augent, vt cucurbita par- 
|teite inferiore incandefcat. Quod fubli- 
P xmatum fucrit , abijcitur : reliquum 
Ifubflauum & nullius fcre faporis eft, 
iin crucibulo per dimidiam iioram i- 
jgrtiatur. Sunt qui oleo exAntimo- 
r nio^&Mcrcurij iiiblimati sequalibus 
( partibus deftillato affundunt aquam 
> calidam & pulucrcm pr^ccipitatum 
: ablutum &exficcatum ad vfum fer- 
uant 3& vti di^um aliqui Mcrcurium 
vitx ^alij effentiam Antimonij nomi- 
nant. Verum vix (addit Senncrtiis) 
6h magnam vchcmcntiam eius vlus 
tutus eft,cumvltragranum vnum ex- 
hiberi vix poflit. 

Balfamum Bczoardicum deniquc 
qui volet apud Libauia / lcgat^quod 
ex herbis^radicibus^aromatib^ gum- 
'-^.m matibus 5 magnis opiatis (Sdoleisfi- 
mul ex arte dellillatis conficitur* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



188 A P P E N D T X. 

Sed hic fubfiftamus^feduloiuu^a 
nes propter confcientiam admonen- 
tes 5 imo propter fuoruni aegrorum fa- 
nitateiti rogantesjile temere Bezoar- 
dica metaliicaintracorpus exhibear, 
fcd potius biandioribus & natur^ hu-^. 
man^ conuenietioribuSjquibus 
gratia non caremuSjVtantur. 

a inpharmactarefiit. b lu /tmpLtnedic.inimtit, 
c hb.l-cap.w. d tetrab.4.ferm.\xap.97. e mln- 
ftit.medic.llb.S>pAr.-i.fe6l.i.cap.\4. f in ftta Jiajtlica 
g lib.demedicinaifeB.$.claf.ycap.6. h infuaphar- 
marefttt.cap.13. i inphdrm.rejiit.cap.zi.^bihe'z^ar. 
dici mineraUs proprietdtes & eiufdefn defcriptibnem me» 
taphoricam proponit,<jt*eadmodum de Be-T^are metalU* 
ouod prxjiantijjimum contra pe/iem& venenafudori' 
ficum jiatuit, cap i. k injiit.medic.lib.s. far.^.cap \t. 
1 Ub.z. Mchimiic traSi.z. cap.^j. juodeflde oleu & 
kalfamH campoftthi 



i 



t 1 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 




I N D E X R E R V iM^ 




Ff E C TVS 
exierni ^iA 
bu4 Be^^^^tr 
ytUis 211 
iilbe^^s^har defin^uo 6. 

JtngHLarhbus competit S 
illex^pharmacum ^uid 8. 
com/nuneo ^z. Galeno 
incognitHm 34 
^dlexipharmaca nec pror- 
J ws falu laria , nec Letba 
lia 175 
XAUxipharmacorum gtne- 
ra yuatuor 7 
^ ^Alexiteriumrjuid 8. de- 
turne contra omniade- 
leteria 13 
(nimaUumcornu 98 
tnimal fjuale Be^^ar ge^ 
nercins 95. eitaforma 

l^nimalis Be%aari€ loctis 
natalitius 100. pellis 
ad concoflionem facit 
198 

\ i tAnimaiia Be^i^ar Occiden-^ 
tale generdtia rbt degat 
25J. i^ montibtis vi- 
uentia pr^ejiatiores lap. 
generant 266 
^jimmaliU be%aar haben- 
tium dijfereHtise 95 
tnimi deliqH i^s B^^^Y 



medetur y hifiorii^e du^ 
222 

^pricaptiiUacrymant 41 
Arfen co be^^xr medetur 
ZZO. eipu hirloria 258 
Afptdh Upis in Lingua 18 
Aurigo a^cncno 55 
U 

T> y4Lfxmum Be\oardicum 
^ 229 

Baxeraarbor 12 
BedaT^rtca^ mcdicin<e 8 
Bcde^x^har^Uijt dicantur 7 
Be%ar radix -venenata 1 2 
Be x^ard m gm re ^ fpecie 

confidtratio 6 
Be%aar Germxnicum 67 
Bc^^ar animaih nomtn 

forma 95 
Be%a,ar OrientaLecur Occi- 

dentaLi pra^feratu r 168 
Be^aar in ceruis damis 

96 

Bcx^ar omne medicamen^ 
tumamorteLiberas lo, 
in pefle parum confert 
209. L^titia ajfundit 
201 

Be%aar yeneno determina^ 
toconuenit 9. yenenis 
omnibus medctur 1 1. 
contra renena adpendi^ 
tur 217. noneflrni^ 
mrfal^ contra ^mni^ 
T 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I N D 

yenenx 219 
te^cutr metaUicm Serapto- 

niszy l\abyMoyfis& 

Coejalpim 27 
Bcf^ar mineraLe 25. fiLa- 

mentU aluminh 27. 

mineralc Saxoni<^ 28 
Be^aaris propinandi mo^ 

dm ^rabibiis 83- 

-rires 85 
]ie^rdTheriacadicitur 6 
Be%oardicum animalis mi^ 

nerale 286 
Be^zoardici animalis ma- 

gi/hriHm 284 
BcT^ardica medicamenta 
ynde nomen habeant 7 
Boltis armena efi Be%oar 9 
Boues oua pariunt 66 
Bfigoldal/animal 18 
BugoLdalfcapra 95 



CAncro yLcerato Be%aar ' 
adhibetur 212 
CapraJyLueft. 97 
Capriceruorum copia in 
Teru irh ^uibus Be%oar 
269 

Carbuncuio peflfero Be- 

%aarconfert 209 
Cerui^ in yentricuLo lapis 

62 inyuLua 63 
Ceruic.pra 97-'*^ 
Ceruuf cornu defodit 52. 

iuuentuiemrjnouat 59 
Ccr/W ^^ri Lortgd^ua 36. 

lacrymAyidicxtHT 32. 



E X. 

ytLapidefcat 34* /4- 

pid.anno centefimo 43. 

ferpentes deuorant 33 

medicumyfum 5* 
Cej/i/ i« corc/^ 61. ^'«♦I 

Be%pari pra^feredus 62. 

i/a yentricuLo Lapis 63 
C^mi Terwcj habent in 

capiteyintejiinisyjjub Lin- 

gua 37 
Ceruistor^ues appofiti 36- 

in i/:;/?/ Be^aar 264 
CoaguLa omnia Junt Ber^^ 
har 

CoUeffio duraBe^aarecu^ 
ratur 

Conceptum promouens la^ 
pvs 6J 

Cordvs ^gritudinibiis j5e- 
fX^rmedetuT 273 

f orww animaLis Be^adr 98 

cii/m 275 
Cynagroflis 

C)'pr/:> capr^genus zS 4 

in Lapis Be%oar 264 

D^mcj^ y/^i^^ ^^^^^ /^^^ 
KZim fontem defideran- 

tem 4^ 

Boronicutn 68 
E 

Elephas ferpentes extrahit 

Ej>iLcpticis Be%aar prodefl 
276 

Examhematib.B€7^^^ ^ 
deiur 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



i 



I N D 

dctUr 211 
I Experientia in be^xarcali^ 

^Hidnepofiit 164 
f F 
Tebris nialign^ remedium 

TeureyH malignxm Be^ar 
, cnrare hi^ iorice altqnot 

ftbri petbchiali bc^aar 
prodefi 204. eiHs rei 
hifiorict 229 

tebrib.beT^arytilis 20 i. 
catarrhofis 203. Thati^ 
gnis 203. petechialibiis 
£04. pefliUntialibtts 
274. putridis 2qz. 
^uartanis 203.275 
Febribtis pefiilentialib. 
parumprodefi 207 
G 

GalbanHm , Ber^rd ^ 
Bert\ 6 

Caleno mcognitnm ^lcxi^ 
pharmacnm commun^ 

5+ 
46 

2j4 
95 

9c; 



Cemmte Hyenia 
Guanacos 
GnancHS 
Cnanochi 

H 

Hager qnid 
Hager albtdengtjtf. 

albexahar 
Hager S* Bei^ar idem non 

jiint 94 
Herba balefiera 1 5 1 

H^rba^ qnambeT^argme-» 



9? 

73- 

72 



E X. 

rantia denorani 2(}% 
Hijiorije quibm bcT^ar 
ytUis/Hii izi 
I 

Ilamas dnorHm genernm 
258 

Impetigines be%aar cnrat 

L (211 

Ldc iri yenenis corrodc :ti- 
bus prodeft -40 

LacrjrhacerHi 32. lobi 
117 

Lapts ^lbe%^Ar 5.12. 
beT^animalis 93 

L^pi^ McherOn 13. afj[>i^ 
dis 18. baL^ahar 5. 
Begaar 5. Be^^ar 5. 
Bede^x^har 5 . Ee^xachar 5. 
draconites 20. G^rti^ 
23. HaracT^n ii} 
MaUcenfis 2 1 . Maffa- 
inm 23. Z^.tA^K iSo 
42.93. Theria^ 
calis a 

Lapts bc'i;ard^Hid 12. 
te%aar ab ^rt^bi^m^r 
imiemtis 

Lapis bcT^ar (jHofnodo gc- 
neretnr 112. indiHer^- 
Jis animaLibm reperitnx 
lo^. /;/ qiutparte re- 
periatnr 105. -ym/* 
adferatnr 10 z 

Lapis be%dar odore caret 
16 r. tjHomodo aditLte^ 
retnr 138. rff^w 

14:/^^- Lei^ar fii^eEiM 
T 2 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I B 

248 minori^ ejJicAcix 
cornu cerHino 2 49.ffr- 
raLemnia 250 
Lap^i Bcxaar ^juibns mor-' 
bis coHHtfiiai 194.^/ii 
bm perfonis x^j. qno-' 
modo yjurpa}?df44 187. 
folus exhibcdus 205.^ 
folt44 exhibendM 190 
Lapis Ben^^tr fanicate con- 
Jeru^at \^\*jeniutimp$dit 
192. fudores moutt\9Z 
lapis Be%aar quo tempore 
fumidebeat 183. in fe- 
bribtis 184. quamdiH 
txhibendtu 187 
Lapi6 Be^^^ar anfua natu- 
ra Judorem & aluum 
moueat 18? 
Li^ii BtT^ar non curat ni- 
Jirenenum fit in corpo^ 
re\y$. rim deleteriam 
continet 176 
Lapis Be^zaar romitoriis 
mifcetur 190. purgan- 
tibiisadditur 191 
Lapis Ber^^ar exHifpania 
nou4 277 
Lapps Be\aar Occidentalis 
in quibus animaLibus 
ji$^*in^uo ioco anima- 
lis 26\.eius materia& 
^enerationis modtis 263 
Juper rarias res forma^ 
turzfy^. Laminasqua^ 
4es hab€atz6$. currt^ 
piurhnu cinericcus 270 
Lapi^ Be^xaar 0'xidtntaiis 
ikLuHfn potius fuamfn* 



E X. 

dores mouet 272. in 
(julb morbis rtiLrS 175 
Lapis Bcx^arVeruuiantis 
ytribus Orientaii cur 
inftrior 271. non infe* 
rior 272 
Lapis Bc^ar in ceruis & 
damnis 264 
Lapis in aftno 72. bugoLda 
\%,bufonu \ %,crepaudi* 
na\9' ceruinus^z. in 
iordeceruiti. in cerua 
yentricuLo mteftinU 
6t.in equo y\.gagacr$^ 
meon$i.Kenne ^3 3S' 
yeficafel/ea II.157. i^ 
yeficafUea bouis 23. 
porcmtis 22 
Lapidis Se^aar ^rabum 
^inat 5. dejcriptio 7 2. 
dijferentia 15 
Lapidis Ben^aar recene no^ 
mina 93^ materia 107. 
Ilj.ex yenents ^ herba 
depajla i09gcneratiuis 
modiiswy.tepus \ \%. r4- 
uitati raria incluja 145 
Lapidc Be^ar forma cur 
rarient \ z^.Lamina \\9. 
cur craf?itie\dijferat \zo 
Lapidis Bex^aar aduLteradi 
caujas. yerinotie 140. 
yeri/tgna coniiiSfa 167 
Lapid.Be\aar m colore ya^ 
rietas\Z4.yndeiiLa 125. 
magnitudo U7. odor ^ 
fapor\zy. pondtis\30. 
pretium 128.131. 

lApid. 



i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I N I> 

ItApid. Bf^^AT majimtudo 
fujpe^a \62.experimetH 
inbrutis fujpe^iis 163 
lApidis Be^i^dr fxcHltoi c{b 
herba dependet 2^2. 
temperamentU t^o.pro 
prhiMte occfsltaagit 171 
Lapid.Be^^r ^n^kpars e.v. 

hiktnda , 185 

Lapid. Be%oar dofts yaria 
y6. leguima dojis 180^ 
parnacur jit 17 g 

LapidjBei^ar Occidentalts 
differentide 266. ratione 
coloris ma^nitudinis 
168. form^ coioris 
270. fapor 271 
Lapid.BeT^aar Occid.facul- 
toi 2y\. ^ualitas ly2. 
doies 27z.yfm 273 
Lapid. BeT^ar ex cerui la 
cryma defcriptio 50. 
yfiisy. exhibendi mo^ 
dus 54 
Lapidem Be^^^aar ceruinum 
fui agnofcant 57. ^ui 
darinegent 59 
Lapid Be%aar qui non ma 
gni faciant ^^y.hifiori^ 
jtltffiot 243. non pojfe 
t$t diuerjis morbis reji-- 
Jiert 25 r 

lap^des Be^aaran adulte- 
rentur la.yeros rartf?. 
fJJ^ 133' curmagnitud. 
Ci^ pondereyartent 130 
Lap. Be^ar Occid ent. ali^ 
quot defcribumur. 269. 



I X. 

^ui inutiles Jtnt 267 
Lepra Be^^ar medetur 211. 

hijioria elus 
Lithojpvrmum herba 116. 

in Lue yenena BtT^aris 

yfus 210 
LumbricQs pellit 2yj.pul^ 

uis 375 
Lutum diuinum tftterrA 

fgillata % 
M 

XAagferium Be^pardici 

-^^^^ animaUs 284 

Med$ramentis purgant.oc^ 
cid mifcetur 275 

Medicinai Be^xaaric^ ^uo^ 
modo operentur 172* 
media funtintercorpo-^ 
ra ^yenena ly^.fanis 
objunt 174 

MeianchoU profuijje Be^ 
T^arhijioriiZ 222 

in Mtilancholic9 humorc 
Occid.yiUis 27$ 

Moijiis abfjue caufartilts 
201. htjioriaeiiis 222 

Mmeralium dijimciio 2< 

Alorbi dnnurni curati hi- 
Jioria 221 

Morbis omnibus mederi 
Bf%aar 494. deploraiis 
prodcjfe 19^. dittturnir 
juccurrit2y$. yenenofs 

Mo)bis quibus medeatur; 
animidelujuio 196 ap^ 
pettttu proftrato 9g« 
caluUo n^num igg. ct» 
T 3 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



I 



I N t) 
liue 199. CQrdii affeffi- 
ius '<)^.CHtisyittjs ' 00. 

195. <^?ero. 198- luynbtt- 
€is 199« melancholicis 
in^^r-r >'tis Too.menfiu 
obj.^ -' ^nib. 199 p^y-- 
tum facUitat zoo. 
pitationicordis 196. Z»^- 
ripneumonl^ igy.pleu- 
rnidi i97- fecundinas 
feUit 200. yentris dolo- 
rM99. Tt^mi^^^^n^S- '^- 
teri jiranguLatu i99 
Morfibi4^ yirulentis lie- 
^ar adhibetur ZU. ht- 
(ioria 241 

NaptUi remedium Be- 
rr^^r 220. hijlori^ 
duie ^^5 
T^rabrifrucfus contrji re- 
nena 12.13. 
0 

f^bftruBionibti^ mederi 
^ lie^^^rhiftorii^ 226 
Osdecorde cerui 52 
Oi#ej Veruuiana pro ouc 
^ equo feruium 2)8 
Ouumbouis 66 
P 

A 7^»tcoj z54.258.260. 
Ji Tacos ^ prouerbium Im 

pacattis 260 
Tanni vjirij ex Una ouiu 

r\rt4,u'an, 259 
Partum faiUimis 56.6s>. 



hijhria -io 
Pe//^ competitlacrymacel^ 

utSy.Be^aVy eiiis hijlomm 
. r/^ ^31 1 

in Vejle yfurpandus ne fie- ^ 

r^,t;tr 20(5 
VhiUra 6j 
PUoiin capris ouibus 66. 

rnpicapra 67. Tif/*/i 

yentnculo 64 
Vodagram arcet tegetesex 

lana f^tcunnes 2 $6 
Vragna,nti phylacieriiirm 

Upti 63 
2^^//^i/ cowrr^ lumbricos 

375 

R^c^;cij cc;rr4 yeneHadC'^ 
jcnptto 115 
I{uUndfiS Be^aar non ma^ | ^ir;!/ 
^^i facn^ati.imen plitri-- ^ 
rnurrieo y:ttur 210. 
248 

T{Hpicapr^ piU defcribitur 
67. T;re/ 6$ 

Sal theriacale 28 J 

ScYOphuUs ytilps Be^al 
22 

^ Serpente morfi ^^fffli^^ 



242 

282 



hijioria 
Scrpentum ^Lcohol 
Serpetum caro yham /ra- ; 

longat ^ 39 - 

5orrfej ocuLorumcerui 31. ^ 

Sudor ^uaLis a BtT^arB 

moueatur ^^93 
Taraguas 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



dgnas 254 

Aruca 
Artfghes 
trrx Lemnia , 
pr^efertHr 



I N t> 

defcripuo 

95 
96 
Be^^^aari 
250 

^rr^ montis I{egalis 29 
Theriaca Be^xard dicitur 
^ 6.eficomHne Be^ar 9 
Theriac£ nomen 'vnde 8, 
nomcn compojitii con- 
uenit 8 
^!r/?w4^ Scorpionis imagine 
qmmodo ^ cur Jigne^ 
tur 86 
To^htif in iHuencis Tli- 
nvj 65 

VarioU Indis epidemij 
211. illis Be^aarme- 
detur 211 
yeneno cuilibet fuum efi 
fpecificHm Be^ar 9 
Vcnena fifgans imago 87. 



contra Vcmna Be^aay 

adpenjum prodefl i\j 
Venenorum omniumThe^ 

naca 5J 
Venems omnil?:is Bc^^aar 

Teftjiit z\$,zy ^..^Htima^ 

do 114. noreftfiere zj\. 

hifiori^ qHhi^HS rejimt 

232 

VicHgnes 95 
Vicunnas 254. defcriptia 

Vicunnas lana ferico fimi^ 
lis 255. caro oculorum 
doloriiitis medetur 257 

yituli in yentriculo ^ in 
intejiinis pila reperta 
dejcribitur 64 

yiceribiiiantiquis BcT^ar 
ytilis tiz 

yomitorijs Bei^aar additur 
217 

yulneribiis yenenatis Bt^ 
T^ar rtilis ziz 



F 1 X I s. 



4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 
731/A/l 



Erkata Graviora. 

Fag.s.lin. Bahalzaharpa?.7.H.2?.cuivi« p.i4' 
Iin.6.Bczach rli Iin.clcpag.i8.li y.diciturpig. 
23.lm.14- codcnt» ipodo pag.25. lib.z.ca.^fi.pag.Jz. 
lin.21.in oculorum pag.4S 1»" Tubtrahit p. 4=^. 
Iin.2. S.»lmuth pag so tin.i6. lacuitatc pag.55 1« «2- 
Contcftabili pag 67.l1n.vlt. cxcdlcntiorc, ita vt la 
conclauc aliquod 1» rcponantur , totum odorC 
fuauircplcant pag.78.lin 29 wm(Mcdicus p.91. 
lin.i.hamarachpag 9? li.19 Watzarpag.^^- l'n 5- 
capriccruo pag 102 lin.20. Aluopag.105. lin. 25. 
in qua pag.iii li.iS.Boctius c pag.n2.Ii.9. « lin.dc 
lapid.Bczaar & cx co Fragofus lib.12. A lin.^.hift. 
<ap.42.lin.29. <lin.4.hift. Indiae cap. 42. pag.94. 
lin.ii. Wolffio/ tcftcp.116. lin.13. in marg lib.x?. 
p.ii8.lib.26. captaE,pag.i5i.lin.i9. fubiiciantur fc- 
qucntia. <« Ryft.phar. A Salmuth ccx co Wittich. 
RyfF. rcforra.Caifalp.dc mctall.<^lib.2.de Up.c.191. 
e 2.inDiofc.cnarr. 39./Cacfalp. dcmct.^lib.s.di- 
ucrf. lcd. cap.ij /jSyluatic. pag.87. iAcofta,SaU 
muth.RytF.pag.H^.lin. vlt.Acofta,ccpag.i48.1i.l. 
Bacciijflin.8.Garzias^5,pag.i5?.1.32. mm i7.p.i6i. 
Iin.i9 cflc&pag i8o.l«n.i9. Vim.pag.190.lin.1j. 
Mcrcurialis^ pag.192. lin. 21. Scillcrus pag. 206. 
lin.5 huiusinpeftis &pag 2ii.lin.6 dcbcrcnt.pag. 
226 lin.13. vifccrum pag.245. lin.28. dctc^us. pag. 
z^j.lio.ij.Guanacis.